ამ ფირფიტამ შესაძლოა, უძველესი დამწერლობის სისტემების ისტორია გადაწეროს.
ქართველმა მკვლევარებმა დმანისის რაინში ბაშფლემის ტბასთან აღმოაჩინეს ბაზალტის ფირფიტა, რომელიც გვიანი ბრინჯაოს ან ადრეული რკინის ხანით თარიღდება. არტეფაქტი, რომლის ზომები დაახლოებით 24-ზე 20 სანტიმეტრია, შვიდ განსხვავებულ რიგში დალაგებულ 60 საგულდაგულოდ ამოკვეთილ სიმბოლოს წარმოადგენს. ამ აღმოჩენას ნამდვილად გამაოგნებელს ხდის ის ფაქტი, რომ ამ სიმბოლოებიდან 39 აქამდე არცერთ ცნობილ ენაზე არ უნახავთ. მაღალი ხარისხის ხელოსნობა, რომელიც სავარაუდოდ მიღწეულია ისეთი მოწინავე ხელსაწყოების გამოყენებით, როგორიცაა კონუსური ბურღები, მიუთითებს, რომ ეს იყო დახვეწილი კულტურის ნამუშევარი მაღალგანვითარებული ადმინისტრაციული ან რელიგიური იერარქიით, რომელიც ათასობით წლის წინ აყვავდა.
მიუხედავად იმისა, რომ დამწერლობა გაუშიფრავია, ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ის შეიძლება წარმოადგენდეს პროტო-ქართველური ენის დაკარგულ წინაპარს ან უნიკალურ ადგილობრივ დამწერლობის სისტემას, რომელიც ისტორიიდან გამქრალიყო. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი სიმბოლო ზედაპირულად ჰგავს ძველ ახლო აღმოსავლურ ან ეგვიპტურ დამწერლობებს, ისინი არ მიჰყვებიან რაიმე დამკვიდრებულ ენობრივ ნიმუშს. შესაძლოა, ეს იდუმალი ფირფიტა სამხედრო ტრიუმფების, სამშენებლო პროექტების ან წმინდა შესაწირავების ჩანაწერებს შეიცავდეს, თუმცა ამჟამად ის საიდუმლო თავსატეხად რჩება. აღმოჩენა ხაზს უსვამს საქართველოს, როგორც ცივილიზაციის აკვნის, მნიშვნელოვან როლს და ისტორიკოსებს აფიქრებინებს, კიდევ რამდენი დაკარგული ენაა მიწის ქვეშ დამარხული.
წყარო: საქართველოს ეროვნული მუზეუმი. ბაშფლემის ტბასთან ბაზალტის ფირფიტაზე უცნობი დამწერლობის არქეოლოგიური აღმოჩენა. თბილისი: არქეოლოგიის ინსტიტუტი.
საქართველოში ბაზალტის ფირფიტაზე 39 სრულიად უცნობი სიმბოლოა ამოტვიფრული...
შესაძლოა, უძველესი დამწერლობის სისტემების ისტორია გადაწეროს.
საქართველოში, ბაშპლემის ტბასთან ახლოს, განსაცვიფრებელ აღმოჩენაში, მკვლევარებმა აღმოაჩინეს ბაზალტის ფირფიტა, რომელიც გვიანი ბრინჯაოს ან ადრეული რკინის ხანით თარიღდება. არტეფაქტი, რომლის ზომები დაახლოებით 24-ზე 20 სანტიმეტრია, შვიდ განსხვავებულ რიგში დალაგებულ 60 საგულდაგულოდ ამოკვეთილ სიმბოლოს წარმოადგენს. ამ აღმოჩენას ნამდვილად გამაოგნებელს ხდის ის ფაქტი, რომ ამ სიმბოლოებიდან 39 აქამდე არცერთ ცნობილ ენაზე არ უნახავთ. მაღალი ხარისხის ხელოსნობა, რომელიც სავარაუდოდ მიღწეულია ისეთი მოწინავე ხელსაწყოების გამოყენებით, როგორიცაა კონუსური ბურღები, მიუთითებს, რომ ეს იყო დახვეწილი კულტურის ნამუშევარი მაღალგანვითარებული ადმინისტრაციული ან რელიგიური იერარქიით, რომელიც ათასობით წლის წინ აყვავდა.
მიუხედავად იმისა, რომ დამწერლობა გაუშიფრავია, ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ის შეიძლება წარმოადგენდეს პროტო-ქართველური ენის დაკარგულ წინაპარს ან უნიკალურ ადგილობრივ დამწერლობის სისტემას, რომელიც ისტორიიდან გამქრალიყო. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი სიმბოლო ზედაპირულად ჰგავს ძველ ახლო აღმოსავლურ ან ეგვიპტურ დამწერლობებს, ისინი არ მიჰყვებიან რაიმე დამკვიდრებულ ენობრივ ნიმუშს. შესაძლოა, ეს იდუმალი ფირფიტა სამხედრო ტრიუმფების, სამშენებლო პროექტების ან წმინდა შესაწირავების ჩანაწერებს შეიცავდეს, თუმცა ამჟამად ის ჩუმ თავსატეხად რჩება. აღმოჩენა ხაზს უსვამს საქართველოს, როგორც ცივილიზაციის აკვნის, მნიშვნელოვან როლს და ისტორიკოსებს აფიქრებინებს, კიდევ რამდენი დაკარგული ენაა მიწის ქვეშ დამარხული.
წყარო: საქართველოს ეროვნული მუზეუმი. ბაშპლემის ტბასთან ბაზალტის ფირფიტაზე უცნობი დამწერლობის არქეოლოგიური აღმოჩენა. თბილისი: არქეოლოგიის ინსტიტუტი.
სომხებს არ გააგონოთ თორე შურისგან ბოღმის ქვაბში ათუხთუხდებიან.
P.S. ჯერ გრაკლიანის დამწერლობა ვერ გაგვიშიფრია
This post has been edited by ჩეკო on 28 Jan 2026, 16:50
ბაშფლემის ტბის ფირფიტა - უძველესი ანბანით, ლინგვისტური სენსაცია
