თანამედროვე ქართველი პოეტები

გიო საჯაიას ლექსებზე ჩემი სტუდენტობის პერიოდი მახსენდება.

რამხელა დრო გასულა


რამხელა დრო გასულა -
სანამ მე შემოდგომა
გაგილექსე,
ზამთრიდან, ლეთარგიულ,
მოსული კოშმარივით
აიტუზა
ფანჯრებთან,
ალვებიდან
რაფაზე ჩამოთოვლილ
ყვავილებზე,
უმძიმეს ალერგიით
სნეული გაზაფხულის
ჰაბიტუსი.
რამხელა დრო გასულა -
ვაგროვებ დღეებს, როგორც
რელიკვიებს
(ღამეთა ადენომას
მისტიკის გარეშეაც
ვერეოდი)
და თითქმის სულერთია,
რომ ჩემთვის
უშენობას
"წლები" ჰქვია,
შენთვის კი – რამდენიმე
მარტივი სინტაქსური
პერიოდი.
რამხელა დრო გასულა...

გიო საჯაია

თემატური ლექსია : )) მე-20 საუკუნეში დაწერილი მაგრამსრულიად თემატურია აქ.


"ლექსის მწერალი ხშირდება,
სამწუხაროა რაიც!
რამდენი რამე სჭირდება
პოეტს, ჩვენს დროში მაინც!" -
ეს კონსტანტინემ, იძრო რა
შაბათს, მწერლების ბაღში,
მგოსნებისაკენ ისროლა
განხეთქილების ვაშლი.
დიდოსტატები სწყალობდნენ
ბაღს, და აქ ისხდნენ ხშირად,
სუროში შაშვი გალობდა,
რაღა თქმა უნდა, ფრთხილად.
სთქვა ბესო ჟღენტმაც: "მრავლდება
დღეს ლექსის მოწადინე,
ცამდის მართალი ბრძანდება
ბატონი კონსტანტინე".
ცოდვილი ვაშლი გაგორდა
და, უკვე წასწვდნენ რადგან,
მათ დემნა მიუახლოვდა,
ასე, ორ მეტრში დადგა.
ირაკლიმ ხელი ჩაჰკიდა
ბაღის ბოლოში სიმონს,
გოგლა ხიდს მოდგა გაღმიდან,
შემოუერთდა იმ ორს.
მესმე რანგიც მოხროვდა,
მეორე რანგის გარდა,
და დიალოგზე მოგროვდა
გამსახურდიას სკამთან.
"ლექსის მწერალი ხშირდება,
ლექსი კი არ ჩანს მაინც!
რამდენი რამე სჭირდება
ნამდვილ პოეტს და რაინდს!" -
საკითხი განსახილველად
და ვაშლი ცხვირწინ ედოთ,
და სთქვა ირაკლიმ პირველმა,
ეს გახლდათ მისი კრედო:
"პოეტი წლობით ღვინდება,
მართლა პოეტი თუა!
პოეტს იღბალი სჭირდება
და, რა თქმა უნდა, ჭკუა!
სიმხნე და გამჭრიახობა,
ფხიზლად განჭვრეტა დროთა!
სიბრძნე და პატრიარქობა -
ამას გვასწავლის შოთაც!" -
არ დაეთანხმა ირაკლის
და იუარა გოგლამ:
"სად სიყრმე ყირაყირა ჰქრის,
იქ სიბრძნემ ლექსი მოკლა!
პოეტს ჯერ სიმხნე სჭირდება,
მყვირალობა და ბუკი!
ლექსს ვინ მისცაო დიდება
გარეშე სიჭაბუკის!"
სიმონმა გოგლას ღიმილი
ჰკადრა და მოჰყვა სწრაფად:
"პოეტს სჭირდება ტკივილი,
პოეტს სჭირდება ჯაფა,
სჭირდება ვრცელი გზაშარა,
ბევრი წვა, ბევრი ფიქრი,
ინტელექტი და განსწავლა,
მწიგნობრობა და წიგნი!"
სუროში შაშვმა დასტვინა,
მზე შუბისტარზე იდგა,
ვრცლად აღარავინ არ ცდილა,
მოკლედ მრავალი ითქვა.
თან კვერს უკრავდნენ ირაკლის,
თან თაკილობდნენ თმობას -
მუხრანმა: "გრძნობა სიახლის!"
გრიგოლმა: "ფორმის გრძნობა!"
ალიომ: "მხოლოდ იდეა!"
(კოლაუ იდგა განზე...)
კარლომ თქვა: "საქმე ჰკიდია
წერასთან ერთად ფხაზე!"
სთქვა მარგიანმა: "მარილი
მთავარიაო სვანში!"
სთქვა ნონეშვილმა: "ყვარელი
და სტუდენტობის ტაში!"
თავისთვის იჯდა ჩრდილში,
არას იტყოდა ანა...
- ნიჭი, ძამიკო, ნიჭი! -
გალაკტიონმა ბრძანა.

მურმან ლებანიძე

Bobgure

- ნიჭი, ძამიკო, ნიჭი! -
გალაკტიონმა ბრძანა.

ნინო ქოქოსაძეც იმსახუებს ვფიქრობ ყურდღებას:

სიჩუმე

ყველაზე მშვიდად მჟღერი სიმფონია,
სამყაროს ჯვარცმულო დირიჟორო,
ხანდახან დამიკარით სიჩუმე!
სიჩუმე –ვალსი,
სიჩუმე –სონატინა,
როგორც პაწაწინა ბავშვი,
დაუწერელი ლექსი მაქვს მაჯებზე...
ვაი, რომ ჩემისთანა თოვლის დედოფლები
ქურასთან დადნებიან,
თუკი გაექცევათ – რძესავით – სტრიქონი...
სამყაროს ჯვარცმულო დირიჟორო,
ხანდახან დამიკარით სიჩუმე!
რეისი ცამეტი
რატომღაც ყოველთვის
იცვლება განრიგი,
რეისი ცამეტი _ ჩემი და უჩემო...
გაჭედილ ავტობანს ღრუბლის კოლონები
მიჰყვება. ცა არის ცალმხრივი...უფერო.
რატომღაც მოსაცდელში
უკრავს როიალი _
ტელეეკრანიდან,
მარშებს საქორწინოს.
ვზივარ სავარძელში,
ასე _ ფრთამორთხმული,
ალბათ გაფრენამდე _
უნდა გავაფრინო.

თემატურიცაა და ზე-თემატურიც, ზუსტად მოარტყი მიზანში

გალაკტიონმა კი შეუსრულა ყველას, მარა თავ-თავიანთ პონტში ისინიც მართლები იყვნენ: სიბრძნეც საჭიროა, ტკივილიც, განსწავლაც, ჭაბუკური შემართებაც, სიახლის გრძნობაც, დაღვინებაც და, რაც მთავარია - ნ ი ჭ ი
(ანუ ეს ყველაფერი ერთად)

This post has been edited by Menestrel on 16 Mar 2015, 01:02

უი, ვინ გაწირა ასე? : ))))



(მთვარე - ძაღლიშვილი, ისე გაიტურა...)

მთვარე - ძაღლიშვილი, ისე გაიტურა,
თითქოს კვალში ედგა ღამის ტარანტული.
წასვლა გამიგია, მაგრამ - პოეტურად!
არის მიტოვებაც, მაგრამ - გალანტური!

ბოლო სიგარეტიც ყავას შევუხამე
(სადღაც უნდა მეგდოს კიდევ, ორი ღერი).
წერა შემიძლია მხოლოდ შუაღამით...
სხვა დროს არ მაცლიან, თორემ - ვინ ოხერი.

რაღაც უხეირო სასმელს მიძალებით,
გუშინ საღამოდან ვიკლავ მოშიებას.
დილით მიპოვნიან, ალბათ, მიცვალებულს...
გარეთ ნერვიულად ყეფენ გოშიები.

ქალაქს გადავხედე - თვალი ამარიდა
ისე მედიდურად, მისთვის დანაბერებს...
მთელი დედამიწა, ჩემი ფანჯრებიდან,
მოჩანს, დამიჯერე - ბევრი არაფერი...

და ეს ლექსიც, თითქოს, სხვათა შორისია -
ფიქრიც მიძნელდება... იცი? გეფიცები,
ყოფნას და არყოფნას, სადღაც შორისა ვარ,
საფლავს მინაწერი წლების დეფისივით.

This post has been edited by merciamercia on 16 Mar 2015, 01:31

Menestrel

ძალიან ბევრს აქვს სიბრძნეც, ტკივილიც, განსწავლაც, ჭაბუკური შემართებაც, სიახლის გრძნობაც, დაღვინებაც.. და კიდევ ბევრი რამ..

თუმცა, თუ ნიჭი არგავს ვერ დაწერ, ვერ აქცევ ტკივლიებს ლექსად, ვერც სიყვარსულს და ვერაფერს ლექსად თუ ნიჭი არაგაქვს და პპოეტი თუ არახარ : ))..

+ მაია სარიშვილი

***
ბავშვობისას დარდი ან ასეთია –
რომ ორმოში დგახარ და სიცოცხლე ზემოთაა,
ან ასეთი –
სადაც არ წახვალ,
ოთახის რომელიღაც კუთხე დაგყვება თან.
ან ვერ იცილებ
და ორმოთი უზიხარ დედას კალთაში,
ორმოთი გძინავს
და ორმოთი გაბანავებენ,
ან ოთახის კუთხეს ვერ იცილებ,
როგორც მარადიულ დასჯას და მუქარას.
ან ორმოს გამო
დარდი თანდათან ისე გაშეშებს,
თითქოს ძვლები გიფართოვდება,
ხორცში შედის
და რბილობის ადგილს იკავებს,
ან ამ კუთხიდან
სასტიკად ალესილ მკლავებს
ენებივით ამოყრიან ხოლმე
ყველაზე კარგი მასწავლებლები
და ყველაზე ახლო ნათესავები.
და თუმცა გჭრიან, გჭრიან,
შენ მაინც წყალივით,
მაინც ჯიუტად,
ისევ უწყვეტ ნაკადად
მიედინები დიდობისაკენ,
რომელშიც არა და არ არის ხსნა.

ამ ბოლო დროს ვაკეში თუ გავივლი ვაკვირდები გალაკტიონს, ისეთი სახე აქვს ზედაც არ გვიყურებს.)))

ვაი თქვენს პოეტობასო ფიქრობს ალბათ.

This post has been edited by lela_85 on 17 Mar 2015, 21:32

არ შეიძლება არ გამოვყოთ ცალკე - ბექა ახალაია



ეს კი საჯაიას მიუძღვნა მან.
--


ნევროზი ორისთვის

გიო საჯაიას


" როგორ შეიცვალე, ბებერო თბილისო...
შენ, ჩემო ძმაკაცო, ყოველთვის კარღია..."


"ევრიკა! ღმერთი! - რა თქმა უნდა, ჩემო გიორგი..."

წუთებს, როდესაც ჩემო გიორგი მოშლილ საათზე ითვლი,
ცდილობ, როდესაც საძილე აბით ბოლო მოუღო თვალებს,
ხედავ, როდესაც უკუნეთ ღამეს ისევ ფერი აქვს მიტკლის -
სხვა რა გზა არი, მე ამის დედა... ჩვენც ავდგებით და დავლევთ.

შენს მაგიდაზე - შუშის საფერფლე (სავსე), ფინჯანი ჩაის,
ღერი "მალბორო", წყვილი ფანქარი და მარმარილოს პრესპა -
პიე ფურცლებზე, სხვა არაფერი. დაჯდები, მზე რომ ჩავა -
presto assai დაკრულ სიჩუმეს უგულისყუროდ უსმენ,

(აუშლის ტირიფს შენს ფანჯარასთან ქარი დაწყობილ დრედებს)
ფანქარს, ყავისფერს, ადგები, წათლი და მორიგ შედევრს დაწერ,
მერე კი გახვალ ძმაკაცქალაქში - გარდაცვლილ მამას ეძებ,
ვერ იპოვი და "ჯონი უოლკერი" კვლავ შეგიფაკლავს ღაწვებს.

ევრიკა, ღმერთი, ჩემო გიორგი! ღმერთი ყველაფერს ხედავს,
რაღათქმაუნდა ამას მე და შენ კარგა ხანია მივხვდით.
პ. მაუზერით ორგან გარღვეულ სულს გაგიკერავს დედა
და მერამდენედ შენ დაამარცხებ ხახადაღებულ სიკვდილს.

წუთებს, როდესაც ჩემო გიორგი მოშლილ საათზე ითვლი,
ცდილობ, როდესაც საძილე აბით ბოლო მოუღო თვალებს,
ხედავ, როდესაც უკუნეთ ღამეს ისევ ფერი აქვს მიტკლის -
მე ამის დედაც... სხვა რა გზა არი, ჩვენც ავდგებით და დავლევთ!

თქვენი პოეტობა არ გაიშვასო)))

"ლექსების წერა მსუბუქი შრომა როდია. ეს საქმე ნიჭს გარდა, შემეცნებას, გამომგონებლობას და გემოვნებას, ორიგინალობას და კიდევ განვითარებულ ტეხნიკას მოითხოვს, რაც მიღწეულ იქნება მხოლოდ შეურყეველი, შეუდრეკელი, შეუპოვარი, გულდადებული მუშაობის შემდეგ სიტყვაზე."
(გალაკტიონ ტაბიძე)

P.S. დღეს გალაკტიონის გარდაცვალების დღეა

ჩემს სახლთან
ყვავები ბუდობენ.
შენს სახლთან
ბუდობენ მტრედები.
გენდობი შენ ასე უნდობელს.
მიყვარხარ სულს გადამეტებით.
ჩემს სახლთან
მიწაა გამხმარი.
შენს სახლთან
უსაზღვრო მინდვრები
და როგორც მლოცველებს საყდარი
მჭირდები...
მჭირდები...
მჭირდები...
ჩემს სახლთან
ყველაფერს გართმევენ.
შენს სახლთან
გასცემენ წყალობას.
მე ვამბობ:
-მიყვარხარ ასეთი.
შენი პასუხია:
-მადლობა.

ესეც ერთერთი ახალგაზრდა პოეტი,მე მომწონს <3
* * *
მალე კვირა მოდის ლილაშუნეს.
ჯერ აქ გაზაფხული ზღაპარია.
თოვს და მინდა ახლა მივაშურო,
ამ თეთრ სიმშვიდეში ლამარიას.
რა ვთქვა... ყველაფერი იგივეა.
რა ვთქვა... ყველაფერი სიზმარია.
ჯერ აქ ზამთარი და სიცივეა
და შორს მყუდროება ლამარიას.
ჩვენი სიახლოვე სირთულეა.
შენსკენ მყინვარებზე სავალია.
მეც შენს სამყაროში მიგულე და
ჩემზე შეევედრე ლამარიას.
ბეწვის ხიდებია გასავლელი
და ყველა ნაბიჯზე სამარეა.
ახლა ერთი ხსნაა საყვარელო,
უნდა მივაღწიო ლამარიას.
........................................
მალე კვირა მოდის ლილაშუნეს...

ალბათ ამიტომ ვაქცევდი ყურადღებას. არასდროს შემიხედავს ასე.

ომარ ბეწინას ძე თურმანაული

კარგი პოეტი, ასევე მთარგმნელი რომელმაც ხარანაული თარგმნა ფრანგულად და ბესიკი ნობელზე წარადგინეს..)

დაიბადა 1959 წლის 25 მაისს, დუშეთის რაიონის სოფელ ხილიანში. 1990 წელს დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა ინსტიტუტი ფრანგული ენის სპეციალობით. ავტორია პოეტური კრებულების: "დღე-ღამის დედა" (1984), "ცოდვები და გვირილები" (1991), "აფხაზეთი... ჯარისკაცის ჩანაწერები" (1993), "რა" (1994). თარგმნის ფრანგულ პოეზიას. ამჟამად ცხოვრობს საფრანგეთში.


მის ერთ-ერთ მაგარ ლექსს დავდებ აქ.

---

***

კითხვამ – ყოფნა თუ არყოფნა –
ჩემამდეც ბევრი იარა;
კითხვამ – ყოფნა თუ არყოფნა –
კვლავ ბევრი უნდა იაროს;
ბევრნაირ სისხლის ამრევი
მეც გულს ჩამეჭრა იარად,
მეც მათქმევინა: "ასეთი
რა ხარ, შე ოხერ-ტიალო!"
ჯერ კი ვთქვი: "თავი მოვიკლა...",
მერე კი ისევ ვთქვი `არა!~
თოხი ავიღე, სიმინდებს
ძირები მოვუფხვიერე,
წვიმა ვინატრე, გულიდან
ღრუბელმა გადამიარა.
და წასვლა-მოსვლის მიზანი
და ყანასავით ვიცანი _
ამოვა, მოსვლა ის არის,
იზრდება, ყოფნა ის არის,
ტაროს ან თავთავს მოიბამს,
იმისი საქმეც ის არის,
ამაო ფიქრი ღვარძლია,
ხვიარაა და ის არის;
და რადგან ყოფნით არყოფნა
რაა, ვერ გამოვიცანი,
მოვკვდები, მერე ვიფიქრებ
არყოფნაზე და ის არის.