"იყო და არა იყო რა" -ფრაზა

[Artist]

ლეოპარდი

[Artist]

როგორ არ უნახავს მაშ სულ სიბნელეში იჯდა? … ხომ დაკარგავდა თვალის ჩინს მასე...
აქ უფრო გამომზიურება იგულისხმება მე მგონი რომ ავ თვალს არ ანახვებდენ და არ ჰყავდათ ასე საჩვენებლად
გამომზიურებული, ეხლა ისტაგრამზე რომ დებენ საკუთარ ფოტოებს და ჰგონიათ რომ მზეთუნახავები არიან…

აი ეს გამახსენდა ეხლა:
"მზე შინა და მზე გარეთა მზევ შინ შემოდიო"
ეს ფრაზაც კარგად ასახავს შინაგან მზეს და გარეგანს...

[ლეოპარდი]

Artist

[ლეოპარდი]

გადატანითი მნიშვნელობით ვთქვი.

[თუშჩი]

ლეოპარდი

მზეთუნახავზე იმიტომ ვკითხულობ რომ ძალიან ადრე რუსულ რა სად როდიში იყო კითხვა კონკრეტულად ქართულ ენაში არსებულ მზეთუნახავზე
პასუხი საინტერესო იყო მაგრამ ძალიან ბუნდოვნად მახსოვს და მაინტერესებდა სწორი ვერსია

[თუშჩი]

თუშჩი

[ლეოპარდი]

ბუნდოვანება ჩვეულებრივი ამბავია გინდა ქართული ზღაპრებისთვის და გინდა ფოლკლორის სხვა მიმართულებისთვისაც.
ზოგადად მარტო ქართულ ფოლკლორში კი არა სხვა ტრადიციებშიც იმდენად დიდი წყვეტა იყო წარსულთან და იმდენი მასალაა დაკარგული, იმდენად დაიკარგა აღქმა თუ რა სიტყვაში რა დატვირთვა იყო ჩადებული, რომ დღეს შეიძლება ითქვას ნაწილობრივ ხელახლა ვქმნით სისტემას, როცა ინტერპრეტაციას ვუკეთებთ ზღაპარს, მითს, ლეგენდას. სიმბოლოების ინტერპრეტაცია რაც ვიცით, ისიც მეცნიერების მოცემულია გაცილებით გვიან იმის მერე რაც ზღაპრები შეიქმნა.
როცა ზღაპრის სიმბოლოს უკეთებ ინტერპრეტაციას კომპლექსურად უნდა შეხედო. აქ უნდა ჩართო ბევრი დარგი: ისტორია, ფოლკლორისტიკა, ფილოლოგია, ფსიქოლოგია, რელიგია, ფილოსოფია... უნდა ჩართო საკუთარი შინაგანი სამყარო მთლიანად. ზღაპარი შეკუმშული ვერსიაა ადამიანის ცნობიერება-განცდების. შენ შეიძლება არ იყო სპეციალური განათლების მქონე, მაგრამ შეიძლება ისე ჩაუღრმავდე ზღაპრის აზრს რომ ამოზიდო ისეთი აზრები, რაც ბევრს არ დაუნახავს ან დავიწყებული ჰქონიათ იმ ზღაპარში...
ზღაპარი ადამიანის ერთიანობის სიმბოლოა. ეს ერთიანობა ოდესღაც დაირღვა და გაიფანტა ნამსხვრევებად, და შესაბამისად გაფანტულია სხვადასხვა დარგებშიც. ჯერ ყველა დარგში მოძიებით და მერე გამთელებით თუ აღადგენ იმ პირველ აზრს, რისი თქმაც უნდა ზღაპარს.

[ლეოპარდი]

ლეოპარდი

[Artist]

გასაგებია.

* * *
პს.
არის რა თქმა უნდა ახალი ზღაპრებიც, იშვიათად მაგრამ არიან მეზღაპრეები, რომლებიც წერენ თავისი
ფანტაზიის ნაყოფს…

[Artist]

ლეოპარდი

" ერთ ერთ ძველთაძველი ცივილიზაციაში შეიძლება შუმერები, შეიძლება სხვა არ მახსოვს. მეფეები საკუთარ ქალიშვილებს გათხოვებამდე "ამწყვევდნენ" მათთვის აშენებულ კოშკებშიო, სადაც მზის სხივებიც არ შედიოდაო არათუ ფანჯრები და კარები"

აი მიახლოებით ესეთი რაღაც იყო
და ქართულში სიტყვა მზეთუნახავი


ოღონდ შუმერები იყვნენ თუ სხვა არმახსოვს, არც კონტექსტი, ის რომ შუმერების "შთამომავლობა" ზე იყო კითხვა თუ ფაქტზე რომ ეს წესი მართლა ქონდათო, აბა მზეთუნახავი სუფთა ლინგვისტურად უცნაურია


ანუ რაღაც ესეთი ტიპის საკითხი იყო და ვინმემ თუიცოდით იმიტომვიკითხე

[თუშჩი]

Artist

[თუშჩი]

ფოლკლორი ყოველთვის ახალ-ახალი მეზღაპრეების დამატებებია. თავდაპირველი სახით არც აღწევს ჩვენამდე.

თუშჩი

[ლეოპარდი]

გადატანითი მნიშვნელობით უნდა იყოს ნათქვამი. მზის სხივი აუცილებელია ადამიანის ორგანიზმის განვითარებისათვის და ეგრე რომ გამოეკეტათ და მზე მართლა არ ენახათ, ჯანმრთელობაზე აისახებოდა. მზის სხივები დე ვიტამინის ძირითადი წყაროა, რაც არ უნდა ჭამო დე ვიტამინით მდიდარი საკვები მაინც ვერ ჩაანაცვლებ მზის სხივს. ის, რაც ანტიკურ ტექსტებში და გადმოცემებში წერია, ყველაფერი პირდაპირი მნიშვნელობით კი არ უნდა გვესმოდეს. კი, განსაკუთრებით კასტური და სოციალური მკაცრი დაყოფის პირობებში ადამიანები ერთმანეთს მართლა არ ენახვებოდნენ, მაგრამ ეს შემდეგ იქცა სიმბოლურ მნიშვნელობად, სხვათა შორის ეგ სიმბოლო "ვეფხისტყაოსანშიც" გამოიყენება, როცა ნესტან-დარეჯანი ფარდაგით არის დაფარული ტარიელისაგან, მაგრამ რაღაც მომენტში დურაჯებს რომ მიართმევს ფარსადანს ტარიელი და ფარდაგს აწევენ, ნესტანის სილამაზე მზის სხივივით ეცემა კაცს, და დაიბნიდება. სუფთა სიმბოლური ენაა, არც ის არის შემთხვევითი, ტარიელი რომ ამბობს:

"სამსა დღესა დარბაზს ვიყავ, არ ცოცხალი, არცა მკვდარი;
მერმე ცნობა მომივიდა, მივჰხვდი რასმე მიუმხვდარი..."

პირდაპირი მინიშნებაა ინიციაციის იმ ძველ წესზე როცა სამი დღის განმავლობაში ადამიანი სიმბოლურად დაფლული იყო, ან მას ათავსებდნენ დარბაზში, სადაც მისი ცნობიერება სიკვდილს გადიოდა და ხვდებოდა იმას, რასაც მანამდე ვერასოდეს მიმხვდარა.

ანუ მზეთუნახავის მოტივი მეთორმეტე საუკუნეშიც კი გამოიყენება მისტერიის აღსანიშნავად. ის ჯერ ტექსტში არ ჩანს, ანუ გონება ჯერ ემზადება მის შესაცნობად, შემდეგ კი ნელნელა ვეცნობით, ანუ ვუღრმავდებით მას, რადგან ქალი, მზეთუნახავი ადამიანის ღრმა ემოციურ შრეებს აღნიშნავს.

ის, რაც ოდესღაც კასტური წეს-ჩვეულება იყო, ადამიანებმა გამოიყენეს ლიტერატურულად უკვე როგორც მეტაფორა. ის წეს-ჩვეულებები კი ქრებოდა, კარგავდნენ თავის ძალას და მნიშვნელობას და გაცილებით გვიანაც გვხვდება, ოღონდ ძალიან სუსტი გამოხატულებით. მაგალითად მსახურის მხრიდან თავდახრილი საუბარი, როცა ვერ უბედავდნენ მმართველებს თვალებში შეხედვას, ან ოსმალთა იმპერიის ეტიკეტშიც იყო როცა ქალი სულთნები გაივლიდნენ ან იდგნენ მსახურების თანდასწრებით, მსახურები ან ზურგშექცევით დგებოდნენ, ან თავს დაბლა ხრიდნენ, ანუ მათი როგორც მსახურის თვალი - იგივე სინათლე არ უნდა მოხვედროდა მის მზერას, მის სინათლეს. თვალი კი იგივე მზე და ნათელია.

[ლეოპარდი]

ლეოპარდი

[Artist]

როგორ არ აღწევს მე რომ ზღაპარი დავწერე თავდაპირველი სახით გამოვეცი წიგნად…


* * *

[Artist]

ხელთდასხმის პროცესია ეს…

[ლეოპარდი]

Artist

[ლეოპარდი]

და რა იცი, რომ ის რაც შენ დააფიქსირე სულ პირველად, ის თავდაპირველი ამბავი მანამდე არ იყო შეცვლილი?

[Artist]

ლეოპარდი

[Artist]

ჩემი ფანტზია მე არ ვიცი? მანამდე ვინ შეცვლიდა... რაღაცას ბუნდოვნად ამბობ… აბა ჩამოაყალიბე რისი თქმა გსურს?

* * *
პს.
მე ახალ დაწერილ ზღაპარზე ვამბობ, რომელიც არ ჰგავს არცერთ სხვა ზღაპარს… ანდა ავიღოთ ჰარი-პოტერი
ესეც ხომ ახალი დაწერილია … რომელიც ადრე არ იყო ზღაპრად…

This post has been edited by Artist on 24 Jul 2020, 16:12

[Aquarius_A888]

[Aquarius_A888]

ეს უნდა განიხილოთ 4-5 ჭიქის შემდეგ, მერე გაირკვევა სიმართლე

[ლეოპარდი]

Artist

[ლეოპარდი]

არ ვგულისხმობ თანამედროვე ეპოქაში შექმნილს.
ის ზღაპრები და მითები რაც მე19-მე20 საუკუნეებში დააფიქსირეს და გაანალიზეს, ისიც ეპოქიდან ეპოქამდე იცვლებოდა.

რაც შეეხება შენს ან სხვა თანამედროვეების მიერ დაწერილ ზღაპრებს: ახლა ისეთ დროში ვართ, რომ ავტორის ვინაობაც და დაწერილის პირველი ვერსიაც უფრო ადვილი შესანარჩუნებელია, მაგრამ ოდესღაც ეგ დაწერილიც შეიძენს სხვა მნიშვნელობას, ან ვერსიას, ან ინტერპრეტაციას და შესაბამისად ეგ ზღაპრებიც რომელიღაც სხვა ზღაპრების პროტოტიპები გახდება.

[Artist]

ლეოპარდი

[Artist]

ეგ გასაგებია, მაგრამ ეხლა ხომ არაა სახეცვლილი''? აი ამას ვამბობ მე…
თორემ მოპარული ზღაპრებიც არსებობს... მაგ. ბურატინო . პინოქიოდან არის მოპარული და ა.შ.