ქართველთა ეთნოგენეზი, ეთნოგენეზი

საინტერესოა ლაზების სიახლოვე კახელებთან. მესხების მერე მათთან არიან ყველაზე ახლოს. ამ შერჩევის ხემშინები, როგორც ჩანს, გასომხებული ლაზები არიან.
მოულოდნელი იყო, რომ ქართულ ჯგუფებში ლაზებთან სიახლოვით მეგრელები ბოლოში მოხვდნენ.
Distance to: Georgian_Laz
0.01429271 Georgian_Samtckhe
0.01553481 Armenian_Hemsheni
0.01802174 Ahiska
0.01974200 Georgian_Kakh
0.02014143 Georgian_Ajar
0.02155298 Georgian_Javakheti
0.02188304 Greek_Trabzon
0.02463538 Georgian_Kart
0.02651200 Turkish_Trabzon
0.02874583 Georgian_West
0.02908236 Georgian_Imer
0.03001508 Georgian_Guria
0.03321135 Georgian_Lechkhumi
0.03476435 Georgian_Ratcha
0.03548731 Armenian_Javakheti_Catholic
0.03603272 Georgian_Megr
0.03652656 Armenian_Gharadagh
0.03687669 Armenian_Syunik
0.03842010 Armenian_Gesaria
0.03845610 Udi
0.03915409 Armenian_Erzurum
0.04110009 Abkhasian
0.04110066 Armenian_Van
0.04241904 Armenian_Ashtarak
0.04361081 Armenian_Aintab

This post has been edited by მნაცაკანა on 18 Sep 2022, 15:34

ცერცვა.
მაიკოპი ძწ 3ათ ჩაქრა, კოლხური კულტურა კი ძწ 13ს გაჩნდა, გარდა მაგისა არ ჩანს არანაირი არქეოლოგიური ბმა ამ ორ კულტურებს შორის.
დას.საქართველოში კოლხურ კულტურამდე არსებობდა ადგილობრივი, კარჩაკეტილი, პრიმიტიული, დარკვეთი მეშოკოს ტიპის კულტურა.

ესეც მეგრელები:
Distance to: Georgian_Megr
0.01194497 Georgian_Imer
0.01219215 Georgian_West
0.01804762 Georgian_Svaneti
0.01840406 Georgian_Guria
0.01908604 Abkhasian
0.02193210 Georgian_Ajar
0.02224540 Georgian_Ratcha
0.02703279 Georgian_Lechkhumi
0.03110720 Ahiska
0.03155299 Georgian_Kart
0.03230088 Georgian_Mtiuleti
0.03373219 Abkhasian_Gudauta
0.03522356 Georgian_NorthEast
0.03601639 Georgian_Kakh
0.03603272 Georgian_Laz
0.03730240 Georgian_Javakheti
0.04176499 Georgian_Samtckhe
0.04311545 Georgian_Tush
0.04331196 Georgian_Khevs
0.04477254 Ossetian
0.04785937 Armenian_Hemsheni
0.05213673 Adygei
0.05470477 Greek_Trabzon
0.05838216 Udi
0.05930402 North_Ossetian

Kakha.G

მაიკოფი ჩაქვრა ძვ.3000-ში, კოლხური კულტურა გაჩნდა დაახ. ძვ.2500 წელს.

მერე დარკვეთელებმა შექმნეს ის მაიკოფი, უფრო განვითარებული ცივილიზაცია იმიტომ იყო რომ პროტო-ინდო ევროპელებს ემეზობლებოდნენ, რაც მათთან ურთიერთობაში ბევრ სიახლეს ნახავდნენ.

This post has been edited by ცერცვა. on 18 Sep 2022, 15:51

სავარაუდოდ ოჩამჩირელი აფხაზები (ყველაზე ახლოს სვანები, მეგრელები, ლეჩხუმელები, იმერლები, დაუკონკრეტებლად დასავლ. ქართველები და ამათ მოჰყვება გუდაუთელი აფხაზობა):
Distance to: Abkhasian
0.01179983 Georgian_Svaneti
0.01908604 Georgian_Megr
0.02386750 Georgian_Lechkhumi
0.02408340 Georgian_Imer
0.02522447 Georgian_West
0.02906885 Abkhasian_Gudauta
0.02917555 Ossetian
0.02974063 Georgian_NorthEast
0.02986374 Georgian_Ajar
0.03031887 Georgian_Guria
0.03038712 Georgian_Ratcha
0.03070365 Georgian_Kart
0.03092723 Ahiska
0.03198189 Georgian_Mtiuleti
0.03375107 Georgian_Tush
0.03501730 Georgian_Khevs
0.03569030 Adygei
0.03619314 Georgian_Kakh
0.04110009 Georgian_Laz
0.04280299 Georgian_Javakheti
0.04317631 North_Ossetian
0.04446238 Georgian_Samtckhe
0.04485015 Ingushian
0.04939670 Balkar
0.05100377 Armenian_Hemsheni


გუდაუთელი აფხაზები:
Distance to: Abkhasian_Gudauta
0.02906885 Abkhasian
0.03183882 Georgian_Svaneti
0.03224862 Georgian_West
0.03373219 Georgian_Megr
0.03483667 Georgian_Lechkhumi
0.03582331 Georgian_Khevs
0.03644962 Georgian_Kakh
0.03659307 Georgian_Imer
0.03721552 Georgian_Ajar
0.03723240 Georgian_Tush
0.03863035 Georgian_Ratcha
0.03955439 Ahiska
0.04047015 Georgian_Guria
0.04104946 Georgian_Kart
0.04210008 Adygei
0.04354986 Ossetian
0.04502936 Georgian_Javakheti
0.04554254 Georgian_NorthEast
0.04588811 Georgian_Mtiuleti
0.04621929 Georgian_Laz
0.04741706 Georgian_Samtckhe
0.05079199 Ingushian
0.05259743 Chechen
0.05379218 North_Ossetian
0.05520881 Udi

This post has been edited by მნაცაკანა on 18 Sep 2022, 15:45

არა მგონია მთლად მასე მარტივად იყოს. კი, ალბათ იყო რაღაც მესხური კომპონენტი, მაგრამ უმრავლესობა ვერ იქნებოდა.
ასევე გასათვალისწინებელია არაბების შემდეგ ქართველების ქართლიდან მესხეთში გადასახლება.

ეს ქართლელია?
................................

კი, ლაზებიც და მესხებიც საინტერესო თემაა.
ლაზებთანაც და მესხებთანაც რატომღაც კახელები დგანან ახლოს.
ერთი ახსნა შეიძლება იყოს, რომ კახელებს, ქართლელებს, ჯავახებს, მესხებს და ლაზებს შეიძლება მტკვარ-არაქსისდროინდელი მოსახლეობა აერთიანებდეს, რომლებიც მანდ დარჩნენ და მერე ამ სუბეთნიკურ ჯგუფებად ჩამოყალიბდნენ სხვა მოსახლეობასთან შერევის შედეგად.

მგონი ყველა ამ მოსახლეობაში R1b-Z2103 Y-ჰაპლოჯგუფი საკმაოდ მაღალი პროცენტითაა, რომელიც დასავლეთ ქართველებს თითქმის არ აქვთ.
თავად ეგ ჰაპლოჯგუფიც საინტერესო თემაა, მგონი ეგ ზუსტად მტკვარ-არაქსის კულტურის ერთ-ერთი კომპონენტი იყო, და ის სუბკლადი რომელიც ქართველებში ფიქსირდება პარალელური შტოდანაა, ვიდრე ის, რომელიც სომხებში ფიქსირდება, ანუ ეგ ჰაპლოჯგუფი სომხების ასიმილაციით ვერ აიხსნება და სულ სხვა გზით და ბევრად ადრე არის მოსული, ვიდრე ის, რომელიც სომხებშია.

კი, ჰემშინები აშკარად გასომხებული ლაზები ჩანან, როგორც პონტოელი ბერძნები გაბერძნებული ლაზები.

Kakha.G

ვიკიპედიას ნუ ენდობი კოლხური კულტურის შესახებ. ბანი რომ არ მედოს დავწერდი კარგ წყაროებს მანდ.


Indeed, the inferences drawn from a range of excavations suggest that this territory spawned a number of related cultures, one evolving into the next, which collectively formed a cohesive geographical and social zone termed Proto- Colchian (ca. 2700– 1600 BC) and Ancient (or Early) Colchian (ca. 1600– 700 BC). Various studies subdivide these two periods further on the basis of chronometric dates and ceramic typology. They are to be distinguished from the fi nal Colchian period, during which Greek colonies were established in western Georgia in the sixth century BC. The Proto- Colchian culture corresponds to the Early and Middle Bronze Ages of the Black Sea region and part of the hinterland of Colchis. Its main characteristics are mound and hilltop settlements with wattle- and- daub buildings, black polished and coarse pottery, and evidence of a strong metallurgical tradition. These features continue to a certain extent into the Late Bronze and Early Iron Ages, or the Ancient Colchian period.

ავტორი: Antonio Sagona -The Archaeology of the Caucasus, გვერდი 450.
ძალიან საინტერესო წიგნია, კოლხეთზე ბევრი მაგარი ინფორმაციები წერია, რაც მე არ მქონდა იქამდე ნანახი-წაკითხული.
* * *
QartHadasht

როგორ არ აქვთ, ჩახედე იმერლებსა და მეგრელებს. ყველგან არის თითქმის.

როგორ არ აქვთ, ჩახედე იმერლებსა და მეგრელებს. ყველგან არის თითქმის.

მეგრელების მხოლოდ 3%-ს აქვს, იმერლების 7%-ს, მეხების 8%-ს, ლაზების 10%-ს, ქართლელების 13%-ს, კახელების 17%-ს, ჯავახების 33%-ს, ანუ დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობაში ეგ ჰაპლოჯგუფი პროცენტულად ერთ-ერთ ყველაზე ბოლო ადგილზეა, ჯავახებში და კახელებში კი პირველ ადგილზე, მესხებში მეორე ადგილზე, ქართლელებში და ლაზებში მესამე ადგილზე, ანუ აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოს მოსახლეობაში ეგ ერთ-ერთი მთავარი დომინანტური ჰაპლოჯგუფია, ხოლო დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობაში კი ერთ-ერთი მინორულია.
* * *
Y-ჰაპლოჯგუფების მიხედვითაც რეალურად მეგრელებს და ლაზებს ძალიან ცოტა აქვთ საერთო, ძირითადად მაიკოპის J2a-Y11200 და ნაწილობრივ ნეოლითური G2a-Z6653 და ანატოლიური L1b-Y16187 აქვთ საერთო, ესენიც ძალიან განსხვავებული პროცენტებით, დანარჩენი ფაქტიურად სხვადასხვა მოსახლეობაა.

ანუ სომხების სამი სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფი ქართლელებთან უფრო ახლოს დგას, ვიდრე სვანები?

ანუ სომხების სამი სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფი ქართლელებთან უფრო ახლოს დგას, ვიდრე სვანები?

ჰემშინებს სომხებისა თითქმის არაფერი არ ეტყობათ, მაგათი აბსოლუტური უმრავლესობა გასომხებული ლაზი ჩანს, ასე რომ ჰემშინები არ ითვლება:

Distance to: Armenian_Hemsheni
0.01553481 Georgian_Laz
0.01621092 Georgian_Samtckhe
0.01771818 Greek_Trabzon
0.01961713 Turkish_Trabzon
0.02301645 Georgian_Kakh
0.02554480 Ahiska
0.02587895 Georgian_Meskheti
0.02615790 Georgian_Javakheti
0.02880391 Armenian_Gesaria
0.02912389 Armenian_Syunik
0.02919642 Armenian_Parspatunik
0.02928333 Armenian_Erzurum
0.03004318 Georgian_Ajar
0.03043656 Georgian_Kart
0.03163096 Armenian_Gurin
0.03287774 Udi
0.03326525 Armenian_Aintab
0.03440770 Armenian_Urfa
0.03773447 Armenian_Artsakh
0.03947494 Georgian_Lechkhumi
0.03970180 Assyrian
0.04101423 Georgian_Imer
0.04115240 Georgian_West
0.04187899 Georgian_Jew
0.04192657 Georgian_Guria

* * *
თურქი მესხებიც საინტერესოა, ეგენი ფაქტიურად ქართლელებთან და კახელებთან უფრო ახლოს არიან, ვიდრე ქრისტიან მესხებთან ან ჯავახებთან, თურქული კი საერთოდ არაფერი არ უჩანთ.

მაგათი Y-ჰაპლოჯგუფებიც ვნახე, ცოტა არიან გატესტილები, მაგრამ ტიპიური ქართული ჰაპლოჯგუფები აქვთ, ჰაპლოჯგუფებითაც არაფერი თურქული მაგათ არ აქვთ.

შეიძლება მაგათი ძალიან დიდი ნაწილი ლეკების მიერ ახალციხეში გაყიდული ქართლელების და კახელების და ასევე ქართლიდან და კახეთიდან ახალციხეში გაქცეული გლეხების შთამომავლები იყვნენ.

Distance to: Ahiska
0.01345885 Georgian_Kart
0.01661082 Georgian_Kakh
0.01802174 Georgian_Laz
0.02116510 Georgian_Ajar
0.02119705 Georgian_Samtckhe
0.02554480 Armenian_Hemsheni
0.02577761 Georgian_Javakheti
0.02678188 Georgian_Imer
0.02761108 Georgian_West
0.02912198 Georgian_Lechkhumi
0.03024425 Greek_Trabzon
0.03066630 Georgian_NorthEast
0.03092723 Abkhasian
0.03110720 Georgian_Megr
0.03173113 Georgian_Guria
0.03243741 Udi
0.03386644 Georgian_Ratcha
0.03409297 Georgian_Mtiuleti
0.03450849 Turkish_Trabzon
0.03524008 Georgian_Tush
0.03527475 Armenian_Parspatunik
0.03603205 Georgian_Khevs
0.03611713 Armenian_Syunik
0.03720720 Georgian_Svaneti
0.03812865 Armenian_Artsakh

ჰემშინების Y სუფთა სომხურია
ქრისტიანი მესხ ჯავახები სომხებთან არიან გადვარნიაჟკებულები
არანაირ ქართლურ მუსულმანურ ფენას მესხეთში ადგილი არ ჰქონია

ცერცვა.
ანტიმეცნიერული დასკვნაა
კოლხურ კ.ს რაც ეხება

ჯავახებიც და მესხებიც საინტერესოა, ჯავახები ყველაზე ახლოს კახელებთან არიან, მესხებიც უფრო ახლოს არიან კახელებთან ვიდრე ქართლელებთან. კახელებთანაც ყველაზე ახლოს თურქი მესხები, მესხები და ჯავახები არიან. ჩემი აზრით ჯავახების და კახელების სიახლოვე ალბათ ზუსტად ამ მტკვარ-არაქსული R1b-Z2103-ით აიხსნება, რომელიც ამ ორივე ჯგუფში პროცენტულად პირველ ადგილზეა. ლაზებიც ძალიან ახლოს არიან კახელებთან.

რაღაც ამბავში მესხეთ-ჯავახეთ-კახეთის კლასტერი ჩანს, რომელიც ადრე ალბათ უფრო დიდი კლასტერი იყო, და მოიცავდა მთელ სამხრეთ და დასავლეთ საქართველოს, ანუ ლაზეთ-მესხეთ-ჯავახეთ-ქართლ-კახეთს, სადაც მტკვარ-არაქსული R1b-Z2103 იყო დომინანტური, რომელიც ალბათ შემდეგ შესუსტდა ქართლში, როცა ქართლში მოხდა დასავლეთ საქართველოდან G2a-Z6653-ის მიგრაცია, მაგრამ პერიფერიაზე, ანუ ჯავახეთში და კახეთში ეგ მიგრაცია ნაკლებად მოხდა, და მანდ დარჩა ყველაზე მეტი R1b-Z2103 და ალბათ აუტოსომურადაც იმიტომ აჩვენებს ჯავახების და კახელების სიახლოვეს:

Distance to: Georgian_Javakheti
0.01913165 Georgian_Kakh
0.02155298 Georgian_Laz
0.02400481 Georgian_Ajar
0.02457800 Georgian_Samtckhe
0.02577761 Ahiska
0.02615790 Armenian_Hemsheni
0.02673020 Georgian_Kart
0.03111056 Georgian_West
0.03167263 Georgian_Imer
0.03225241 Georgian_Guria
0.03408590 Greek_Trabzon
0.03492526 Georgian_Lechkhumi
0.03590647 Georgian_Ratcha
0.03730240 Georgian_Megr
0.03831861 Udi
0.03838723 Turkish_Trabzon
0.03851964 Georgian_Meskheti
0.03988565 Armenian_Parspatunik
0.04147802 Armenian_Syunik
0.04270809 Georgian_NorthEast
0.04280299 Abkhasian
0.04330357 Georgian_Mtiuleti
0.04502936 Abkhasian_Gudauta
0.04521724 Armenian_Artsakh
0.04572519 Georgian_Khevs

Distance to: Georgian_Samtckhe
0.01429271 Georgian_Laz
0.01621092 Armenian_Hemsheni
0.01802178 Georgian_Kakh
0.02119705 Ahiska
0.02457800 Georgian_Javakheti
0.02544356 Greek_Trabzon
0.02703204 Georgian_Ajar
0.02745179 Georgian_Kart
0.02791105 Turkish_Trabzon
0.03173613 Georgian_Meskheti
0.03323873 Armenian_Syunik
0.03398891 Udi
0.03414272 Armenian_Parspatunik
0.03432982 Georgian_West
0.03525361 Georgian_Imer
0.03589862 Georgian_Lechkhumi
0.03622722 Armenian_Gesaria
0.03681036 Armenian_Erzurum
0.03692294 Georgian_Guria
0.03740841 Armenian_Gurin
0.03977944 Georgian_Ratcha
0.04001056 Armenian_Artsakh
0.04102289 Armenian_Aintab
0.04176499 Georgian_Megr
0.04307601 Armenian_Urfa


Distance to: Georgian_Kakh
0.01661082 Ahiska
0.01802178 Georgian_Samtckhe
0.01913165 Georgian_Javakheti
0.01936894 Georgian_Kart
0.01974200 Georgian_Laz
0.02180896 Georgian_Ajar
0.02301645 Armenian_Hemsheni
0.02754047 Udi
0.02855775 Georgian_Lechkhumi
0.02971194 Georgian_West
0.03065642 Georgian_Imer
0.03330945 Greek_Trabzon
0.03352641 Georgian_Guria
0.03411130 Georgian_Meskheti
0.03481848 Georgian_Ratcha
0.03554509 Turkish_Trabzon
0.03564778 Armenian_Syunik
0.03601639 Georgian_Megr
0.03619314 Abkhasian
0.03627816 Armenian_Parspatunik
0.03644962 Abkhasian_Gudauta
0.03650712 Georgian_Khevs
0.03825594 Georgian_NorthEast
0.03829848 Georgian_Tush
0.04101598 Armenian_Artsakh
* * *

გლეხები გარბოდნენ ქართლიდან ახალციხეში, ლეკებიც ძალიან ბევრს ყიდიდნენ კახეთიდან და ქართლიდან ზუსტად ახალციხეში, მაგათი უმრავლესობა ზუსტად მანდ დარჩებოდა.

აუტოსომურად ჰემშინები ყველანაირად ქართველებთან კლასტერდებიან, ალბათ ნაწილი Y-ჰაპლოჯგუფები სომხური აქვთ, მაგრამ აუტოსომურად სომხებთან ბევრად უფრო შორს დგანან ვიდრე სამხრეთ და აღმოსავლეთ ქართველებთან.
* * *
აქ ქრისტიანი მესხების ორი პოპულაცია ჩანს, ქართველებთან ახლო მდგომი და სომხებთან ახლო მდგომი, პირველი აშკარად ძირითადად ქართველები არიან, მეორე კი ძირითადად გაქართველებული სომხები:

Distance to: Georgian_Samtckhe
0.01429271 Georgian_Laz
0.01621092 Armenian_Hemsheni
0.01802178 Georgian_Kakh
0.02119705 Ahiska
0.02457800 Georgian_Javakheti
0.02544356 Greek_Trabzon
0.02703204 Georgian_Ajar
0.02745179 Georgian_Kart
0.02791105 Turkish_Trabzon
0.03173613 Georgian_Meskheti
0.03323873 Armenian_Syunik
0.03398891 Udi
0.03414272 Armenian_Parspatunik
0.03432982 Georgian_West
0.03525361 Georgian_Imer
0.03589862 Georgian_Lechkhumi
0.03622722 Armenian_Gesaria
0.03681036 Armenian_Erzurum
0.03692294 Georgian_Guria
0.03740841 Armenian_Gurin
0.03977944 Georgian_Ratcha
0.04001056 Armenian_Artsakh
0.04102289 Armenian_Aintab
0.04176499 Georgian_Megr
0.04307601 Armenian_Urfa

Distance to: Georgian_Meskheti
0.01664722 Armenian_Gurin
0.02118252 Armenian_Erzurum
0.02300343 Armenian_Syunik
0.02328992 Armenian_Gesaria
0.02331887 Armenian_Aintab
0.02353031 Turkish_Trabzon
0.02587895 Armenian_Hemsheni
0.02617651 Assyrian
0.02630166 Armenian_Urfa
0.02747174 Greek_Trabzon
0.02766825 Udi
0.02837289 Georgian_Jew
0.02913508 Armenian_Parspatunik
0.03173613 Georgian_Samtckhe
0.03411130 Georgian_Kakh
0.03548731 Georgian_Laz
0.03550510 Turkish_East
0.03696381 Mountain_Jew
0.03760889 Armenian_Artsakh
0.03851964 Georgian_Javakheti
0.03946923 Greek_Central_Anatolia
0.03990131 Ahiska
0.04001138 Greek_Cappadocia
0.04160754 Kurdish
0.04177241 Mountain_Jew_o

This post has been edited by QartHadasht on 18 Sep 2022, 19:28

QartHadasht
ქართლელი გლეხები
1) ცალკე სახლდებოდენ და ისლამს არ იღებდენ
2) ყოველთვის ბრუნდებოდენ ქართლში
3) ახალციხეში ტყვეებად გაყიდულები არ რჩებოდენ, მათ ვია ტრაპიზონი ოსმალეთ ახ.აღ.ში ყიდდენ

ზუსტად Y არიან ჰემშინები სომხები, თან აღ.სომხები, სხვათაშორის დიალექტიდაც