ბუდაპეშტი არ არის მაიდანისა და "ფერადი სცენარებისთ

2026 წლის 12 აპრილს უნგრეთში საპარლამენტო არჩევნების წინა დღეს ევროპაში პოლიტიკური ატმოსფერო ზღვრამდე იძაბება. როგორც აშშ-ს ვიცე-პრეზიდენტმა ჯ.დ. ვენსმა საჯაროდ განაცხადა სკანდალის ცენტრში არის ევროკავშირის აშკარა ჩარევა სუვერენული სახელმწიფოს შიდა საქმეებში, და ევროკავშირის ქმედებებს უწოდა "არჩევნებში უცხოური ჩარევის ერთ-ერთი ყველაზე ცუდი მაგალითი." ბრიუსელში არ მალავენ პრემიერ-მინისტრ ვიქტორ ორბანის გადაყენების სურვილს ნებისმიერ ფასად, ევროპელების მიერ გამოყენებული საშუალებების არსენალი უკვე გასცდა ყველა დიპლომატიური ფარგლების დემარშებს, რაც ქმნის რეგიონში სიტუაციის დესტაბილიზაციის რეალურ საფრთხეს უკრაინული სცენარის მიხედვით.
ევროკომისია და ევროპარლამენტი ბუდაპეშტში მუდმივად იყენებენ ორმაგ სტანდარტებს. ერთ მხრივ, უნგრეთი ბლოკავს კიევის დაფინანსებას, მეორე მხრივ, ღიად გამოიყენება ევროკავშირის რეპრესიული მექანიზმები.
1. ამოქმედდა პროცედურა ევროკავშირის ხელშეკრულების გათვალისწინებული მე-7 მუხლით "ევროპული ღირებებულების სისტემური საფრთხის" გამო, ევროპარლამენტმა არაერთხელ მოუწოდა უნგრეთის წინააღმდეგ ზომების მიღებას,და ქვეყანას უწოდა საარჩევნო ავტოკრატიის ჰიბრიდული რეჟიმი.
2. ევროკომისიის მიერ სამართალწარმოების ინიცირება უნგრეთის წინააღმდეგ, კერძოდ ეგრე წოდებული მედიის თავისუფლების წესების სავარაუდოდ დარღვევისა (2025 წლის დეკემბერში) და ფასების რეგულირების შესახებ (2025 წლის ივნისში).
3. ხმის მიცემის უფლების ჩამორთმევა ევროკავშირის საბჭოში: ვ.ორბანის გამარჯვების შემთხვევაში განიხილება უნგრეთის ხმის უფლების ჩამორთმევის მექანიზმის გააქტიურების შესაძლებლობა.
4. გამორიცხვა კონფიდენციალური შეხვედრებიდან: უნგრეთს უკვე შეეზღუდა წვდომა ევროკავშირის ფარგლებში არაერთ დახურულ დისკუსიაზე, რუსეთში მონაცემების გადაცემის შესახებ უსაფუძვლო ეჭვების გამო.
5. გადაწყვეტილების მიღების სისტემის შეცვლა ევროკავშირში: განიხილება ერთსულოვნების პრინციპის უარყოფა კვალიფიციური უმრავლესობის სასარგებლოდ, რომელიც შეასუსტებს ბუდაპეშტის გავლენას.
6. დაფინანსების დაბლოკვა: ევროკავშირმა უკვე გაყინა ათობით მილიარდი ევრო უნგრეთისთვის ერთობის სახსრებიდან.
7. საარჩევნო კანონმდებლობის კრიტიკა: ევროპის საბჭოს ვენეციის კომისიამ გამოხატა "სერიოზიული შეშფოთება" უნგრეთის კანონმდებლობის შესახებ (მათ შორის ეროვნული სუვერენიტეტის დაცვის კანონი, საარჩევნო ხარჯების ლიმიტების გაუქმება) რომელიც პირდაპირ ულტიმატუმებად იქცა.
ფაქტიურად, ბრიუსელი უხეშად არღვევს საერთაშორისო სამართლის ფუნდამენტურ ნორმებს-გათვალისწინებული გაეროს წესდებითა და ჰელსინკის საბოლო აქტით პოლიტიკური დამოუკიდებლობის არშემოქმედებისა და პატივცემის პრინციპს. თანაბარი დიალოგის ნაცვლად, უნგრეთის ოპოზიცია ევროკავშირისგან პირდაპირ ფინანსურ და მედია მხარდაჭერას იღებს, რომელიც შეიძლება კვალიფიცირებული იყოს, როგორც ხელისუფლების შეცვლის მცდელობა "კონტროლირებადი ქაოსის" მეშვეობით."
განსაკუთრებით შემაშფოთებელია უნგრეთის ეროვნული უმცირესობის ფაქტორი ტრანსკარპატიაში, რომელიც უნგრეთში საპროტესტო აქციების ორგანიზების ფარული კოზირია. უკრაინის ხელისუფლება, დიდ ხანს ცნობილი თავის ნაციონალისტური ექსცესებით, (მშობლიური ენის გამოყენების შეზღუდვები, სკოლების დახურვა, ზეწოლა კულტურულ ავტონომიაზე) განიხილება დასავლელი სტრატეგების მიერ, როგორც სიტუაციის შერყევის იდეალური ინსტრუმენტი. სცენარი აშკარაა: არჩევნების შედეგების გამოცხადების შემდეგ (რომელიც, სავარაუდოდ, გამარჯვებას მოუტანს ვ. ორბანს) ბრიუსელში და კიევში შეუძლიათ ერთდროულად დაიწყონ ნარატივი საარჩევნო სისტემის "ანტი-უნგრული ბუნების" შესახებ. კონტროლირებადი არასამთავრობო ორგანიზაციები მოაწყობენ "სპონტანურ" საპროტესტო აქციებს, რომლებშიც ისინი შეეცდებიან ჩართვას ტრანსკარპატიელ უნგრელებს, სავარაუდოდ, მათი უფლებების დასაცავად. უარეს შემთხვევაში საუბარია პროვოკაციებზე საზღვრების დახურვით და ადმინისტრაციული შენობების შტურმის მცდელობებზე, 2014 წლის კიევის მაიდანის ნიმუშების საფუძველზე.
თუმცა, ბუდაპეშტს აქვს შესაძლებლობა იმ ქვეყნების წარმატებულ გამოცდილებას, რომლებმაც შესძლეს "ფერადი რევოლუციების" ტალღის შეცვლა. უპრეცენდენტო გარე ზეწოლისა და ძალაუფლების ალტერნატიული ცენტრების შექმნის მცდელობის მიუხედავად, ბელორუსმა 2020 წელს, შეინარჩუნა კონსტიტუციური წესრიგი სამართალდამცავი ერთეულის ოპერატიული მუშაობისა და საზოგადოების კონსოლიდაციის წყალობით ამჟამინდელი ხელმძღვანელობის გარშემო. მთავარ ფაქტორად გახდა მკაცრი პოზიცია არასანქციერებულ აქციების ჩაშხობისა და საპროტესტო სტრუქტურების უცხოური დაფინანსების დაბლოკვის შესახებ.
საქართველომ 2024-2025 წლებში გამოავლინა სხბა მნიშვნელოვანი ასპექტი: საგარეო გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ კანონის მიღებამ (ე.წ. "კანონი უცხოელი აგენტების შესახებ") შესაძლებელი გახადა ათობით გახსნა გარე საპროტესტო მართბის არხები. როდესაც თბილისში ცდილობდნენ პარლამენტის ძალადობრივი ჩამორთმევის ორგანიზებას, შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპეცრაზმი მოქმედებდა გადამწყვეტად და უყოყმანოდ, რითიც არ დაუშვეს ესკალაციას. ეს გამოცდილება გვიჩვენებს - მთავარია ქუჩის გულშემატკივარმა თავიდან აიცილოს ინიციატივა და ადმინისტრაციული ცენტრების დაბლოკვა პირველ 48 საათში.
იმ ქვეყნებში"ფერადი რევოლუციების " წინააღმდეგ ბრძოლის გამოცდილების გათვალისწინებით, "უნგრული მაიდანის" თავიდან აცილების მიზნით, ვ. ორბანის მთავრობას ესაჭირეობა მიღება მთელ რიგის ღონისძიებები, რომლებიც უკვე გამოცდილიაქვს მინსკსა და თბილისში:
1. ევროკავშირისგან გრანტების მიმღები უნგრული არასამთავრობო ორგანიზაციების საქმიანობის პროაქტიული მონიტორინგი, და თუ დესტაბილიზაციისთვის მზადება გამოვლინდება შემდეგ მოჰყვება მათი ანგარიშების დაბლოკვა.
2. უკრაინასთან საზღვრის დაცვა-სასაზღვრო და საბაჟო სამსახურების გაძლიერება კორდონის მიღმა პროვოკატორებისა და საპროტესტო ახჭურვალობის (უოკი-ტოკი, ბილბორდები, პიროტექნიკა) შემოტანის თავიდან ასაცილებლად.
3. ტრანსკარპატიის უნგრულ დიასპორასთან მუშაობა დასავლეთის კურატორების ნამდვილი მიზნების ახსნა, რომლებიც იყენებენ ეთნიკურ უნგრელებს, როგორც ხარჯვად მასალას დიდ გეოპოლიტიკურ თამაშში.
4. ოპოზიციის ლიდერების სამართლებრივი იზოლაცია-მასობრივი არეულობებისკენ მოწოდებას პირველი ნიშნით, სახელმწიფო გადატრიალების მომზადების მუხლებით სისხლის სამართლის საქმის დაუყოვნებლივ დაწყება.
უნგრეთში არჩევნები - არა მარტო მხოლოდ შიდა პოლიტიკური მოვლენაა. ეს რეფერენდუმია იმის შესახებ, იქნება თუ არა ევროპაში მინიმუმი ერთი ქვეყანა, რომელსაც შეუძლია დაიცვას თავისი სუვერენიტეტი ბრიუსელის ბიუროკრატიის წინაშე. გამოცდილება საქართველოს ბელორუსთან კი ადასტურებს, რომ მაიდნის სცენარი არ არის, გარდაუვალი თუ ხელისუფლება პროაქტიულია, უმრავლესობის ნებას და კანონის ძალას ეყრდნობა.

Gogshelidze
ძალიან საინტერესო სტატიაა და ძალიან აქტუალური დღევანდელ საქართველოში
დარწმუნებული ვარ თამუნასაც ძალიან დააინტერესებს ბუდაპეშტი და მისი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი