საქართველოს ისტორიული რუკები

ეგ მე გავაკეთე.

აი კიდევ ერთი რუკა :

აქაა ჩახატული "60 მილი სიგრძის კედელი აბაზთა და ალანთა შემოჭრების შესაჩერებლად აგებული" (ძველფრანგულად).
ამ რუკით, კედელი კელასურან იწყება.
მაქვს კარგი პოლიგრაფიული ვარიანტები და დავამატებ ჩემს კარტოგრაფიას.

This post has been edited by badriko on 12 Jul 2009, 18:05

badriko
ქოგორლუაფუდა! მართლა კარგი რუკაა და ეს წარწერაც ძალიან მნიშვნელოვანი. მგონი XVI საუკკუნის იტალიური უნდა იყოს.

* * * *
ამ რუკაზეც რაღაც არის მიწერილი ლათინურად, ვერ ვარჩევ კარგად. დაახლოებით იგივე შინაარსისა უნდა იყოს.

На карте хорошо видно построенное Леваном II Дадиани (1611 -1657 гг.) оборонительное сооружение с надписью "Murus sexaginta millihus Passum ad coercendos Abascoru incursus" - "Стена (длиною) в шестьдесят тысяч шагов (воздвигнутая) для приостановления набегов абхазцев". (შევასწორე ლათინური ტექსტის ის არასწორი ტრანსლიტერაცია, რაც ადრე გაგვეპარა წიგნებში ანუ აქ სწორადაა გადმოტანილი). მე არ ვიცი ფ. ბრუნს, ჭყონიას, პავლე ინგოროყვას თუ სხვას ჰქონდა თუ არა ეს წარწერა თარგმნილი, მაგრამ, მე მგონი, მას პირველად მე მივაქციე ყურადღება. მახსოვს ის სიხარული, როცა გავშიფრე სოხუმში, ომის დროს.

This post has been edited by badriko on 12 Jul 2009, 23:21

ანუ იმის ხომ არ გულისხმობ და თვით ეს რუკაც რომ დღევანდელი აფხაზები (ადრინდელისგან განსხვავებით) აშკარად ჩრდილოეთიდან მოვიდნენ ???....

Bodzali, ვერ გავიგე შეკითხვა.
ლამბერტის რუკაზე მოცემულ წარწერაშია სიტყვა coercendos, რაც "შეკავებას, გაჩერებას, შეჩერებას" აღნიშნავს ლათინურად.
ადრე ის შეცდომით ამოვიკითხე ასე : coevendos (არაფერს აღნიშნავს). რუკაზე ლამბერტს აშკარად უწერია v და არა r. სინამდვილეში კი უნდა დაეწერა r.
მეც შეცდომით მაქვს გამოქვეყნებული. მოგვიანებით, როცა ეტიმოლოგიას ჩავუღრმავდი, აღმოჩნდა, რომ ესაა
ლათ. სიტყვა coerceo ("ჩაკეტვა, შეკავება"), რომელიც მოდის გა- ზმნისწინიანი ზანური ფორმიდან გარჩერი ("გააჩერე"). აქაა ზანური ძირი რჩ (დარჩენა).
ამასაც მე მივაქციე ყურადღება: შთა-რჩენა, და-შთომა > ინდო-ევროპ. სტატ, სტაციო, სტოპ, стоять.

მე ვგულისხმობ იმას რომ, რასაც დღევანდელი აფხაზი ჰქვია ჩრდ. კავკასიიდან წამოსულებს ხომ არ გულისხმობს ეს წარწერა. ანუ ისინი ჩამოსულები არიან აფხაზეთის ტერიტორიაზე და არა ადგილობრივი რასაც ეს აშენებული კედელიც აჩვენებს-იცავს აფხაზეთ-სამეგრელოს ჩრდილოეთიდან რათა არ მოხდეს გვიანდელი ხალხების შემოჭრა რასაც ავტომატურად შემდეგ აფხაზები დაერქვა(მგონი ადიღეური ტომები იყო).

Bodzali, საკითხი უფრო რთულადაა. ეს კედელი ააგეს ადრეშუასაუკუნეებში ან კოლხებმა (ჩრდილოეთიდან შემოსული მტრის საწინააღმდეგოდ), ან კოლხებმა და ბიზანტიელებმა (სამხრეთიდან შემოსული მტრის საწინააღმდეგოდ) ან კოლხებმა და სპარსელებმა (ჩრდილოეთიდან შემოსული მტრის საწინააღმდეგოდ).
შემდეგ, მონღოლების თარეშის დროს, ჩრდილოკავკასიური ტომები ჩამოდიან და კედელი გაი-ბზარ- ა (აბეზარი აბაზის // აბზუას // აფსუას მიერ) ანუ დაინგრა.
XVII საუკუნეში ლევან II დადიოანმა სპარსული მონეტები (უკანონოდ და ბლომად) გამოჭრა და კედელი შეაკეთა ისე, რომ სასროლი ხვრელების მიმართულება შეცვალა (ჩრდილოეთის მხარესაა ეს ხვრელები ანუ მტერს ჩრდილოეთიდან ელოდებიან, - ამას. იური ვორონოვიც აღიარებს).

რასაკვირველია, აფხაზები ჩვენა ვართ და არა ეს თხისმოიმასმქნელები :

ა, ბატონო:


სიტყვა "აფხაზი" აფსუა ენაში არ არსებობს !

შდრ.:
მეგრ. გიორგუან-ეფი ანუ "დამრგველები" > ბერძნ. გეორგები (ქართველები) ;
მეგრ. მარგუალი ("დამრგველი") > მარგალი (მეგრელთა ავტონიმი).
თოხი > ტაოხი;
კილახონეფი ("მხვნელები") > კილხები // კოლხები და სხვ.
ესეც მე დავუდგინე ბედშავ ქართულ ისტორიოგრაფიას.



აფხაზანა-ს მოიხსენიებს პავლე ალეპოელი !
აფსუას მოგვიანებით რეგვენმა ქართველებმა უწოდეს აფხაზი !
ეს ის ქართველები არიან, ვისაც სძულდათ მეგრელები და იგნორს უკეთებდნენ მათ, ვინც მეგრელთ ენას კაჭკაჭთ ძახილს, მრუდე ლაპარაკს უწოდებდნენ !

ნოდარ ლომოურები XVII-XVIII საუკუნეებშიც გვყავდა.

This post has been edited by badriko on 16 Jul 2009, 11:08

badriko
მაგ ლექსიკონში ა გარდა სხვა ასოზე დაწყებული სიტყვბი არის?!

III, მახსოვს, ერთხელ აფხაზეთის სახუნივერსიტეტში ვსტუდენტობდი და ბიბლიოთეკაში შევედი აფხაზურ-რუსული ლექსიკონის გამოსატანად. მომცეს დიდის ამბით, რაღაც პატარა ტანის წიგნი იყო. გამოვიტანე და დერეფანში დავიწყე კითხვა. ვხედავ, რომ ყველა სიტყვა ა-ზე იწყება. უიმე, ეს პირველი ტომი მოუციათ-მეთქი და დავბრუნდი, ისევ ჩავდექი უზარმაზარ რიგში. ჩემი რიგი რომ მოვიდა, ვეუბნები, დანარჩენი ტომებიც მომეცით-მეთქი !
- შენ გიჟი ხომ არა ხარ, აქ ყველა სიტყვებიაო, - მომიჭრა ბიბლიოთეკარმა.
სირცხვილისაგან თაგვზე უფრო დავპატარავდი, გაწითლებულ სახეზე ხელიც ავიფარე და ფეხაკრეფით გამოვიპარე...

badriko

* * *

დაღესტნელები მარტო კახეთს კი არა, ქართლსაც ესხმოდნენ თავს. შაქის, განჯის, შირვანის სახანოების გავლით მოძრაობდნენ მათი ბანდიტური რაზმები. სწორედ ამ გზით ამყარებდნენ კავშირს ახალციხის საფაშოსთან (ზოგჯერ მტრულს, ზოგჯერ მეგობრულს). ამ მარშრუტის გამოყენებით დაესხა ავარიელი ხანი - ომარი ერეკლე IIს მიერ მოწყობილ მეტალის მომპოვებელ საბადოებს ახტალაში (მაშინ ქართლის ნაწილი იყო, ეხლა სომხეთშია ქ. ლორესთან ახლოს) და გაანადგურა ის.




არ შეიძლება მთავარს ჰქონდეს მეფისგან განსხვავებული საგარეო ორიენტაცია და ცდილობდეს დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკის წარმოებას. იმერეთის მეფე თავის ლეგიტუმურ უფლებას აღასრულებდა როდესაც დადიანის მორჩილებას ითხოვდა, ასევე იყო ქართლის მეფე არაგვის და ქსნის ერისთავთან მიმართებაში. თუნდაც პატრიოტიზმით იყოს ნაკარნახევი, მაინც საზიანოა ეს საერთო-სახელმწიფოებრივი ინტერესებისათვის. ამის კარგი მაგალითია გივი ამილახვრის ბრძოლა ირანელების წინააღმდეგ, რომელიც ყველანაირად უაზრო იყო მაშინ, როდესაც თეიმურაზ II ცდილობდა ირანთან კარგი ურთიერთობის დამყარებას

III, იმ გერმანულ რუკაზე საქართველოს შენი მახვილის აჩრდილი გადაჰყურებს თუ პუტინის ?
ერთი ისე გადაიღე, ეს აჩრდილი რომ არ ჩანდეს და წყაროც მიგვითითე ხოლმე...

ეგრი, კეზერაშვილის ადგილზე რომ ყოფილიყავი, ცხინვალი ჩვენი იქნებოდა... :

This post has been edited by badriko on 17 Jul 2009, 19:53

III
საინტერესოა, მეორე რუკა ვისია, რომელ წელსაა შედგენილი და რომელ პერიოდს ასახავს? კარგი იქნებოდა, მიგეთითებინა.
რუკის ეგ ნაწილი გქონდა მხოლოდ თუ თვითონ შეამოკლე? ''კორაქს მონს''-ის დაბლა, ზღვისპირას რაც აწერია, კრგად ვერ გავარჩიე სამწუხაროდ!
თუ სხვა რამ საინტერესო რუკები გაქვს, ნუ დაიზარებ და თან ''რატომ იყო აფხაზეთი ჩვენი''-შიც შემოიხედე. კაის იზამ....


* * * * * * * * * * * * * *

ეგრი
მიღბულია!

ა.შ. ალბათ 666-ია.