ოსების ისტორია, წარმოშობა, მიგრაცია

Sortman

იმით, რომ -თა/-თე (-tæ) არის მრავლობითს აღმნიშვნელი ოსური სუფიქსი და სავარაუდოდო, მომდინარეობს კრებითობის აღმნიშვნელი ძველირანული -tva სუფიქსიდან, ხოლო -ეთი არის ქართული სუფიქსი, რომელიც ადგილის კუთვნილ;ებაზე მიუთითებს.
ძველოსური გვარები ბოლოვდებოდა ან/ონ,ენ სუფიქსით, მოგვიანებით თ სუფიქსით

და საიდან მოიტანე, რომ ბაღინაანთი, ხურციანთი, მჭედლიენთი, გვიანეთი და ყველა დანარჩენი გვარებია? :)

თუ, ოსურში თა (-tæ) მრავლობითის აღმნიშვნელი სუფიქსია, ქართულშიც "თა"ხომ იგივეა!

ოსური გვარების ერთი ნაწილი ბოლოვდება თა(tæ) სუფიქსით, მეორე ნაწილი კი "თი" სიფიქსით და უფრო ძველი და სწორი ფორმა, როგორც თვითონ ოსები წერენ არის "თი" სუფიქსით წარმოებული გვარები.

რაც შეეხება ზემოთჩამოთვლილ გვარებს, თუ არ ვცდები შავშების გვარებია.

* * *
აი, ოსური ფორუმია ამ თემაზე
http://##.###/topic-403_22083369
* * *
Хотели бы вы изменить русский вариант транскрипции фамилии ...

ალბათ ის ოსი რომელიც ფლობს R1a მარტო ის უნდა ჩაითვალოს ნამდვილ ალანათ და არიელათ,,, მაგრამ ზუსტათ არავინ იცის ძველი ალანები G2 ფლობდნენ თუ R1a,,, ახალი გენეტიკური კვლევები თუ არსებობს იგრეკ ქრომოსომის განხრით? არადა არიელებმა სადაც გაავცელეს ენა თუნდაც ირანი ავიღოთ ან ინდოეთი ან ტაჯიეთი ავღანეთი, ყველგან დატოვეს გენეტიკა R1a

Sortman

თუ ნართანიან მრავლობითს გულისქმობ, იქ სახელობოთში არის -ნ(ი) და არა -თ(ა)
მაგალითად, ოსურში საკუთარი სახელი არის ახო, ხოლო აქედაბ წარმოქმნილი გვარი ახოთæ, რაც, რომ გადმოვაქართულოთ, დაახლოებით იქნება ახო(სა)ნი, ანუ ახოს შთამომავლები, მაგრამ არა ახოთა, რადგან ახოთა ნიშნავს ვიღაც ახოების კუთვნილს. ეს ჯგუფისადმი კუთვნილება ქართულში, კილო-კავურად, გამოიხატება -(ა)ანთ ბოლოსართიანი ფორმით. ანუ, მოცემულ შემთხვევაშ გვექნებოდა, მაგალითად, ახო(ა)ანთ გოგია.

ეს წაიკითხე:

ФАМИЛЕОБРАЗУЮЩИЕ СУФФИКСЫ. Фамилии образованы с помощью имен и фамильных суффиксов. Русские фамилии образованы в основном с помощью суффиксов -ов, -ев, -ав, грузинские -швили, -дзе, -ури и др. Древнеосетинскими фамильными суффиксами были -ан, -он, -ен, позднее - -т. Если в древности осетинские фамилии с суффиксами -ан, -он, -ен одновременно означали как мужчин, так и женщин, то со временем они стали обозначать лишь женщин в устном обращении.

В устном народном творчестве осетин немало примеров, свидетельствующих о том, что данные суффиксы обозначали и мужчин. Например, Кодзырон Таймураз, Битарон Кайтыко и др.

Осетинский фамильный суффикс -т одинаково обозначает как мужчин, так и женщин данной фамилии.

Следует отметить, что в образовании некоторых осетинских фамилий одновременно принимают участие как суффиксы -ан, -он, -ен, так и суффикс -т - Билаонтæ, Гамаонтæ, Албегонтæ, Созаонтæ и др.

«Суффикс «ан» считается одним из наиболее распространенных показателей множественности имен в иранских языках и наречиях» - пишет В.Ф.Миллер.

Фольклорист А.Х. Бязров высказывает мнение о наличии у осетин еще в средних веках суффиксов «ан», «он» для образования персональных имен. Эти же суффиксы служили формантом для образования отчества. Они присоединялись к личному имени отца субъекта и могли обозначать потомство вообще, включая как мужчин, так и женщин. Форманты «ан», «он», служили и для образования фамилий. Но с течением времени они были заменены в фамильных именах суффиксами «т» или «ат».

Видные ученые В.Ф.Миллер, В.И.Абаев, Б.А.Алборов и другие подчеркивают, что все перечисленные фамилеобразующие суффиксы осетинами были унаследованы от их древних предков -скифо-сармато-алан и являются показателями не только множественности, но и коллектива людей, т.е. служат фамилеобразованию. Давно уже обращено внимание на обилие в скифо-сарматских племенных названиях окончания -ta. Процент названий с таким окончанием настолько велик, что относить его за счет случайности совершенно не приходится. Вполне очевидно, что если не во всех, то в большинстве подобных случаев элемент t относится не к корню названия, а служит каким-то формантом. Но каким?

Когда речь идет о племенных названиях, ответ может быть только один: показателем множественности или коллективности. Так именно и объясняет элемент t В.Ф. Миллер, сближающий его с осетинским показателем множественности.

Осетинский показатель множественности tæ, по догадке Г. Готио, восходит к древнеиранскому коллективно-собирательному суффиксу tva. Недиферинцированно-собирательное восприятие племенных коллективов могло выделить племенные названия среди других именных групп оформлением суффикса t. Со временем t стал универсальным показателем множественности в осетинском.

Племенные названия в ряде языков выделяются особенностью грамматического употребления. В современном осетинском языке, например, чистая основа без всякого суффикса имеет уже значение множественности, точнее коллективное: ir - осетин, turk -турки и т.д. Возможно, что в древнескифском особенностью племенных названий было их оформление не обычной флексией множественного числа, а коллективно-собирательным суффиксом.

В.И. Абаев приходит к выводу, что в значительной части скифо-сарматских племенных названий, имеющих в греческой передаче окончание tva-dvа элемент t принадлежит не основе, а представляет коллективно-множественный покэзатель, равный древнеиранскому Iуа или *, осетинскому tæ.

Поскольку здесь речь зашла о суффиксе t, остановимся на мнении, высказанном А.Х,Бязровым. Автор считает, что в осетинском языке фамильным суффиксом является суффикс ат, который не следует смешивать с суффиксом множественного числа -т. Суффикс -ат указывает не на множество предметов, а является показателем принадлежности к определенной группе.

Но поскольку суффикс «t» употребляется чаще суффикса «ат» и поскольку из двух грамматических форм побеждает именно часто употребляемая, в осетинских фамилиях вместо суффикса «ат» начали употреблять суффикс «t». Так, вместо Тыбылатæ начали говорить Тыбылтæ, вместо Мамиатæ - Мамитæ ... Фамильный суффикс «ат» встречается в осетинском нартском эпосе: Æхсæртæгкатæ, Алæгатæ, Борæтæ ... Современных осетинских фамилий немало с суффиксом «ат»: Цопанатæ, Рæмонатае, Гæдиатæ, Есенатæ, Фидаратæ, Дудиатæ, Седанатæ и др.

Более подробно на осетинских фамилеобразующих суффиксах остановился Б.А.Алборов в вышеуказанной работе.

Подробный анализ образования фамилий в разных ущельях Осетии привел автора к следующим выводам: осетинские фамилии образовались и образовываются в настоящее время при помощи суффиксов «t» с огласовкой и без огласовки: «он», «ан» присоединяющиеся к этой основе с исходом на согласную непосредственно к этой основе, с исходом же на гласный между основой и суффиксом вставляется неслоговой «й», в значительном числе случаев «и» не переходит в «й» и ставится даже между согласным и гласным (Дзугиан).

Разъединительный гласный несоглосовой «у» предпочитается в дигорском диалекте, а «й» в иронском.

В иронском диалекте фамилии с огласовкой «а» перед суффиксом «t» встречаются чаще, чем «а» без этой огласовки, в дигорском его нет совсем, это «а» формального значения не имеет.

Из трех суффиксов «t», «он», «ан», первый «t» употребляется одинаково для образования фамилий, обозначающих мужчин и женщин, например, Саламты лæппу, Саламты чызг. В этом случае суффикс «t» выступает в функции показателя множественности, обычного в осетинском языке. Употребить фамилию без «t» невозможно: Саламы лæппу, Саламы чызг будут обозначать - мальчик Салама, девушка Сапама, а не Саламовых. Только единственная фамилия Ходтæ-Ходон допускает третью форму Ходы, например Ходы Камал и др.

Суффиксы «он», «ан» в настоящее время употребляются при образовании фамилий, обозначающих женщин, но в прошлом эти суффиксы употреблялись широко и при образовании фамилий мужчин.

Фамильный суффикс «ан» распространен в иронских и примыкающих к ним туальских говорах; в дигорском он совсем не встречается.

Это обстоятельство говорит нам о том, что в ироно-туальских говорах перед конечным сохранился древний «а» пережиточно, в то время, когда в остальных случаях он перешел в «о».

Суффикс «т» более нового или по крайней мере одновременного происхождения, с суффиксом «ан» и вытесняет этот последний. Суффиксы ан, он, ен, имеют такую же функцию, как и «т», т.е. показывают принадлежность носителя фамилии к определенному коллективу, роду и в то же время являются и показателем множественности, сохранившиеся пережиточно только в двух словах-местоимениях «адон» - эти, «удон» - те, имеющие параллельные формы с третичным новым показателем множественности «т» - «адæдтæ» - «адонтæ», «уыддаттæ» -«уыдонтæ». Употреблением этого суффикса в эпоху матриархата и объясняется то обстоятельство, что этот суффикс до сих пор сохранился главным образом только в фамилиях, употребляющихся для обозначения женщины. На рубеже перехода от матриархата к патриархату он продолжал быть в употреблении. Поэтому в этом суффиксе мы должны усмотреть такое слово, которое первоначально должно было обозначать и женщину и мужчину.

Суффикс «т» представляет из себя обычный показатель множественности. Это вполне согласуется с нормами первобытного мышления, когда каждый член общества представляется членом определенного коллектива, орды, а позже рода, т.е. суффикс «т» показывает одновременно «дитя», «сын» и, очевидно, является усеченной формой слова «тыр» «т», сохранившегося в новогодней песне «уæ ус тыр ныййарæт - да родит ваша женщина сына».

G2a ჰაპლოჯგუფის ალანებთან გაიგივება ოსებისგან მოდის. მათი ლოგიკით-ოსები ხომ ალანები არიან და თუ ოსებში დომინანტურია G2a, გამომდინარე აქედან ალანებიც უნდა ყოფილიყვნენ ამ ჰაპლოჯგუფის წარმომადგენლები. რაც ჩატარებული კვლევებით არანაირად არ დასტურდება. ფაქტია ოსებისთვის დამახასიათებელია ის ჰაპლოჯგუფები, რომელთაც განეკუთვნება კავკასიელ ხალხთა უმრავლესობა.
ალანებში,ისევე როგორც სკვითებსა და სარმატებში, როგორც ხალხთა ე.წ. სკვითური ოჯახის წარმომადგენლებში დომონანტური უნდა ყოფილიყო R1a ჰაპლოჯგუფი. მათ სამომთაბარეო-სამოსახლო არეალსაც სრულად შეესატყვისება ეს ჰაპლოჯგუფი. რამდენადაც ცნობილია გათხრილი სკვითური სამარხებიც აღმოჩნდა-R1a.
* * *
Shurige საინტერესოა მაგრამ აქ "თი" ფორმანტზე არაფერია ნათქვამი.
მეც იმიტომ ვიკითხე,რომ მაინტერესებდა თუ არის რაიმე კავშირი ოსურ და ქართულ "თი" ფორმანტს შორის.
ფორუმზე იქნება ალბათ ხალხი ვისაც ზუსტად ეცოდინება ამის შესახებ და დაგვეხმარებიან.

Sortman

"თი" არ არის ერთიანი სუფიქსი. მასში "თ" წარმოადგენს მრავლობითის მაწარმოებელ სუფიქსს, ხოლო "ი(ы)" არის ნათესაობითი ბრუნვის ნიშანი. ანუ "-თ-ი" = "-ებ-ის".

მაგალითად, ვთქვათ, იყო ვიღაც ადამიანი გაგლო. ამ გაგლომ ოჯახი რომ შექმნა, ოჯახის წევრებს მიენიჭათ სახელი (გვარი) გაგლოჲтæ, ანუ გაგლო(ის)ები, Гаглоевы. მაგრამ კითვაზე - "ვისი ხარ, ბიჭო?" ( :) ), პასუხი არის გაგლოჲты, ანუ გაგლოჲსი, გაგლოების, გაგლოაანთი, Гаглоевых.

ქართლიში თუ გვაქვს სახელი-მამის სახელი-გვარი მიმდევრობა, ვთქავთ, ბიჭიკო ჭიჭიკოს-ძე ბიჭიაშვილი, ოსურში არის გვარი-მამის სახელი-სახელი მიმდევრობა. მაგალითად,
Хетæгкаты Леуаны фырт Къоста (ხეთაგკების ლევანის ძე კ'ოსტა; ხეთაგაანთ ლევანის ძე კ'ოსტა));
Кокойты Джабейы фырт Эдуард (კოკოების ჯაბეს ძე ედუარდ; კოკოაანთ ჯაბეს ძე ედუარდ).


ოსურში 9 ბრუნვაა და მათი ბრუნვის ნიშნები შემდეგია:

სახელობითი (ვინ? რა?): "-" (ბრუნვის ნიშანი არ აქვს) - ჩიზგ (გოგო)
ნათესაობითი (ვისი? რისი?): -ი (-ы) - ჩიზგი (გოგოს, გოგოსი)
მიცემითი (ვის? რას? ვისთვის? რისთვის?): -ან (-æн) - ჩიზგან (გოგოს)
მიმართულებითი (საით? ვისკენ? რისკენ?): მხ. -მა (-мæ); მრ. -ამ (-æм) - ჩიზგმა (გოგოსკენ)
დაშორებითი/დაცილებითი (საიდან? ვისგან? რისგან?: -აჲ (-æй) - ხმოვნის შემდეგ, -ჲა (-йæ) - ჩიზგაჲ (გოგსგან)
ადგილობრივი შინაგანი/შიდა (სად? ვისში? რაში?): -ი (-ы) - ჩიზგი (გოგოში)
ადგილობრივი გარეგანი/გარე (ვისზე? რაზე?): -ილ (-ыл) და -უ^ილ (-уыл) - ჩიზგილ (გოგოზე)
მგვანობითი/მსგავსებითი (როგორ? რაგავარად? რანაირად?): -აუ^ (-ау) - ჩიზგაუ^ (გოგოსებრ)
ერთობითი/თანაობითი (ვისთან (ერთად)? რასთან (ერთად)?): -იმა (-имæ) - ჩიზგიმა (გოგოსთან (ერთად))

Shurige - ისე "თ" ქართულშიც მრავლობითობის მაწარმოებელი სუფიქსია: ქართველთ-ა, ხევსურთ-ა...

ოსები ოსურად ლაპარაკობენ? ან აფხაზები აფსუურად?

რატომღაც, ისტორიის გარკვეულ ეტაპზე დამკვიდრდა აზრი, ოსების ალანურ-სარმატული, ე.ი. არაკავკასიური წარმოშობის შესახებ.ეს მოსაზრება უფრო გაძლიერდა კავკასიში რუსების მოსვლის შემდეგ, განსაკუთრებით ბოლო პერიოდში. ე. წ. რუსულ-ოსური განსაკუთრებული ურთიერთობის ერთერთი მიზეზი, ეს, გენეტიკური სიახლოვე და ინდოევროპული სამყაროსადმი კუთვნილებაც იყო.თუმცა, ყოველთვის არსებობდა საპირისპირო შეხედულება და კვლევები, რასაც რატომღაც ყურადღება არ ექცეოდა და ლამის ტაბუდადებული იყო.მაგრამ, აი, მოულოდნელად გამოჩნდა ისეთი ზუსტი მეცნიერება, როგორიც არის გენეტიკა და უკვე ჩატარებული გენეტიკური კვლევებით არანაირად არ მტკიცდება რუსებისა და ოსების გენეტიკური სიახლოვე. პირიქით, ეს კვლევები საერთოდ თავდაყირა აყენებს ოსების ალანურ-სარმატული წარმოშობის თეორიას.
-როგორც ცნობილია ოსებში დომინანტურია კავკასიელთათვის დამახასიათებელი ჰაპლოჯგუფები მაშინ როდესაც რუსებში დომინანტურია R1a ჰაპლოჯგუფი, და აი აქ ოსების ალანებისადმი მიკუთვნების ავტორები, როგორც ოსები, ისე რუსებიც ჩიხში არიან შესულები, რადგან ერთსაც თავის წინაპრებად მიაჩნია სარმატ-ალანები და მეორესაც.რომ თქვან რომ ალანები იყვნენ G2a, მაშინ რუსები განზე რჩებიან, რომელთაც სარმატ-ალანები საკუთარ წინაპრთბად მიაჩნიათ(ალბათ სამართლიანადაც).და რაც მათავარია ვერც იმას ამბობენ, რომ ოსური G2a და J2a ახლოს დგას ქართულთან.აქ პოლიტიკური საკითხიც დგება უკვე:გამოდის, რომ ოსებს გენეტიკურად არაფერი აკავშირებთ რუსებთან და პირიქით,-გენეტიკურად ახლოს დგანან ქართველებთან...

კავკასიის ავტოქტენური მოსახლეობაში-ოსებბის მოხსენება მე მგონი არასწორია.დადეთ ლინკი სადაც ეს წეაიკიტხეთ.ქართველები,ჩერქეზები,ლეკები,ჩეჩენ-ინგუშები-კავკასიის ავთოქტენიკრი მოსახლეობაა.
http://pc601s.vigg.ru/atlas/A_2_2.htm.”ვეძებ სამუშაოს” მიერ გამოთქმული მოსაზრება ეკუთვნის ოს მეცნიერებს-რათქმა უნდა მათ უნდათ თავიანთი წარმოშობის გაავტონტერულობა კავკასიაში.http://iratta.com/materials/novaya/print:page,1,15205-osetiny-na-etnodemograficheskoy-karte-kavkaza-za-poslednie-100-let.html

Sortman
მოიცა რა ლოგიკაა ეს,, თუ ოსს აქვს რ1ა ქრომოსმომა მაინც არ ჩაითვლება ალანების და სარმატების შთამომავლად? :D როგორ შეიზლება თქვა ან არ თქვა ერზე იმის შთამომავალია თურქებზე შეიძლება ვთქვა კელტების ან ანატოლიელების შთამომავლები არიან მეთქი? მაგრამ ლინგვისტური წარმომავლობის მიხედვით მგონი ღირსები არიან თურქებზე ვთქვა თურქმანული ტომების შთამომავლები არიანო თუმცა მათში კელტრუი რ1ბ ძალიან ბევრია მარა ასიმილაციით ისინი თურქები არიან,, ასევე ოსებზე შეიძლება ითქვას რომ ალანების და სარმატების შთამომავლები არიან, თუ იტყვით ასე არ არისო მაშინ ოსი გეტყვით რომ მათ ენას საუბრობს და რ1ა ფლობს,,, ერი და ტომი გენეტიკით ხომ არ განისაზღვრება არამედ კულტურით ლინგვისტიკით და ასიმალაციით, მაშასადამე თუ თურქებს ეძახით თურქების შთამომავლებს რატომ არ უნდა ერქვათ ოსებს სარმატების შთამომავლები,,,

http://www.youtube.com/watch?v=ajWN37k4AvY

მაგრად ცეკვავენ .

ოსი R1a სავარაუდოდ შეიძლება ჩაითვალოს სარმატ-ალანთა შთამომავლად,მაგრამ საქმეც იმაშია,რომ ოსებში ძალიან მცირე(ყოველ შემთხვევაში ამჯამად არსებული მონაცემებით)რაოდენობით არის ეს ჰაპლოჯგუფი.
* * *

აქ სწორედ გენეტიკურ წარმოშობაზეა ლაპარაკი.

ხუბულური ვარ მე. ზევით ვიღაცას დაუწერია ოსური წარმოშობის გვარიაო. ხალხი შემოდის აქ და ინფორმაციას კითხულობს. რაშიც დარწმუნებულები არ ხართ თქვენს ვარაუდებს ნუ ახვევთ ხალხს. ხუბულური ქართული გვარია გამოკვლეულია სხვათაშორის სტეფანწმინდის მიდამოებშია ნახსენები ხუბულური, ვეშაპური და წიკლაური. მაშინ 1 ოსი არ ცხოვრობდა საქართველოში.
მოხდა ქართველების ნებით თუ იძულებით გაოსება. კი ბაზარი არარი ხუბულურები არიან ისეთები რო ვაფშე ქართული არ იციან მარა იმათ ოსები ქართველებს ეძახიან და აქ ეს უგუნური ქართველები ჩვენ ოსებს გვეძახიან :D
გვარს ნუ უყურებთ თქვენ ნებისმიერი ქართული გვარის მაცხოვრებელი შეიძლება სხვა წარმომავლობისა იყვეს. იმდენი ჯიშის ადამიანს გაუვლია ამ ქვეყანაზე ჩვენი ერთდროს წმინდა ქართული სისხლი დღეს ათქვეფილია. რაც არ უნდა წავიკითხოთ რაც არ უნდა გამოვიკვლიოთ გვარის წარმომავლობა შეიძლება გავიგოთ მაგრამ კონკრეტულად შენ იმ პირველი შტოდან გაქვს გვარი?
ჯობია ყველა მოეშვას ამ სისულელეს. შენ ოსი ხარ შენ ქართველი .....
კაცი იყავი მთავარია კარგს ოსსაც ვენაცვალე ქართველსაც და ყველა ეროვნებას. ცუდი კიდევ ჩემიც მოვ...ან და სხვისიც.

ჯგუფელი მყავდა ისეთი ჯილა მოხევე გოგო იყო სამ ოსს დაგლიჯავდა :D

ეს ურთულესი საკითხია :)

წმინდა ქართული სისხლი?

ჩემთვის ქართული სისხლი ის არის ვინც ამბობს რომ ქართველია და ამ ერთი უბრალო ნათქვამისთვის არაფერზე დაიხევს უკან, თბილისში 16-17 (შეიძლება საუკუნეები მეშლება) საუკუნეშუ არაქართული მოსახლებოა 80% დან 40% მდე შემცირდა

როგორ ქართველებს ერთიანად აუდგათ და ცოლები დააორსულეს :D ???


როგორც რჩეულიშვილმა თქვა სისხლი ერთი ხუია აქ მენტალიტეტია მთავარი ;)


http://banderrass.livejournal.com/143997.html

რა ძერსკები ვყოფილვართ :3



G2a1a
R1a

როგორც მივხვდი პირველი ჯილა კავკასიურია ხომ?