სად ეხლანდელი გავლენა და სად ადრინდელი . ადრე თითქმის ყველა საზოგადოებრივი ინსტიტუტი რელიგიის წიაღში იყო : განათლება, მეცნიერება, ხელოვნება, სასამართლო და ა.შ. (ხშირ შემთხვევაში სასამართლო დავები ხატზე დაფიცებით წყდებოდა

) დღეს კი ეს ყველაფერი საეროა და მეტ-ნაკლებად თავისუფალია რელიგიისაგან.
გარდა ამისა სახელმწიფოების პოლიტიკაზეც ნაკლებია რელიგიის გავლენა, რადგან სახელმწიფოთა უმრავლესობა სეკულარულია და რელიგიას გაცილებით უფრო ნაკლები ყურადღება ექცევა ვიდრე ადრე.
მაგრამ სადაც რელიგიის გავლენა ძლიერია ხალხზე იქ ომებიც და სისხლისღვრაც უფრო ხშირია მაგ : ებრაელების და პალესტინელების, ინდოელების და პაკისტანელების, ინდოელების და სინგჰების, ირლანდიელი კათოლიკების და პროტესტანტების კონფლიქტები და ა.შ. ეს კონფლიქტები სუფთა რელიგიური ხასიათის არ არის, მაგრამ რელიგიურ ფაქტორიც ძალიან მნიშვნელოვანია მანდ.
temartმერე ქრისტიანობის დამსახურება კი არ არის ეგ. არამედ ქრისტიანობისგან სახელმწიფოს გამიჯვნის

სახელმწიფოები გახდნენ სეკულარული და შესაბამისად უფრო პრაგმატულიც