GNU, All about it!...

გამომდინარე იქიდან, რომ საქართველოში არც თუ ისე პოპულარულია GNU და მასთან დაკავშირებული
საკითხები და ბევრმა არც კი იცის, რომ Linux-ის ხმარება ოპერაციული სისტემის აღმნიშვნელად
დიდი შეცდომა და დანაშაულია გადავწყვიტე ოდნავი სიცხადე შევიტანო ამ სფეროში და მცოდნეებს
მაგალითი მივცე აქტივობისაკენ და უცოდინარებს კი ავუხსნა რაში მდგომაროებს მისი არსი...
მაშ ასე, დავიწყოთ სულ თავიდან, კერძოდ იმით, რომ 1983 წელს ერთმა დიდმა პროგრამისტმა
Richard Stallman-ის სახით გადაწყვიტა შეექმნა სრულიად დამოუკიდებელი, თავისუფლი ოპერაციული
სისტემა, რომელიც იქნებოდა მომხმარებელთა ინტერესების მაქსიმალურად გამტარებელი... ამ მიზნით
შეიქმნა Free Software Foundation რომელსაც რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს არავითარი კავშირი
არა აქვს "უფასო"-სთან როგორც ეს ბევრს გონია... Free as in Freedom - ანუ თავისუფალი პროგრამული
უზრუნველყოფა და არა უფასო...
აურაცხელი რაოდენობა პროგრამების დაწერის შემდეგ (როცა GCC - GNU C Compiler - უკვე მზად იყო,
ძირითადი ძრავა მთელი სისტემისა) 1989 წელს Richard Stallman შექმნა დოკუმენტი, ლიცენზია, რომელსაც
უწოდა GPL (General Public Licence) და რომელიც პროგრამისტებს ავალდებულებდა (ძალიან უხეშია ეს
სიტყვა ამ კონტექსტში, მაგრამ ვერ შევარჩიე სხვა სიტყვა, შეიძლება უკეთესის მოფიქრებაც) პროგრამული
უზრუნველყოფა გაენთავისუფლებინათ პირადულობისაგან და გამოეცათ როგორც წყარო პროგრამისა (source) ისე
მიეცათ სხვა მომხმარებლებისათვის უფლება მოდიფიცირების და ამ მოდიფიცირებული ვერსიის საჯაროდ
გამოქვეყნებისა. ამ დროისათვის უკვე ნელა-ნელა იკიდებდა ფეხს თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის
იდეა და ფონდში გაწევრიანდა უკვე დიდი რაოდენობა მოხალისე პროგრამისტებისა. ფონდმა დაიწყო აქტიური
მუშაობა ბირთვის, ეგრედ წოდებული kernel-ის მუშაობაზე, რასაც უშუალოდ უნდა მოეხდინა აპარატული
უზრუნველყოფის რესურსების ოპტიმალური განაწილება, კომუნიკაცია სხვადასხვა პროგრამებისა ამ
მოწყობილობებთან და ასე შემდეგ... შერჩეული იყო ასევე სახელიც ბირთვისა და მას უნდა დარქმეოდა hurd...
გარკვეული ეტაპი გადალახული იყო და მიმდინარეობდა პრობლემათა აღმოფხვრაზე მუშაობა როდესაც დიდი
მოწიწებითი წერილი მისწერა GNU-ს საზოგადოებას ვინმე ახალგაზრდა ფინელმა სტუდენტმა სახელად Linus Torvalds,
რომელიც იტყობინებოდა, რომ შექმნა კერნელი და სურს საჯარო გახადოს ის და გამოაქვეყნოს GPL ლიცენზიით...
GPL ლიცენზიაზე ოდნავ მოგვიანებით გვექნება საუბარი, მანამდე კი გავეცნოთ ამ ორი ფენომენის - GNU და Linux-ის
ერთმანეთთან დაკავშირების ისტორიას... მაშ ასე, წერილს იწერება ფინელი სტუდენტი სახელად Linus Torvalds
(წერილს გთავაზობთ ორიგინალში):

ასეთი დიდი მოწიწებით იწერება წერილს პიროვნება, რომელიც შემდგომში სისტემას წაართმევს სახელს...

აღსანიშნავია, რომ Linus Torvlads-ის ვერსიამ kernel-ისა ძალიან კარგად გაართვა თავი ზუსტად
რესურსების ოპტიმალურ გამოყენებას... ამ მიზეზით GNU-მ გადაწყვიტა საკუთარ სისტემაში გამოეყენებინა
ფინელი სტუდენტის ვერსია kernel-ისა (წარმომიდგენია რა დღეში იქნებოდა მაშინ Linus Torvlads-ი)...
საკუთარ შემოქმედებას Linus Torvalds-მა უწოდა Linux და ამის გამო სისტემას უნდა დარქმეოდა
(და დღესაც ასე უნდა ერქვას) GNU/Linux - იმის აღმნიშვნელად, რომ სისტემა არის GNU და მხოლოდ
ერთი დეტალი, ერთი კომპონენტია არა GNU-ს პროექტისა და მას ქვია Linux-ი...

სისტემა არის გარკვეულ ობიექტთა სიმრავლის ჰარმონიული შერწყმა და ის ვერანაირად ვერ იქნება რომელიმე
მისი შემადგენელი ნაწილი... ასევეა ოპერაციული სისტემაც - შეუძლებელია სისტემა ვუწოდოთ კერნელს, ან თუნდაც
კომპილატორს, ტექსტურ რედაქტორს და მსგავს პროგრამირებისათვის საჭირო და აუცილებელ ხელსაწყოებს...
სისტემა, რომლის შექმნაზეც მუშაობდა GNU-ს საზოგადოება და რომლის განვითარებაშიც მიიღო მონაწილეობა
Linus Torvalds-მა უნდა იწოდებოდეს GNU/Linux-ად და არავითარ შემთხვევაში ცალკე Linux-ად, რადგან Linux-ი არის მხოლოდ ნაწილი ამ სიმრავლისა (ოპერაციული სისტემის)...
ოპერაციული სისტემა შედგება ძალიან ბევრი წვრილმანი თუ მსვილმანი დეტალისაგან და ასოცირებულია სიმრავლესთან...

რაც შეეხება ლიცენზიებს:
GNU-ს ლიცენზიები არის დაფუძნებული თავისუფლების ფილოსოფიაზე პროგრამული
უზრუნყველყოფის სფეროში, რომელიც მომხმარებელს ანიჭებს 4 ძირითად თავისუფლებას:

1) გამოიყენოს და გაუშვას პროგრამული უზრუნველყოფა თავისი მოთხოვნილებების შესაბმისად - თავისუფლება 0
2) შეისწავლოს პროგრამული უზრუნველყოფის მუშაობის პრინციპები, გამოიკვლიოს და შეცვალოს ის საკუთარი
მოთხოვნილებების უკეთ დაკმაყოფილებისათვის (პროგრამის წყარო თან უნდა ჰქონდეს დართული პროგრამულ უზრუნვეყოფას) - თავისუფლება 1
3) თავისუფლება გაავრცელოს მომხმარებელმა პროგრამული უზრუნველყოფის ასლები - თავისუფლება 2
4) თავისუფლება განავითაროს პროგრამული უზრუნველყოფა და საჯაროდ გამოაქვეყნოს პროგრამის საკუთარი მოდიფიცირებული ვერსია
(პროგრამის წყაროსთან ხელმისაწვდომობა სავალდებულია) თავისუფლება 3

ეს არის ნაწილი ქართული თარგმანისა, რომლის ინგლისური ვერსია შეგიძლიათ იხილოთ შემდეგ მისამართზე:
http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html

ეს ოთხი არის ფუნდამენტური ღირებულებები რომლებზეც დაყრდნობითაც ვრცელდება შემდგომში
GNU-ს ძალიან დიდი სიმრავლე ლიცენზიებისა მათ შორის


GNU GPL - ძირითადი ლიცენზია პროგრამული უზრუნველყოფისა - გააჩნია ვერსიები 2 და სამი... მათ შორის
სხვაოისა და უკეთ გაცნობისათვის შეგიძლიათ იხილოთ: http://www.gnu.org/licenses/quick-guide-gplv3.html ,
GNU LGPL - უფლებას გვრთავს გამოვიყენოთ ჩვენს პროგრამაში არათავისუფალი პროგრამული
უზრუნველყოფა - უკეთ გარკვევისათვის იხილეთ: http://www.gnu.org/licenses/lgpl.html ),
GNU FDL - თავისუფალი დოკუმენტაციის ლიცენზია. დამატებითი ინფრომაციისათვის იხილეთ: http://www.gnu.org/licenses/licenses.html#FDL ).


ლიცენზიათა სრული ჩამონათვალის ნახვა შეგიძლიათ შემდეგ მისამართზე: http://www.gnu.org/licenses/license-list.html

გარდა ამისა ძალიან ბევრი რამის გაგება შეიძლება თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის თემასთან დაკავშირებით მისამართზე: http://www.gnu.org
GNU-ს ფილოსოფიას უკეთ გავეცნობით მისამართზე: http://www.gnu.org/philosophy/philosophy.html


To be continued.... :-)

This post has been edited by SuperVisor on 9 Feb 2009, 17:30

მე ვერ ვხვდები თემის არსს :cry: :user:



...........................................

Link

:)

Link
There is no Linux Operating System... there is only GNU/Linux... :-)
და კიდევ ბევრ რამეს დავწერ რო უკეთ გავიგოთ საერთოდ GNU-ს შესახებ,
ჩვენ ძალიან დამახინჯებულად გვაქვს გაგებული ეს სისტემა საერთოდ... :(
ეხლა ცოტა ხანი შევისვენებ და მერე ლიცენზიებზე, პრიორიტეტებზე, ფილოსოფიაზეც
კი უფრო დაწვრილებით გვექნება საუბარი... :)

xokaido
shacko
მე რამდენიმე დღის წინ დავაყენე
უბუნტუ 8.10

და რამდენიმე დღეა ისეთი კმაყოფილი ვარ, რომ .. მოკლედ ვერ აღვწერ...
ჰოდა სიმართლეს გეტყვით პირდაპირ

ძალიან , აი ძძალიან არ მაინტერესებს რა უნდა ერქვას :givi: მთავარი არის რომ მუშაობს კარგად...

და მე ვიყენებ უბრალო სამომხმარებლო დონეზე, მუსიკა, კინო, მეილი, Fტპ\წებ სერვერი, ვირტუალკაც მაქვს, რომელზეც xp-ს ვამუშავებ flash multi boot live cd-ს დასატესტად, და ვიყენებ როგორც ჩვეულებრივ ოპერაციულ სისტემად...

ჰოდა რატომღაც მგონია რომ ბევრს არ დააინტერესებს რატომ არის\უნდა იყოს ისე, და არა ასე...

Link

არსი არის ის, რომ კაცმა შეეცადა აეხსნა, თუ რა არის GNU, GPL და მაგვარი ლიცენზიები და აგრეთვე
ამ მოძრაობის ისტორია, რის გამოც - მადლობა.
თუ xokaido-ს და სხვა პინგვინოიდს არ ეწყინება, ჩემ აზრს გამოვთქვავ.
რაც შეეხება სტოლმენს და gnu-ს, ეს უფრო რელიგიას მაგონებს. არის microsoft-ის ცუდი ბიძიების რელიგია
და არის gnu კარგი ბიძიების რელიგია. მაგრამ საქმე იმაშია, რომ რელიგია და რწმენა არ არის ერთი და იგივე.
მე მომწონს linux-ი, მაგრამ არა იმიტომ, რომ პირველად ბ-ნ ტორვალდსის გაკეთებულია და gnu-ს პოლიტიკის ქვეშაა.
უბრალოდ ეს სისტემა დღეისდღეობით 99% აკმაყოფილებს იმ ამოცანების შესრულებას, რომლებიც მე პირადად მჭირდება. ალტერნატივა სამწუხაროდ არ მაქვს. (როგორც სხვა მრავალ მომხმარებელს არ აქვს windows-ის ალტერნატივა).
რაც შეეხება gnu/gpl-ს - არ ვარ მომხრე. "მე გაძლევ რძეს, მაგრამ სხვასაც ვალდებული ხარ დაალევინო და
თუ ყველს გაკეთებ, მეც უნდა მითხრა, როგორ გააკეთე და თან გამასინჯინე კიდევ". უფრო მომხრე ვარ: "მე გაძლევ რძეს, დანარჩენი კი შენ იცი და შენმა სინდისმა".

xokaido
საინტერესო თემაა, მე მაინტერესებს. გაგრძელება მაინტერესებს.
კი ვიცოდი GNU რას ნიშნავდა და Linux-ი რას ნიშნავდა მაგრამ მარტო ლინუქსის ხმარება თუ არასწორი იყო აი ეგ არ ვიცოდი :
ისე GNU-მ ქნა ის რომ 69 ათასი ცალი დისტრო არსებობს ლინუქსის და უბრალო მომხმარებელს, რომელსაც საერთოდ წარმოდგენა არ აქვს რას ნიშნავს კერნელი, კომპილაცია ან კონსოლი, ვერ გაურკვევია რომელი დააყენოს. არადა რეალურად დიდად არც განსხვავდებიან.
მაგრამ რომ დავფიქრდეთ დადებითი იმდენი აქვს, მინუსები ნაკლებად იქცევს ყურადღებას.
თუნცა 'ანარქისტებს' 'პირატებმა' აჯობეს :)

PANZERKOPF

აი ეს უკვე შეცდომაა... GNU გვეუბნება, რომ რომ ლობიოს გაკეთება თუ იცი კარგად არავინ უნდა
აგიკრძალოს რეცეპტის გასხვისება, არავინ უნდა იყოს ვალდებული მხოლოდ შენი რეცეპტით გააკეთოს
ლობიო და ამავე დროს ყველას ქონდეს საშუალება, რომ ლობიო შენი რეცეპტით დაამზადონ...
GNU პროგრამისტების, სერიოზული პროგრამისტების საზოგადოებაა, რომელიც ხალხისთვის მოღვაწეობს...
საკუთარ უფლებებს იჭრიან და დახმარებას ხალხს უწევენ... უკიდურესად ალტრუისტული ფილოსოფიაა
კაცმა რო მკითხოს... დიდი ფილოსოფია უდევს მას საფუძვლად და სწორედ ამ დიდი ფოლოსოფიის გადმოცემას ვგეგმავ ამ თემით... :-) იქნება ეს ლიცენზიები, პრიორიტეტები, ისტორია თუ ასე შემდეგ...

სიმართლე გითხრა მეც და ეგ ის დეტალია, რომელიც მე მართლა არ მომწონს GNU-ში... :(
Link

ბატონო, აქ ჩვენ უინტერესო ადამინთათვის არაფერს ვწერთ... :-)
Doct0rIN

მეც, მოხარული ვარ, რომ მარტო უინტერესო ხალხით არ არის ჩვენი ფორუმი დატვირთული... :)
* * *
მოდერს ვთხოვ, რომ

ამ ტექსტის შემდეგ ეს ნაწილი დაუმატოს თუ არ შეწუხდება:

აღსანიშნავია, რომ Linus Torvlads-ის ვერსიამ kernel-ისა ძალიან კარგად გაართვა თავი ზუსტად
რესურსების ოპტიმალურ გამოყენებას... ამ მიზეზით GNU-მ გადაწყვიტა საკუთარ სისტემაში გამოეყენებინა
ფინელი სტუდენტის ვერსია kernel-ისა (წარმომიდგენია რა დღეში იქნებოდა მაშინ Linus Torvlads-ი)...
საკუთარ შემოქმედებას Linus Torvalds-მა უწოდა Linux და ამის გამო სისტემას უნდა დარქმეოდა
(და დღესაც ასე უნდა ერქვას) GNU/Linux - იმის აღმნიშვნელად, რომ სისტემა არის GNU და მხოლოდ
ერთი დეტალი, ერთი კომპონენტია არა GNU-ს პროექტისა და მას ქვია Linux-ი...

This post has been edited by xokaido on 8 Feb 2009, 22:27

debianი ამ მხრივ სამაგალიTოა, როგორც rms მოიTხოვს ისე ეzახიან Tავიან დისტრიბუტივს. Debian GNU/Linux

ისე დაბერდა ეს კაციც. შარშან ბლოგი გააკეთა და რაღაც სენტიმენტალურ პოსტებს წერს :gigi:
http://torvalds-family.blogspot.com/

xokaido
სასარგებლო სტატიაა :)

პ.ს ერთი თხოვნა იქნება რო ფაქტები მაქსიმალურად სწორად გადმოეცი :)


არ ვიძახი რო ეხლა აწარასწორია ... უბრალოდ ყურადღებით ვადევნებ ამ თემას თვალს და არ მინდა რო რამე დამახინჯებული ინფოები წავიკითხო :)

მეც შემიშლის ეგ ხელს და სხვასაც :)

xokaido
საინტერესოა, ტორვალდსზე მართლა არ ვიცოდი :) მაგარია :))

xokaido
არამგონია. ეტყობა მე ვერ გადმოგეცი, რისი თქმაც მინდოდა. მოკლედ და მაგალითად:

- მე გავაკეთე პროგრამა gpl მაგვარი ლიცენზიის ქვეშ. აქედან გამომდინარე:
მე ვალდებული ვარ კოდი მივცე ხალხს. იმ ხალხმა ამ კოდიდან შეუძლია გააკეთოს იგივე პროგრამა ან გადააკეთოს და დააკომპილოს სხვანაირი. ეს სხვანაირი შეუძლია აჩუქოს, გაყიდოს და ფული მოტეხოს, რაც უნდა ის ქნას.
მაგრამ !!! იგი ვალდებულია, რომ კოდი ღია დატოვოს ყველასთვის, კოდში უნდა ეწეროს, თუ რა გადააკეთა და
თავიდან ვისი იყო - იმათი სახელები და ა.შ.
ხოდა მე არ მომწონს ასეთი მიდგომა. (ეს ჩემი პირადი აზრია ). მე მომხრე ვარ ასეთი "ლიცენზიის":
- მე გავაკეთე პროგრამა. კოდი გავავრცელე, მივეცი ყველა მსურველს შემდეგი პირობით:
არავითარი პირობა! გააკეთეთ რაც გინდათ, ანუ: დატოვეთ ღია ან დახურეთ, აჩუქეთ ან გაყიდეთ, დატოვეთ ჩემი სახელი ან არ დატოვოთ და სულ მიითვისეთ - თქვით რომ ვითომ თქვენი გაკეთებულია სულაც ერთი ბაიტიც თუ არ იყოს შეცვლილი.

PANZERKOPF

არ არის ეგ სწორი მიდგომა ... საავტორო უფლებებს (და ზოგადად ადამიანის საკუთრების უფლებას (ინტელექტუალურ საკუთრებაზე რომ აღარაფერი ვთქვათ) არღვევს :) სუფთა იურიდიული თვალსაზრისით მასეა და არც ადამიანური გადმოსახედიდან არის ეგ მაინცდამაინც სწორი საქციელი :)

MOLA

მე ნებაყოფლობითზე ვლაპარაკობ და არა იმაზე, რომ ყველამ მასე უნდა ქნას მეთქი.

კი, მასეა, თუ დარღვეულ იქნა. მაგრამ კაცმა თუ თვითონ მოინდომა მასეთი ალტრუიზმი, მისცა ხალხს და უთხრა:
"ყველაფერი თქვენს სინდისზე იყოს"? მგონი ეს არის ჭეშმარიტი თავისუფლება.

რატომ, ხომ არის თითქმის (!) მსგავსი BSD ლიცენზია.
კიდევ ერთხელ, მე არ ვარ "რელიგიური მოღვაწე". პატივს ვცემ (სერიოზულად ვამბობ) როგორც ფასიანი სოფტის მწარმოებელს, ასევე gpl, bsd, mit და სხვებს.
უბრალოდ არ მიყვარს, როდესაც ადამიანი ფრთებს გაიკეთებს და სულში კი ბოროტი ჰყავს.
ამით ამ "ქვე-თემას" დავასრულებ, რათა არ გავუოფოთ xokaido-ს მისი თემის შინაარსი.