გლობალური აიქიუს ანალიზი 1960 წლიდან დღემდემსოფლიოში IQ-ის (ინტელექტის კოეფიციენტის) გლობალური ტენდენცია 1960 წლიდან დღემდე (2026 წლამდე) საკმაოდ კომპლექსური და ორმხრივია. ძირითადად გამოიყოფა ორი დიდი ფაზა:

Flynn-ის ეფექტი (დაახლოებით 1960-იანებიდან 1990-იან/2000-იან წლებამდე) — გაზომილი IQ-ის მნიშვნელოვანი ზრდა.
შენელება / პლატო / ზოგან უკუმიმართულება (2000-იანებიდან დღემდე) — ზრდის ტემპი მცირდება, ზოგ ქვეყანაში კი ჩნდება კლება.

ძირითადი ტენდენციები 1960-დან 2025/2026-მდე

1960-1990-იანები: გლობალურად IQ იზრდებოდა საშუალოდ 2.5–3.5 ქულით თითო ათწლეულში (ზოგან 3–5 ქულაც კი). ეს ე.წ. Flynn effect-ია, რომელიც დაფიქსირდა თითქმის ყველა განვითარებულ და მრავალ განვითარებად ქვეყანაში.
მიზეზები: უკეთესი კვება, ჯანდაცვა, სკოლიობის ხელმისაწვდომობა, ურბანიზაცია, ტექნოლოგიური გარემო, ნაკლები ინფექციური დაავადებები.
მეტა-ანალიზებით (მაგ. Pietschnig & Voracek 2015) — დაახლოებით 0.28–0.41 ქულა წელიწადში (ანუ ~3 ქულა/10 წელი) განსაკუთრებით fluid intelligence-ზე (აბსტრაქტული აზროვნება).

1990-იანები – 2010-იანები: ზრდა გრძელდებოდა, მაგრამ შენელდა. მაგალითად:
1948–1985: ~2.4 ქულა/10 წელი
1986–2020: ~1.8 ქულა/10 წელი (Wongupparaj et al., 2023 მეტა-ანალიზი 72 ქვეყანაზე).

2000-იანებიდან დღემდე (განსაკუთრებით 2010-იანებიდან): ბევრ განვითარებულ ქვეყანაში (ნორვეგია, დანია, ბრიტანეთი, საფრანგეთი, აშშ, ნიდერლანდები) Flynn effect შეიცვალა reverse Flynn effect-ით — IQ-ის კლება 0.5–2 ქულა თითო ათწლეულში ზოგ დომენში.
განვითარებად ქვეყნებში (განსაკუთრებით BRICS-ში) ზრდა კვლავ უფრო სწრაფია (~2.9 ქულა/10 წელი).


გლობალური საშუალო IQ-ის შეფასებები (დემოგრაფიული წონებით)
Lynn & Vanhanen-ის მოდელის მიხედებით (რომელიც ყველაზე ხშირად იხსენიება გლობალური ტრენდისთვის, თუმცა საკამათოა):






























წელიმოსახლეობა (მლრდ)გლობალური საშ. IQ (დაახლ.)19502.55~91.619754.08~90.820006.07~89.220257.82~87.8
ეს კლება ძირითადად დემოგრაფიულია — მაღალი ზრდის ტემპი დაბალი IQ-ის ქვეყნებში (აფრიკა, ნაწილი სამხრეთ აზიის) ამცირებს გლობალურ საშუალოს, მიუხედავად იმისა, რომ ბევრ ქვეყანაში ფენოტიპური IQ იზრდება.
რეგიონული განსხვავებები 2025-2026 წლის მდგომარეობით

განვითარებული ქვეყნები (ევროპა, აშშ, იაპონია, სამხრეთ კორეა) → ზრდა შენელდა ან შეიცვალა მცირე კლებით.
ჩინეთი, ინდოეთი, ბრაზილია → ჯერ კიდევ ზრდა (განსაკუთრებით fluid-ზე).
ყველაზე დაბალი ტემპი ან კლება → ყველაზე ღარიბ ქვეყნებში (~0.4 ქულა/10 წელი).

მოკლედ: 1960-დან 1990-იანებამდე მსოფლიო „ჭკუაში იზრდებოდა“ (Flynn effect), 2000-იანებიდან კი ტენდენცია შენელდა, ზოგან შეუბრუნდა, ხოლო გლობალური საშუალო დემოგრაფიის გამო ოდნავ იკლებს. ეს ყველაფერი გარემო ფაქტორებით აიხსნება (კვება, განათლება, ტოქსინები, ეკრანები, სოციალური ცვლილებები), გენეტიკური ცვლილება ამ დროის ინტერვალში მინიმალურია.