მეგრულ/სვანურ/ლაზური ენები

კავკასიური ენები, რომლებიც ქართველური ენების (ქართული, სვანური, მეგრული და ლაზური) გარდა 30-ზე მეტი ენით არის წარმოდგენილი და ორ კავკასიურ ენათა ჯგუფს (აფხაზურ-ადიღეურ და ნახურ-დაღესტნურ ენათა ჯგუფს) ქმნის, კავკასიის მკვიდრი ენებია და დამოუკიდებელ ენათა ოჯახს წარმოადგენს. ამ ენებიდან მხოლოდ ქართულს გააჩნია დამწერლობის მრავალსაუკუნოვანი ტრადიცია. ქართული ანბანის ისტორია განვითარების სამ საფეხურს გვიჩვენებს (ასომთავრული, ნუსხა-ხუცური და მხედრული). დანარჩენი კავკასიური ენებიდან მხოლოდ ათ ენას გააჩნია დამწერლობა: აფხაზურ-ადიღეურ ენათა ჯგუფიდან - აფხაზურს, აბაზურს, ადიღეურს, ყაბარდოულს, ნახურ-დაღესტნურ ენათა ჯგუფიდან - ჩეჩნურს, ინგუშურს, ლაკურს, დარგუულს და ლეზგიურ ენებს. ათივე ენის ანბანი კირილიცას ეყრდნობა და დამატებითი ნიშნებით არის განვრცობილი. სხვა კავკასიური ენები დამწერლობის არმქონე ენებია და ამ ენათა მასალა, როგორც ლინგვისტური რესურსი, უმეტესად სამეცნიერო წრეებისათვის იყო მისაწვდომი. ქართველურ ენებს რაც შეეხება, სვანურს, მეგრულს და ლაზურს დამწერლობა არ გააჩნია და თაობიდან თაობას მხოლოდ ზეპირსიტყვიერებით გადაეცემა, ხოლო თუშური წმინდაწყლის ქართულ ენაზეა აღმოცენებული და მასში გამოიყენება ისეთი ქართული ძირძველი სიტყვები, რომლებიც ქართული ენისათვის დღესდღეობით გაუცხოებულია და ლიტერატურულ ენაში არ გამოიყენება. ლაზები დღევანდელი რეალობიდან გამომდინარე ოფიციალურად ითვლებიან, რადგან თურქეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები ყოველ თურქეთის მოქალაქეს ერთი ეროვნება გააჩნია -- თურქი. რაც შეეხება სვანურს და მეგრულს, არ არის საჭირო ამ ენებისათვის რაიმე განსაკუთრებული სტატუსის მინიჭება, როგორც ასეთი დიალექტის სტატუსითაც მშვენივრად ახერხებენ არსებობას და ქართული ენის მხრიდან დისკრიმინაცია არ ემუქრებათ.

This post has been edited by kalkaff on 4 Dec 2004, 18:50

კავკასიურ ენათა ნათესაობა ჯერაც არ არის დამტკიცებული. იბერიულ-კავკასიური ენები ზოგადი ტერმინია და კავკასიის აბორიგენი მოსახლეობის ენების აღსანიშნავად გამოიყენება. თავის მხრივ, ქართველური ენები არ ენათესავება არც ნახ-დაღესტანურს და არც ჩერქეზულ-ადიღეურს, ისე როგორც ეს ენობრივი ჯგუფები არ ენათესავებიან ერთმანეთს. თუმცა, ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, ეს გამოწვეული უნდა იყოს ამ ხალხთან მრავალათასწლოვანი ერთ ადგილას ყოფნით, რის შედეგადაც ერთ დროს ერთი ენა ისე გაიხლიჩა, რომ დღეს მათი ნათესაობის დამტკიცებაც კი ვერ მოხერხდა...

პრინციპში ქართიზაციის პროცესი ორ ეტაპად უნდა გავყოთ:
1. როცა ხდება ქართული ენის ათვისება
2. როცა ხდება პირველი ენის დავიწყება

გამბამ დასავლეთ საქართველოში იმოგზაურა მაგ დროს და გურიის ხალხზე თქვა ეგეთი რაღაცა, შესაბამისად გამიჩნდა ეჭვი, რომ გურიის ქართიზაცია 19 საუკუნეში ხომ არ დასრულდა თქო.

Ar-Pharazon

ან ეს

საიდან მოიტანე, რომ ლაზები სამხრეთით გადავიდნენ. თუ იმის თქმა გინდა, რომ ჭოროხის სამხრეთით ლაზები (ჭანები) IV-V საუკუნეებამდე არ ცხოვრობდნენ, ძალიან ცდები. ლაზები არიან სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის უძველესი მოსახლეობა. მათი უძველესი სახელებია ხალდი, ჭანი, ტზანი, სანი, ხალიბი, ჰენიოხი, მაკრონი, მახელონი, მახორონი, მეგრელი...
ლაზი ჭანების სახელად საკმაოდ გვიან მკვიდრდება. მას მერე, რაც ბიზანტიამ ლაზიკა (მოიცავდა თანამედროვე აჭარის, გურიის, სამეგრელოს, აფხაზეთის, რაჭის, ლეჩხუმის და სვანეთის ტერიტორიებს) ეკლესიურადაც დაკარგა (მე-10 ს.), კონსტანტინეპოლის საპატრიარქომ ეპარქიის ცენტრი გადაიტანა ტრაპიზონში (რომელიც ლაზიკის სამწყსოში არ შედიოდა) და ჭანეთის ტერიტორიაზე გაჩნდა ეპარქია სახელწოდებით ლაზიკა. ეკლესიური ნომენკლატურიდან ეს სახელწოდება საეროშიც გავრცელდა და ჭანეთის სახელად თანდათან დამკვიდრდა ლაზიკა, ხოლო ჭანების სახელად ლაზი...

მაგი არ მიგულისხმია. ვიგულისხმე გურია-აჭარის ტერიტორიაზე მცხოვრები ლაზები, რომლებიც ჭოროხს ქვევით ჩამოსახლდნენ, იქ სადაც ლაზურს საფრთხე არ ემუქრებოდა
* * *
ისე საინტერესოა, მაინც სად წარმოიშვა ქართველური ენები. ვართ თუ არა აბორიგენები, თუ ძალიან დიდი ხნის წინ მოვედით? თუ ვინმეს ამასთან დაკავშირებით რაიმე წაკითხული გაქვთ, დაპოსტეთ...

Ar-Pharazon
ეჰ, ამდენი პოსტაობის დრო რომ მქონდეს

მე მეგრეულსა და სვანურ ენებს პატივს ვცემ, მაგრამ ისე ჩვენში დარჩეს და და ნამეტანი ხომ არ იქნება სვანურ/მეგრულად წიგნების ბეჭდვა? რავა, ააქვთ მათ ტავიანთი დამწერლობა, თუ?
ისე ლამის არის მტელი მსოფლიო ერთ ენაზე გადავიდეს და რათ უნდათ ქარტველებს სხვასხვა ენები, კაცო? ერთი აზრი მიჩნდება, რაც უფრო მეტს ვფიქრობ , საერთოდ, ამ საკითზე, ალბათ, ეგენი მართლა არ არიან ქართველები თავიდან, თორემ რატომ აქვთ სხვა ენა? არა, მე მართლა გეკითხებით თქვენ და ეხლა არ წამაყაროთ, უბრალოდ განმიმარტეთ, თუ არ მესმის ეგ საკითხი

This post has been edited by webdesign on 4 Dec 2004, 21:15

ქართველები ნამდვილად არიან. უბრალოდ ჩვენი პროტოენა დაიშალა და ახლა სამი მონათესავე ენა გვაქვს, სხვას კი არავის ვენათესავებით მსოფლიოში...

webdesign

ამაზე დიდ პატივისცემაზე ვერც ვიოცნებებთ

ეტყობა ბევრი ფიქრი მთლად საშენო საქმე არ ჩანს და ძაან თავს ნუ შეიწუხებ რა

ძალიან დიდი ხნის წინ მოვედით, დიახ! ჩვენ უზველესი მკვდირინი ვართ, არა მარტო ევროპის, არამედ მსოფლიოსი!!!
დმანისის ფოსილები ლამის 2 მილონისაა და აფრიკისაც ამდენი ხნის, მე არ ვიზიარებ იმ ჰიპოთეზას თითქოს ადამიანი აფრიკიდან ამოვიდა და კავკასიაში დასახლდა და მერე უკან ჩავიდა ესპანეტ, იტალია, ისრაელ, ასშ, ლოგიკურია, რომ აფრიკიდან თუ ამოვიდა ჯერ ეს ქვეყნები ამოიარა, ხომ? ხოდა მაშინ ჯერ იქ დასახლდებოდა და იქიდან კავკასიაში ამოვიდოდა...მაშ რატომაა რომ უზველესია ზუსატდ ქართველი ფოსილი? რას იტყვით?
http://www.dmanisi.org.ge

მოიცა, გინდა თქვა რომ ზეზვა და მზია ქართულად ბაზრობდენ??? საიდან იცი, ქვაზე ხომ არ დაუწერიათ რამე?

ხოდა ბევრი ფიქრი რომ შენი საქმეა, პასუხზე გეტყობა

მოკლედ გავეშვი რა... ბევრი წერი დრო არ მაქვს... ისე, კი ზოგიერთების საყურადღებოდ, მეგრული, ლაზური და სვანური ტექსტები საკმაოდ მოხდენილად და ადვილად იწერება ქართული ანბანის გამოყენებით.

ქართველური ენების ბგერათა სისტემის თაობაზე იხილეთ:
თანხმოვნები

ხმოვნები

* * *
Ar-Pharazon
დაანებე თავი, თავად არის ზეზვაი რა პასუხ თხოვ?
* * *
webdesign
შენ ვაჟკაც მწყერები ბლომ-ბლომად ხომ არ გყავს ზემო უბანში?
* * *
webdesign
ზეზვაუ, თავ ნუ შაიწუხებ პასუხითა. ისე ვიგულისხმებ შენ სიტყვის გებასა... თან გავდივარ და არც დრო მაქვს ახლა შენი განსწავლა-განათლებისად... მით უმეტეს, რომ არც ნიჭით დახუნძლული ჩანხარ აბა კეთილად დაშედ

საკმაოდ საინტერესო ნახაზია მე მგონი

მიმაგრებული სურათი (გადიდებისთვის დაუწკაპუნეთ სურათზე)

ვაი შენს პატრონს! სხვას ჭკუა დაუწუნე ისე რომ მის ჭკუაზე წარმოდგენა არ გქონდეს შენს სიშტერეზე მიუთითებს , ნამდვილად! მწყერები კი შენსკენ მოიკითხე, ტუტუცო, შენ!