რამდენიმე კითხვა ფიზიკოსებს, V ნაწილი

vid
ინერციულ სისტემაში ცენტრიდანული ძალა არ არსებობს; ეგ ძალა იგრძნობა მხოლოდ მაშინ როცა არაინერციულ სისტემაში იმყოფება დამკვირებელი.

Irakli
ხოდა მახის პრინციპი (https://en.wikipedia.org/wiki/Mach%27s_principle) ამბობს, რომ სისტემის არაინერციულობას განაპირობებს მისი მოძრაობა "შორეული ვარსკვლავების" მიმართ.

ანუ ფარდობითი არა მარტო წრფივი და თანაბარი მოძრაობაა, არამედ ნებისმიერი არაწრფივი თუ არათანაბარი მოძრაობაც ფარდობითია. შენ ტრიალებ ვარსკვლავების მიმართ თუ ვარსკვლავები შენს მიმართ, ეფექტი ერთია.

კიდევ უფრო სხვანაირად რომ ვთქვათ, რამდენიმე მილიარდი წლის შემდეგ, როცა თითქმის მთელი მატერია გავა ჰორიზონტს იქით, რომც დავტრიალდეთ, ცენტრიდანულ ძალას აღარ ვიგრძნობთ.

ხოდა ვინმემ თუ შექმნა რამე სამყაროს მოდელი, რომელიც ტრიალის შემთხვევაში ცენტრთან ახლოს შექმნიდა ცენტრიდანულ ძალას და წრფივი თანაბარი მოძრაობის დროს არაფერს შექმნიდა?

vid
ცოტა არარეალური მგონია რომ შორეული ვარსკვლავების არ არსებობის შემთხვევაში ლოკალურად მექანიკის კანონები შეიცვალოს. მაგრამ მბრუნავი ცილინდი მის შიგნით გრავიტაციას ქმნის თუ არა ეგ საინტერესო ამოცანაა.

This post has been edited by Dirac on 28 Jun 2019, 05:04

vid

ტრიალის ობიექტი ვეღარ იარსებებს, გაფართოვებისგან დაშლილი იქნება კვანტურ ფლუქტუაციებად და რომელ ცენტრიდანულ ძალაზე შეიძლება ლაპარაკი
ისე კი მეც არასწორი მგონია ეს მახის პრინციპი, რაღაცა ფარდოფითია, რაღაცა არა და მორჩა არაინერციალურ სისტემაში ჩნდება ძალა რომელიც თითქოს ნიუტონის კანონების თანახმად არ უნდა არსებობდეს, მაგრამ ამ სისტემას თუ გარე სისტემის ფარგლებში განვიხილავთ მოდის ყველაფერი ნორმაში (ცენტრიდანული და კორიოლისის ძალები ან წონა აჩქარებული მოძრაობის დროს).

This post has been edited by Davion on 28 Jun 2019, 14:01

Davion

არასწორი ვერ იქნება, ფარდობითობის თეორია ყველა ათვლის სისტემაში მუშაობს. აინშტაინის განტოლება დიფერენციალური განტოლებაა და წესით სასაზღვრო პირობებმა წესით ცალსახად უნდა განსაზღვროს მეტრიკა. შესაბამისად ცენტრიდანული ძალაც უნდა ახსნას ამ მბრუნავი სისტემიდან გაუსვლელად.

Dirac

ვერ ხსნის და რა ქნას... დიდ მანძილებზე და რელატივისტურ სიჩქარეებთან ხო არა გვაქვს საქმე, როგორ შეიძლება აიხსნას ძალა რომლის გამომწვევი მიზეზი არ არსებობს? გრავიტაციული და ინერციული მასა გაიგივებულია მაგრამ გრავიტაციის ძალა მოქმე3დებს ორ სხეულს შორის, ცენტრიდანული ძალის გამომწვევი მიზეზი კი არ არსებობს.

This post has been edited by Davion on 28 Jun 2019, 15:56

Davion

რა იცი რომ ვერ ხსნის? ვინ თქვა რომ გამომწვევი მიზეზები არ არსებობს არაინერციულ ათვლის სისტემაში? ამისთვის აგერ ვიდმა დასვა ამოცანა, თუ ამოხსნი და ეს ვერ ახსნის მაშინ კიდე ჰო. ერთერთი პრობლემაა რომ აინშტაინის განტოლების ამოხსნისას სპეციალურ კოორდინატებს ირჩევენ ამოცანის გასამარტივებლად. კოორდინატების გამარტივების ნაცვლად უნდა აიღო რეალური მბრუნავი ათვლის სისტემა და ამოხსნა აიშტაინის განტოლება სასაზღვრო პირობებით.

Davion

ნუ ეგ კიდევ უფრო შორეულ პერსპექტივაში, და მაშინაც მე მგონი თვითონ გალაქტიკის შიგნით ვერ აჯობებს ინფლაცია გრავიტაციას. გვექნება პერიოდი როცა ჩვენი გალაქტიკა და შეიძლება რამდენიმე უახლოესი გალაქტიკები ჩანდეს და სხვა არაფერი.

Dirac

მერე არ აქვს ვინმეს ამოხსნილი?

ცალკე საკითხია, თუ დავუშვებთ რომ ჩვენი ტრიალი იგივე სამყაროს ჩვენ ირგვლივ ტრიალია, მაშინ შორეული ვარსკვლავები სინათლის სიჩქარეზე ბევრად სწრაფად უნდა მოძრაობდნენ, მაგრამ მაქამდე ჯერ პატარა ცილინდრი თუ სფერო ტრიალისას რა ძალას ქმნის შიგნით ის გავარკვიოთ.

მცირედი დაგუგვლის მერე რამდენიმე სტატია მოვძებნე. აგერ ეს ორი ლაპარაკობს კვაზი ცენტრიდანულ ძალებზე და მახის პრინციპზე. თუ მოგეპოვებათ ამ სტატიების სრული ვერსია, გაგვიზიარეთ.

Bass,L., Pirani, F. A.E.: On the gravitational effects of distant rotating masses. Phil. Mag. 40, 850—856(1955).

Rotating Masses and Their Effect on Inertial Frames
Dieter R. Brill and Jeffrey M. Cohen
Phys. Rev. 143, 1011 – Published 25 March 1966

vid
Dirac

ორი ბურთულის მაგალითი: ერთზე მოქმედებს ძალა და ეს პირველი ბურთულა აჩქარებით მოძრაობს მეორისკენ. პირველი ბურთულის ათვლის სისტემაში მეორე პირველის მიმართ მოძრაობს აჩქარებულად, ამ დროს ამ სისტემაში არ არსებობს ძალა რომელიც მეორეს აჩქარებულად ამოძრავებს. ეს პარადოქსია თუ მე არასწორად მესმის რამე?

This post has been edited by Davion on 1 Jul 2019, 15:19

Davion
არაფერი პარადოქსი ეგ არაა. ნიუტონის მეორე კანონი მუშაობს ინერციულ ათვლის სისტემაში. და თუ გინდა რომ არაინერციულშიც იმუშაოს მაშინ უნდა დაამატო ხელოვნური ძალა - ინერციის ძალა, რომელიც -ma ტოლია. მბრუნავ სისტემაში ეს ძალა გამოვა ცენტრიდანული და კორიოლისის ძალები.

zuri

არა კაცო მე არაფერი არ მინდა და რას ქვია ხელოვნური ძალა? რასაც გვინდა დავამატებთ - გამოვაკლებთ და ფიზიკას მათემატიკასთან შესაბამისობაში მოვიყვანთ? მაგალითად 32-განზომილებიანი სივრცე მათემატიკაში როგორ არის ფიზიკასთან შესაბამისობაში? არ გამოვა მაი საქმე

Davion
და ვინ თქვა რომ ნიუტონის პირველი და მეორე კანონები ყველა სისტემაში უნდა მუშაობდეს? ნიუტონმა მეორე კანონი ინერციულ სისტემაში აღმოაჩინა. რატომ უნდა იყოს ყოველთვის სამართლიანი?

თუ გვინდა რომ ფორმულის გამოყენება ისევ შევძლოთ ზუსტადაც რომ რასაც გვინდა იმას დავამტებთ თუ ეს არაფერს აფუჭებს და თუ ამოცანის ამოხსნა ესეთ სისტემაში უფრო ხელსაყრელია. ეს ძალა თვისებრივად კი არ ამოხსნის რამეს და პარადოქსს ნათელს მოფენს, უბრალოდ საქმეს გააადვილებს. ხოლო პარადოქსი აქ არც არსებობს.

This post has been edited by zuri on 3 Jul 2019, 23:10

რით განსხვავდება, გადაადგილების მოდული გადაადგილებისაგან?

Komponent
გადაადგილება ვექტორული სიდიდეა, ამიტომ რითაც ვექტორის მოდული განსხვავდება ვექტორისგან, იგივეა აქაც.