რამდენიმე კითხვა ფიზიკოსებს, V ნაწილი

lepori
მაგ მცირე გადახრას ამბობენ უმაღლესის წიგნში და იმიტომ რომ რკალი გაასწორონ, ანუ გამომდინარეობს, თუ რკალს განიხილავ, მცირე გადახრა არაფერ შუაშია. სკოლის წიგნში რკალია განხილული და შესაბამისად არსადაა ნახსენები მცირე გადახრა.
აგრეთვე ხამბარაზე ჩამბმულ ტვირთზე, ამ ორ წიგნში არსადაა ნახსენები მცირე გადახრა. და ამბობენ ზამბარაც და ქანქარაც სინუსოიდის კანონს ემორჩილებაო.
ისე რას გადავეკიდეთ ამ წიგნებს, ინტერნეტში რა წერია? შენ ხომ მაინც იცი ინგლისური.

Komponent

არ ვიცი რა წიგნებზე საუბრობ
ახლა გადავხედე კიკონის წიგნს და იქ წერია რომ ჰუკის კანონი მხოლოდ მცირე გადახრისთვის არის სამართლიანი

შენს წიგნებში შეიძლება გამორჩათ
თუმცა მნიშვნელოვანია, წესით უნდა ეწეროს

lepori
კიოინის წიგნი მეცხრე კლასის მაქვს, იქ ვერ ვნახე რხევები (ზოგი ფურცლები კი აკლია ისე ).
რხევები არის 11 კლასის წიგნში, მიაკიშევი ბუხოვცევის ავტორობით.

ჰუკის კანონი ვიცი მხოლოდ დრეკადობის ძალებზე და ჰუკის კანონს კი აქვს თავის საზღვრები, მაგრამ ზამბარა ამ საზღვრებში მუშაობს.

აი აქ ვიპოვე რაღაც, მაგრამ აზრი ვერ გამომაქ ჯერ (ცოტა მოუცლელადაც ვარ ).
https://en.wikipedia.org/wiki/Pendulum
https://en.wikipedia.org/wiki/Pendulum_(mathematics)

This post has been edited by Komponent on 17 Apr 2021, 21:58

Komponent

მე მაგათი 10 კლასის წიგნი მაქვს (სსრკში იყო 11 კლასი? )
და პირდაპირ რხევებით იწყება


--
ვიკიპედიაში ბერვი რამე წერია კარგად
135°



170°

lepori
კი რხევებით რომ იწყება, ეგაა.

ეგ გიფები რომ დადედე სხვა გრადუსიანი, ცოტა დავფიქრდი. 90 გრადუსიანს განვიხილავდით ჩვენ და ამაზეც წერია არაა ჰარმონიულიო?

ახლა გადავხედე ჰუკს ვიკიპედიაში, მიკროსკოპიც ხომ გააკეთა მაგან და ერთი ამბავი გამახსენდა,
ჩემი კლასელი ყვება გაკვეთილს და მასწავლებელი ეკითხება, ვინ გამოიგონა მიკროსკოპიო, ამას რაღაც უნდა ეპასუხა და ალექსანდრე მიკროსკოპმაო.

Komponent

დავუკვირდი და მაინც ისე მგონია როგორც დავწერე...თუ არადა მაშინ ჩვენი აღნიშვნები სხვანაირადაა. შეგიძლია უფრო დეტალური ნახაზი შეადგინო და გვაჩვენო?

Irakli

იქაც მიწერია და აქაც გეტყვი უფრო უკეთ, ვფიქრობ მიხვდები ელემენტარულია,
mg(h-hcos45) არის პოტენციური ენერგია, რაც დარჩა თავდაპირველი პოტენციური ენერგიიდან და mghsin45 კი გადავიდა კინეტიკურ ენერგიაში.
ანუ თავიდან ბურთულა ერთ მეტრზე იყო აწეული და როდესაც 45 გრადუსი გაიარა 0,29 მეტრზე ჩამოვიდა. ანუ 0,7 მეტრით დაიწია (cos45) ანუ mghcos45 გადავიდა კინეტიკურ ენერგიაში. ხან sin45-ს და ხან cos45-ს იმიტომ ვწერ რომ 45-ზე ეგენი ხომ ტოლებია.

პ.ს ინგლისური ბევრი არ ვიცი მაგრამ ინტერნეტშიც ყველგან წერია, ჰარმონიულიაო.

Komponent
ბოდიში, მაგრამ მაინც ვერ გავიგე რა ხდება ამ ამოცანაში, ცოტა დამაბნეველად წერია. ბურთულა წრეწირზე როგორ მოძრაობს თავდაპირველად? დისკოს გააჩნია ბრუნვის კინეტიკური ენერგია? ასევე მეორე სურათზე, სად არის პოტენციური ენერგიის ათვლის წერტილი, ნახევარკალის წვეროებზე გადის? ასევე გაუგებარია სად ვადარებთ შესაბამის სიჩქარეებს, არ ვარ დარწმუნებული რომ ისინი უნდა უდრიდეს ერთმანეთს.

ჩემთვის ცოტა გაუგებრადაა ჩამოყალიბებული ამოცანა, მემგონი უმჯობესია დავყოთ ნაწილებად და ისე განვიხილოთ.

Irakli

თავდაპირველად, ხელით გაწიეს a წერტილამდე და გაუშვეს ხელი.

კინეტიკური ენერგია ექნება თავისთავად, მაგრამ არ ვითვალისწინებთ მაგას. დისკო ბრუნავს მუდმივი კუთხური სიჩქარით. ჩვან ვაკვირდებით მხოლოდ მის კიდეზე დასმული წერტილის გეგმილს y საკოორდინატო ღერძზე. ანუ ვაკვირდებით სუბთა გეომეტრიას და არ გვაინტერსებს დისკოს ენერგია.

დიახ.

თავდაპირველად სიჩქარეებს ვადარებთ a წერტილში, აქ სიჩქარეები ნულის ტოლია და ერთმანეთს უდრის.
მერე ვადარებთ c წერტილში აქაც ტოლილია სიჩქარეები, ორთავეგან. ( ანუ დისკოს რადიუსი ისეა შერჩეული რომ დაემთხვეს სიჩქარეები) ამასთანავე, სიხშირეებიც ისეა შერჩეული რომ ერთმანეთს ემთხვევა. (ერთ წამში ერთ რხევა სრულდება ორთავე სურათზე).
ანუ გამოდის რომ მთელი პერიოდის, ყოველი მეოთხედის დასაწყისში და დასასრულში სიჩქარეები ტოლია.
ხოლო როდესაც სიჩქარეებს ვადარებთ, მთელი პერიოდის პირველ მერვედში (ამ მაგალითში), სიჩქარეები ერთმანეთ არ უდრის. და ასე იქნება მესამე მერვედში, მეხუთე მერვედში და ა.შ

This post has been edited by Komponent on 18 Apr 2021, 13:17

ბოდიში ყველას,
მივხვდი, სხვანაირად უნდა ამოიხსნას. საქმე ისაა თუ ამოვხსენი.
გასაქცევი ვარ ახლა და იმედია როცა იქნება, დავბრუნდები ამოხსნით.

This post has been edited by Komponent on 18 Apr 2021, 14:16

უბრალოდ მონაცემებს დავამატებ (ირაკლისთან საუბრის შემდეგ), ასევე ნახეთ ჩემი პასუხები ირაკლისთან. ამის წინა პოსტში ვფიქრობდი, სხვანაირად ამოვხსნიდი მაგრამ ვერა, რაც მიწერია იმაზე კარგი ვერაფერი მოვიფიქრე.
ირაკლის პასუხში შეცდომა მაქვს ერთგან, ერთ წამში ერთი რხევა ვერ შესრულდება. ჩავასწორებ, ერთიდაიგივე დროში ხდება ერთი რხევა ორთავეგან.
არადა ვფიქრობ, თავიდანვე სწორად მიწერია ყველაფერი, შეიძლება სადმე შეცდომა მაქვს მაგრამ ვერ ვპოულობ.

ფუნქციის ზრდის ამპლიტუდური სიჩქარეები ტოლია, და ორთავე თუ სინუსოიდაა, ნებისმიერ მომენტში ორთავეს ზრდის სიჩქარეები ტოლი უნდა იყოს, ამასთანავე ფუნქციების მნიშვნელობებიც ტოლი უნდა იყოს ნებისმიერ მომენტში.

ასევე ზემოთ არ მიწერია, როგორ შეირჩევა დისკოს რადიუსი, იქნებ არ შეირჩევა, მაგრამ შეირჩევა.
ბურთულას გაქიანება გამოქიანების დროს (ერთი რხევა) ორი რკალი შემოიწერება, საერთო სიგრძით 2pr. იგივე მანძილი უნდა გადაიზომოს პირველ სურათზე საკოორდინატო ღერძზე და ეს მანძილი დისკოს რადიუსია 4 ჯერ აღებული. ანუ მეორე სურათზე r (იგივე b) 1 უდრის, დისკოს რადიუსი გამოდის p/2-ი. 1,5708 მეტრი.


როგორც წინა მსჯელობაში ვნახეთ, სიჩქარეები არ დაემთხვა, როცა ფუნქცია მერვედი იყო, ერთი რხევის დროს შემოწერილი სიგრძისა.
ანუ, ისევ ვფიქრობ რომ ქანქარა არაა ჰარმონიული. წინა ნახაზსაც გადმოვიტან აქეთ.

This post has been edited by Komponent on 19 Apr 2021, 00:42

მიმაგრებული სურათი (გადიდებისთვის დაუწკაპუნეთ სურათზე)

Komponent
პირველად რო დაწერე mgh=mv^2/2, ეს საიდან მოიტანე? პირველი არის პოტენციური ენერგია ანუ ძალა გამრავლებული სიმაღლეზე, მეორე არის აჩქარება გამრავლებული მასაზე=ძალა, ანუ მბრუნავ მასაზე რა ცენტრიდანული ძალა მოქმედებს, ესე ხელაღებით გაუტოლო აღარ უშლიან?

Davion
პირველი კი, პოტენციური ენერგიაა, მეორე კი კინეტიკური ენერგიაა, ანუ ის პოტენციური ენერგია, გადავიდა კინეტიკურ ენერგიაში, როდესაც ბურთულა c წერტილშია.
სწორეთაც რომ ხელაღებით უნდა გავუტოლო

Komponent
ისევ იგივე ამოცანას რომ დავუბრუნდეთ, თუ პირველ ნახაზზე დისკოა, მაშინ მყარი სხეულის ბრუნვის კინეტიკური ენერგია არის გასათვალისწინებელი, თავისი ინერციის მომენტითა და კუთხური სიჩქარით. მაგას ვერ უგულებელყოფ, რადგან შენი წერტილის პოტენციური ენერგია ნაწილობრივ მაგაში გადადის. სხვანაირად არის დასასმელი ამოცანა.

Irakli
თეორიული წერტილია დისკოს კიდეზე დასმული, ამ წერტილს არავითარი ენერგია არ აქვს და არც დისკოს ენერგია გვაინტერესებს. პირველ ნახაზზე ვუყურებთ მხოლოდ გეომეტრიულ მოძრაობას (სუფთა მათემატიკაა და სინუსოიდის ეტალონი y ღეძზე).
მეორე ნახაზე, ფიზიკის კანონებსაც ვიხილავთ.