ქართული ენის ღარიბი ლექსიკა, მიზეზები

ნოღა

ბოლო ბოლო ერთი რომელიმე ნიკი შეარჩიე )
10 გამოსახულება რომ გაქვს ვითომ ვერ ვხვდებით ვინა ხარ ?)

butkuj

ბანს მადებენ ხოლმე ჭურუმე

ნოღა
სანამ თემას გახსნიდი ასეთი მყვირალა სათაურით და უაპელაციო მტკიცებით, იქნებ საკუთარ განათლებაზე გეზრუნა, შეგესწავლა საკითხი ზოგადად, გაგერკვია, მაგალითად, რამდენი პროცენტია ნასესხობა ინგლისურსა თუ რუსულში. ფორუმი არაა განათლების მისაღები ადგილი. ახლა დავდგეთ და გიმტკიცოთ, "არა, ნოღა, შენი ჭირიმე, ქართული მდიდარი ენაა, ამის გამოა მდიდარი, იმის გამო და ა.შ. " ? თვით უძველესი ლიტერატურული ტრადიციის მქონე ენაში, ბერძნულში, მაგალითად, უამრავია ლათინური, თურქული ნასესხობანი. ასევე ძველ ბერძნულშიც ბევრი სიტყვა სულაც არაა ბერძნული წარმოშობის. მოკლედ, თუ გაინტერესებდა რა ნასესხი ლექსიკაა ქართულში, შეგეძლო თემა სხვანაირი სათაურით გაგეხსნა, რაც შეეხება ჩვენი მშობლიური ენის სიმდიდრეს, დიაღ, ქართული ენა მდიდარი ენაა, მდიდარი ლექსიკით, სიტყვათწარმოების მოქნილი უნარით, უდიდესი ლიტერატურული ტრადიციით.

დღევანდელი ე.წ. მსოფლიო ენის შესახებ ინფორმაციაც დავდოთ ბარემ იქნება და გავნათდეთ როგორმე





პს გერმანიკულ ენებში იგლუსხმება არამარტო ძირძველი სიტყვები არამედ შემდგომი სკანდინავიური ნასესხობი



This post has been edited by abrek on 8 Jun 2015, 16:35

gimmelle

რაში გამოიხატება სიმდიდრე ჭკვიანო?

ერნანდო კორტეს დე მონროი ი პისარო ალტამირანო (ესპ. Hernando Cortés de Monroy y Pizarro Altamirano), ცნობილი როგორც ერნან კორტესი (ესპ. Hernán Cortés; დ. 1485, მედელინი, ბადახოსის პროვინცია – გ. 2 დეკემბერი 1547, კასტილიეხა-დე-ლა-კუესტა, სევილიის პროვინცია) — ესპანელი კონკისტადორი. მექსიკის დამპყრობელი და აცტეკთა იმპერიის გამანადგურებელი. იმპერატორმა კარლ V ჰაბსბურგმა მას მიანიჭა ოახაკის ხეობის მარკიზის ტიტული. მისი ცხოვრების შესახებ ძალიან მწირი ინფორმაციაა შემონახული, ამიტომ კორტესის პიროვნებისა და მემკვიდრეობის შესახებ ისტორიკოსები საკმაოდ განსხვავებულ ვარაუდებს გამოთქვამენ.
დაიბადა 1485 წელს ესტრემადურის ქალაქ მედელინში, რომელიც იმ პერიოდში შედიოდა კასტილიის შემადგენლობაში. მამამისი უძველესი გვარის შთამომავალი იყო, მაგრამ გაკოტრდა და მსახურობდა ქვეითთა ბრიგადის კაპიტნად. მამის ხაზით იგი ნიკოლას დე ოვანდოს, ესპანიოლის პირველი გუბერნატორის, შორეული ნათესავი, ხოლო დედის ხაზით ფრანსისკო პისაროს, პერუს დამპყრობელის, ნათესავი იყო (მისი შთამომავალი, სახელად ასევე ფრანსისკო პისარო, თან ახლავს კორტესს მექსიკის დაპყრობისას).

კორტესის ისტორიკოსი ფრანსისკო ლოპეს დე გომარა, მას აღწერს როგორც, სუსტ, ავადმყოფ ბავშვს, რის გამოც გადაუწყვეტია გამხდარიყო იურისტი ან მღვდელი. 14 წლის ასაკში სასწავლებლად შევიდა სალამანკის უნივერსიტეტში. ამ პერიოდის წყაროები შემორჩენილი არაა, მაგრამ როგორც მისი მეფისადმი მიწერ-მოწერით ირკვევა სწავლობდა სამართალსა და ლათინურს.

ორი წლის შემდეგ მიატოვა უნივერსიტეტი, იმედები გაუცრუა საკუთარ მამას, რომელსაც სურდა შვილის სწავლით აემაღლებინა ოჯახის სოციალური სტატუსი. მალევე კორტესმა სევილიაში დაიწყო მუშაობა ნოტარიუსად. ამ პერიოდში ესპანეთში გავრცელდა ინფორმაცია ახალი სამყაროს აღმოჩენის შესახებ.

1502 წელს ერნან კორტესმა გადაწყვიტა თავის შორეულ ნათესავთან, მომავალში კ. ესპანიოლის პირველ გუბერნატორ, ნიკოლას დე ოვანდოსთან ერთად გამგზავრებულიყო ახალ სამყაროში. თუმცა ამ პერიოდისათვის ვერ შეძლო მიზნების განხორციელება

1504 წელს ერნან კორტესი ჩავიდა სანტო-დომინგოში და დარეგისტრირდა როგორც კოლონიზატორი. მიიღო მიწა და სახლის აშენების უფლება. გუბერნატორმა ოვანდომ იგი დანიშნა ქალაქ ასუსის ნოტარიუსად. კორტესი ასევე ჩართული იყო ინდიელების აჯანყების ჩახშობაში, რითაც საკმაოდ გაიუმჯობესა საკუთარი მატერიალური მდგომარეობა.

1510 წელს კორტესი გაერთიანდა კუბის დამპყრობელის, დიეგო ველასკესის რაზმში. იგი კორტესს მოწყალების თვალით უყურებდა, რის გამოც 26 წლის კონკისტადორი კოლონიაში ყველაზე ცნობილი პიროვნება გახდა. სულ მალე კორტესი გახდა ველასკესის მდივანი და დაინიშნა სანტიაგო-დე-კუბის ალკალდად.

1514 წელს კორტესმა, კოლონისტების მცირე დაჯგუფებასთან ერთად მოითხოვა პირად საკუთრებაში მყოფი ინდიელი მონების რიცხვის გაზრდა, რის გამოც გაუფუჭდა ურთიერთობა გუბერნატორთან. კორტესი ორჯერ დააპატიმრეს. მიზეზი, სავარაუდოდ, უნდა ყოფილიყო პირადი მოტივები: კორტესი იძულებული გახდა ცოლად შეერთო გუბერნატორის ცოლის და (ესპ. cuñada) კატალინა სუარესი.

საინტერესოა, რომ კუბაში ცხოვრების პერიოდში, კორტესი ნაკლებად ინტერესდებოდა კოლინიის გარეთა საქმეებით. მან უარი განაცხადა ფრანსისკო ერნანდეს დე კორდოვასა და ხუან გრიხალვას ექსპედიციებში მონაწილეობაზე.
მექსიკის დაპყრობის იდეა ეკუთვნის ველასკესს, იგი იყო ექსპედიციის მთავარი სპონსორიც. 1518 წელს კორტესი დაინიშნა მეთაურად, მაგრამ კუბის გუბერნატორთან მორიგი კამათის შედეგად ეს გადაწყვეტილება შეიცვალა. საბოლოოდ 1519 წლის 10 ტებერვალს ექსპედიციამ დატოვა კუბა და გაემართა მექსიკის სანაპიროებისკენ. კორტესის არმიაში შედიოდა 518 ფეხოსანი, 16 ცხენოსანი რაინდი, 13 არკებუზის მსროლელი, 32 არბალეტის მსროლელი, 110 მატროსი და 200 მონა - კუბელი ინდიელები და ზანგები.

ტენოჩტიტლანში ესპანელები შევიდნენ 1519 წლის 8 ნოემბერს, რომელთაც თავაზიანი დახვედრა მოუწყო აცტეკთა ტლატოანმა მონტესუმა II-მ. მონტესუმამ კორტესი დააჯილდოვა მდიდრული ოქროს ნივთებით, რამაც კიდევ უფრო გააღვივა ესპანელებში ამ ქვეყნის დაპყრობის სურვილი.

1520 წლის ივნისში, მექსიკის ყურის სანაპიროებიდან მოვიდა ცნობა, რომ კუბის გუბერნატორის, ველასკესის მიერ გამოგზავნილ იქნა ესპანელთა რაზმები ურჩი კორტესის შესაჩერებლად და დასატყვევებლად. ამ ამბის შეტყობის შემდეგ, კორტესი ტენოჩტიტლანში ტოვებს თავის უერთგულეს ლეიტენანტ პედრო დე ალვარადოს და თვითონ რაზმთან ერთად მიემართება სანაპიროსაკენ, სადაც ის სასტიკად ამარცხებს ესპანელტა რაზმებს. დამარცხებულ ჯარისკაცებს კორტესი უყვება ოქროს ქალაქის – ტენოჩტიტლანის შესახებ და ისინიც, სიმდიდრეს დახარბებულნი, სასწრაფოდ უერთდებიან კორტესს.

ივნისის ბოლოს, როდესაც კორტესი ტენოჩტიტლანში დაბრუნდა, მას ახალი ამბავი დახვდა: აცტეკებს უკვე ახალი იმპერატორი ყავდათ არჩეული – კუიტლაუაკი. სულ ცოტა ხნის შემდეგ, აცტეკებმა ალყა შემოარტყეს მონტესუმას სასახლეს, სადაც ესპანელები იყვნენ დაბანაკებულნი. გამოუვალ მდგომარეობაში მყოფმა კორტესმა, აიძულა მონტესუმა გასულიყო სასახლის აივანზე და დაეშოშმინებინა გააფთრებული აცტეკები და ეთხოვა მათთვის, რომ ესპანელებისთვის მიეცათ საშუალება, რათა უკან, სანაპიროზე მშვიდობით დაბრუნებულიყვნენ. ვერაფერმა დააშოშმინა გაშმაგებული აცტეკები, მათ მონტესუმას სიცილი დააყარეს, ქვებისა და შუბების წვიმა დაუშინეს. შედეგად მონტესუმა დაიჭრა და რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა.

ალყაში მოქცეულ კორტესის ამალას სულ რამდენიმე დღის სამყოფი წყალი და საკვები დარჩენოდა. ამიტომ კორტესმა ალყის გარღვევა გადაწყვიტა.

1520 წლის 30 ივნისის ღამეს, ესპანელთა გაძლიერებული არმია, შემოვლითი გზებით, აცტეკების მძინარე ქალაქში შევიდა. მაგრამ ისინი ქალაქის დარაჯმა მაინც შენიშნა და განგაშის ზარების რეკვა დაიწყო. ბრძოლა სასტიკი აღმოჩნდა. ბრძოლის პარალელურად, ესპანელებს თან ქალაქის ოქრო გაჰქონდათ ტბაზე სახელდახელოდ მოწყობილი ხიდების საშუალებით. ზოგიერთმა ესპანელმა იმდენად იხარბა, რომ ოქროს სიმძიმემ დასცა და ტბაში დაახრჩო.

ბრძოლაში კორტესმა მხოლოდ 150 ესპანელი ჯარისკაცი და 2.000 ადგილობრივი მოკავშირე დაკარგა. თვითონ კორტესმა, ალვარადომ და კიდევ რამდენიმე კაცმა ძლივს მოახერხა ტენოჩტიტლანიდან გაქცევა.

საბოლოოდ 1521 წლის აგვისტოში დაიწყო შტურმი ქალაქზე, ტენოჩტიტლანის დაცვის დროს განსაკუთრებული სამხედრო ნიჭი და გმირობა გამოამჟღავნა კუაუტემოკმა. 13 აგვისტოს კუაუტემოკის დამხობის შემდეგ, აცტეკების სამეფო გადაწვეს.

1524 წლამდე კორტესი ერთპიროვნულად განაგებდა მექსიკას. 1525 წელს კორტესის ბრძანებით კუაუტემოკი სასტიკად აწამეს. მან ასევე განიზრახა გალაშქრება კუბაზე, რათა ანგარიში გაესწორებინა ველსაკესისათვის. ამ გადაწყვეტილებამ კარლ V ჰაბსბურგი იძულებული გახადა თანამდებობიდან გადაეყენებინა კორტესი. ახალი გუბერნატორი მალევე გარდაიცვალა, მომდევნო მმართველები, მარკოს დე აგილარი და ალონსო დე ესტრადა, მტრულად უყურებდნენ კორტესს. 1527 წელს კორტესი იძულებული იყო დაეტოვებინა მექსიკა, დაბრუნებულიყო ესპანეთში და მეფისათვის ჩაებარებინა ანგარიში თავისი მოღვაწეობის შესახებ.

ნოღა
თავად ჭკვიანო, რომ შემოვარდი აქ და ქართული ენა, ენა შემკული და კურთხეული, ასე უაპელაციოდ, ღარიბ ენად გამოგვიცხადე, თავად თუ იცი რამე, მაგალითად, იმ ენების შესახებ, რომელიც შენ მდიდარ ენად მიგაჩნია? ინგლისურის შესახებ დაგიდეს ზემოთ გრაფიკი. რუსულში თუ იცი რამდენია ნასესხობა? თუ რუსული და ინგლისურიც ღარიბ ენად მიგაჩნია? იცი, რამდენია რუსულში თურქიზმი, ასევე გერმანულიდან, პოლონურიდან, ბერძნულიდან, ლათინურიდან, ფრანგულიდან, ფინურ-უგრული ენებიდან ნასესხი სიტყვები? რამდენია ნეოლოგიზმი და ბარბარიზმი? თუ იცი, რომ ნებისმიერი რუსული ლექსიკონი რომ გადაშალო, A-ზე დაწყებული არცერთი სიტყვა არაა რუსული? თუ იცი, მაგალითად, რომ რუსულში უმაღლეს მოხელეთა აღმნიშვნელი სიტყვებიდან царь - ლათინურია, король და князь კი გერმანული? ქართულად ყველა შემთხვევაში ქართულ სიტყვებს ვხმარობთ: მეფე, მთავარი, თავადი. რა ვქნათ, გამოვაცხადოთ რუსული ღარიბ ენად? შეგატყვე, რაღაც ოციოდე პოსტი გაქვს, დადიხარ თემიდან თემაში და ზოგს ცოდნას უწუნებ, ზოგს მეცნიერულ აზროვნებას და ამ დროს კი თავად თავში ბევრი არაფერი გიყრია. ამიტომაც, ყმაწვილო, თუ რისამე გაგება გინდა, არსებობს გარკვეული კორექტული ფორმები, მანამდე კი გირჩევნია, წიგნი გადაშალო.

სანამ ასეთ სისულელეებს დაწერ, მანამდე ცოტა რამ მოიძიე.
შენ ჩამონათვალში, მე ვიცი რამდენიმე ქართული შესატყვისი.
1. ხანჯალი-სატევარი აგრეთვე არ გაქვს ხმალი-რომლის შესატყვისია მახვილი.
2. საწოლი- სარეცელი.
3.ფანჯარა-სარკმელი
4. ქამარი-სარტყელი
5. ღარიბი- გლახა, გლახაკი, უპოვარი.
6. ტალღა-ზვირთი.
7. ფანჯარა-სარკმელი.
8. ზარბაზანი- ქვემეხი



This post has been edited by meruemi on 9 Jun 2015, 11:52

meruemi

სისულელეებს შენ წერ კვაზო პატრიოტო.


მაგის შესატყვისებს არ იყენებ და ეგრე მოძიებას არააქვს აზრი. რვა სიტყვის ქართული შესატყვისი, რომ მონახე და აჭყლოპინდი? სხვებზე რას იტყვი?

ნოღა
სრული სისულელეა რასაც ახლა იძახი.
ძალიან მდიდარი და ულამაზესი და უსრულყოფილესი ენაა სადაც ერთი სიტყვით შეგიძლია მთელი ამბავი გადმოსცე.
რომელ ენაში არაა სხვა ენის კომპონბენტები შეჭრილი? ვერცერთ ს ვერ დამისახელებ ასეთს.

ქართულული ენის სიღარიბეზე სანამ დაიწყებდეთ ლაპარაკს პირი გამოირეცხეთ ჩემი რჩევაა.

ნოღა

მიღებთ თქვენ ბანს ამ უზრდელობისათვის!

ნოღა


ლაზური ნიკებით და თემების შინაარსით თუ ვიმსჯელებთ იგივე ჯუმა ხარ. შეგპირდი, რომ ჩვენ ერთმანეთს აღარ მივწერდით, მაგრამ თავიდან ვერ გიცანი და ჩათვალე რომ ახლაც ვერ გცნობ.

ქალაქო, ჭეშმარიტება არის არა ერთი უკიდურესიდან მეორე უკიდურესობაში გადავარდნა, არამედ ჭეშმარიტება არის ჭეშმარიტება ანუ ობიექტურობა.

ქართველი ისტორიკოსები ან ისტორიკის მოყვარულები ძირითადად აღგზნებული პატრიოტები არიან ნაციონალისტური ან თუნდაც ნაცისტური გადახრებით. ისინი ცდილობენ თავისი ეთნოსი დაამკვიდრონ სამყაროში და აღამაღლონ იმით, რაც ამ ეთნოსს არ შეუქმნია და არც უნახავს. მაგრამ იგივე ისტორიის მოყვარულნი და იგივე ეთნოსის წარმომადგენლები თავის პირადი თავის დამკიდრებისთვის მეორე უკიდურესობაში ვარდებიან და ცდილობენ ეთნოსს წაართვან ის, რაც ამ ეთნოსის საკუთრებაა. პირველთ ფონზე ისინი ისტორიის მოყვარულთა იშვიათი სახეობაა, გამოირჩევიან დანარჩენი ისტორიის მოყვარულთან და თავი განსაკუთრებული და ჭეშმარიტების მპოვებელი გგონიათ თავი.

შენ თუ ჭეშმარიტებას ეძებ, ეძებე ჭეშმარიტება და არ მიეცე არც ერთ უკიდურესობას. შენ, გატყობ, მეორეთა გზაზე დამგარხარ.

ნასესხობები არ არის მხოლოდ იმ ენებში, რომელთა მატარებელნი ცივილიზაციას მოწყვეტილნი ჯუნგლებში ცხოვრობდნენ და არ გაეგოთ სხვათა ენა. მათ ენამ არ იცის უცხო სიტყვები, მარა ძალიან ღარიბია.

სიღარიბე საერთოდ შედარებითია. 140 000 წლის წინ ადამიანი მხოლოდ სამ ქვას ფლობდა, მარა ღარიბი არ ერქვა, რადგან მაშინ ყველა ადამიანი სამ ქვას ფლობდა. დღეს სამ ქვას კი სიღარიბეც აღარ ქვია.

ქართულ ენის სიღარიბეც მხოლოდ შედარებითია. რამდენი სიტყვაა ქართულ ენაში და რამდენი დანარჩენ ენებში? რამდენია ამ სიტყვებიდან ქართულში ნასესხობები და რამდენი ნასესხობებია დანარჩენ ენებში? მხოლოდ ამ შედარებების საფუძველზე შეიძლება ქართული ენის სიღარიბეზე საუბარი. შენ მხოლოდ ქართული ენა აიღე და აღმოაჩინე, რომ ძალიან ბევრი სიტყვა გადმოღებულია, მარა ერთი ენის სიღარიბე ნიშნავს სიღარიბეს სხვა ენათა შედარებით. რომელ ენებს შეადარე ქართული ენა?

სხვა ენებთან შედარებას თუ დაიწყებ პირველ რიგში უნდა შეადარო ქართული ენის "დონის" ენებთან. მაინდამაინც ბერძნულს და ლათინურს ნუ შეადარებ. ამ ენებთან შედარებით შედარებით ქართული ღარიბი იქნება, რადგან ქართულ ენას, დამწერლობას, მწიგნობრობას და აზრს, რომელიც ამ ენაზე დაწერილა თავისი ისტორია აქვს, ხოლო ლაზთინურ ენას და აზრს თავისი.

ნოღა
სამუდამო ბანი

და რომელი ენაა მდიდარი? :დ ძველი ბერძნული და ლათინური :დ
ეხლა ლინგვისტი არ ვარ მაჰრამ ყველა ენა ხო ერთმანეთის გავლენას განიცდის
ივენ ინგლისური, ფრანგყლის რამხელა გავლენა აქვს...
ჩვენ ემთხვევაში ძირითადად სპარსული და თურქული, აარა მარტო
კარგია მერე ენაში ცვლილებები, მდიდრდება ენა, თარგმანი ადვილი ხდება, სხვადასხვა ერებიდ აზროვნებაც ერთმანეთისთვის უფრო გასაგები და ახლობელი ხდება

This post has been edited by ემპეწრი on 10 Jun 2015, 01:40

ნოღა
ესპანელების ენა ყველაზე ახლოსაა სუფთა ლათინურთან?