მესხების ეთნოგენეზი

butkuj
ლაპარაკია სამააშუშენიაზე და როგორ თვლიდა მათ ქართული სამყარო
თორე რუსები ყველა ქობულეთ შავშ კლარჯებს аджарцы ეძახდა

ქობულეთელი ძმაკაცი მყავს. ბათუმში ცხოვრობს წლებია. რამდენჯერაც კუთხურობაზე ჩამოვარდა საუბარი, ქობულეთელი ვარო ამბობს. არც გურულად მიაჩნია თავი, არც აჭარელად.

პრინციპში ჩემი გვარის ხალხიც ესეა. მე-16 საუკუნემდე ჩემი წინაპრები ხევსურები იყვნენ, მერე გადავიდნენ გუდამაყარში. ყველა ჩემი გვარის ადამიანი თავს მთიულად თვლის, ან მაგასაც უარყოფს, არც ხევსური ვარ არც მთიული და გუდამაყრელი ვარო ამბობს.

ასეთი შემთხვევა ბევრია. მძღოლი მყავს მხეიძე, თბილისში დაბადებულ გაზრდილი. მეგრელი ვარო ამტკიცებს

მტიული...

უადგილო შედარებაა . ქობულეთელი არსად არ მოსულა იქ ცხოვრობდა ოსმალებამდე და მის მერე და დღეს.
რუსეთის ოფიციალურ დოკუმენტებში 1879 წლის მერე ქობულეთელები იწერებიან როგორც აჭარლები . ასე იყო 1930 წლამდე როდესაც ყველა აჭარელი ქართველებად ჩაიწერეს .

mtiuli...

ისტორიულ ნარატივში ხომ ქობულეთი ცალკე მოიხსენიება. აჭარა და ქობულეთიო, ასე წერია.

mtiuli...

ეს ვერ მივხვდი, მეც ბევრი შემხვედრია ვინც გუდამაყრელად მოიხსენიებს თავს და რა არის ამაში განსაკუთრებული, კუთხე არაა?
თუ არის რაღაც რაც მთიულებმა უკეთ იცით ერთმანეთში ვიდრე დანარჩენებმა :დ

მთიული ქავთარაძეებიც მასე არიან, თუ ჩაუბრატდები და ჩააცივდები იმერლები ვართო შეიძლება დასტყუო, თუარადა ყველგან მთიულობენ :დ


სხვათაშორის ქართლელებსაც ახასიათებთ ეგ, პატარაობაში ყოველთვის მიკვირდა, ყველა კუთხიდან შემხვედრია ხალხი და ქართლელები სად არიან მეთქი, მერე რომ გავიზარდე მივხვდი რომ ის კასპელი, გორელი და ა.შ. ქართლელები ყოფილან, უბრალოდ კუთხეს არასდროს ახსენებდნენ.
ამას ყოველთვის ვუკვირდები და ხშირად ვამჩნევ, შანში არაა ქართლელმა გითხრას ქართლელი ვარო, ძალიან იშვიათად.

This post has been edited by kanian_U on 27 Jun 2018, 20:51

butkuj

ქობულეთელი არსად მოსულა, მაგრამ თვითონ ქობულეთი იყო ჯერ გურია, მერე აჭარა
kanian_U

არაა ცალკე კუთხე. ეგრე ჭართალიც არის, ხანდოც და ა.შ. ესენი ყველა მთიულეთია. უბრალოდ ბევრი ხევსურული წარმოშობის არის გუდამაყარში, ისევე როგორც ჩემი გვარი და ამიტომ არც იქეთ არიან არც აქეთ.

ეგ კი :დ არადა სინამდვილეში ყველა ქავთარაძემ იცის ეგ. თუშიც შემხვედრია იმერული წარმოშობის, სამწუხაროდ გვარი აღარ მახსოვს.

აქ უკვე სხვა თემაა. ქართლელი ვარო გეტყვის ზუსტად ხაშურელი, ქარელელი, გორელი და კასპელი. მცხეთა და დუშეთში კაციშვილს ვერ ნახავ. მცხეთელი გეტყვის მცხეთელი ვარო. დუშელი გეტყვის მთიული ვარო

mtiuli...

ხეციაა, ეს გვარი ლაზებშიცაა

რას ამბობ ჯოუ? მთიულეთი ჟინვალიდან იწყება (სინამდვილეში ფასანაურიდან)

გუდამაყარს აშხარაცუიცი მოიხსენიებს

ჩემი მამული არი 100მ.ში მცხეთის რნ. საზღვრიდან ხოდა სულ მაგას ვაგინებ ვინც საზღვარი ანგრე უდიერად გაავლო რომ კასპელობისთვის გამწირა რომ კასპში საფლავიც არ მინდა

ეს იმიტომ რომ არსებობენ ქართველები ქართლელები კი თერგდალეულების მოგონილი ხელოვნური ტერმინია

ქობულეთლები ცალკე თვითიდენტიფიკაციად ჩამოყალიბდა ბოლო 100-150 წელია, მაგრამ არცერთ ძველ საბუთში ქობულეთლებს 'ქვემო გურულების' გარდა არაფერი ეწოდებათ. ეს მაშინ, როდესაც ტერმინი 'აჭარა' და 'აჭარელი' არსებობდა განვითარებულ შუასაუკუნეებში და ხულო-შუახევ-ქედას მოიცავდა მეტნაკლებად, თავისი ტბელი აბუსერიძეებით და ა.შ. ის კი არა, აჭარა ისტორიულ მესხეთში გადიოდა, და გურია მაინც მოეგრისო მხარედ ითვლებოდა (თუმცა, ვახუშტი ქართლოსის წილად იხსენიებს და 'ზემო ქართლად')

საჯავახოელები და სამტრედიელებიც ეგრე არიან გურია-იმერეთ-სამეგრელოს საზღვართან. ცალკე კუთხედ თვლიან თავს და არა 'იმერლებად' 'მეგრელებად' ან 'გურულებად'
ნინოშვილის 'ჯანყი გურიაში' არის საკმაოდ საინტერესო მაგ მხრივ. დაწერილია მაშინ, როდესაც ქობულეთლები ახალმონათლულნი იყვნენ 'აჭარლებად', მაგრამ რეალურად კარგად აჩვენებს იმას, რომ გურულები და ქობულეთლები ორი რელიგიის ერთ ხალხად თვლიდნენ თავს 1840 წლისთვის.

This post has been edited by Ar-Pharazôn on 28 Jun 2018, 00:46

Kakha.G

ანანურიდან გუდაურამდე მთიულეთია, მაგრამ დუშელს რო კითხო მთიული ვარო გეტყვის. ნუ პრინციპში დუშეთის რაიონში ალბათ უმეტესობა მთიულური წარმოშობის ცხოვრობს.

დღეისათვის ქართლელებად თვლიან თავს ხაშურიდან კასპამდე.
Ar-Pharazôn

რას ამბობ, სამტრედიელ ქუნთელიას და ვერ დავაცდენინე მეგრელი როა იმერელი ვარო.
სტურუასაც ვიცნობ და ეგაც იმერელად თვლის თავს, თუმცა ეგ აღიარებს მეგრულ წარმოშობას

kanian_U

იმიტომ რომ ქართლი/საქართველო ერთი ცნებაა მათთვის.
ამიტომ საქართველოდან ვარო ხომ არ გეტყვიან? პირდაპირ ქალაქს რაიონს დასახლებულ პუნტს ასახელებენ.

mtiuli...

ხო აი ეს ფენომენია.
მთიანი აჭარა აჭარაა
ქობულეთი და მიმდებარე სოფლები გურულებისაა
ბათუმს სამხრეთით აჭარლები და ლაზები არიან
ბათუმი საერთოა.

......................................

მართლაც როგორ გავლენას ახდენს რელიგია იდენტობაზე.
არტაანში ყველა ქართველმა დაკარგა ენა, მაგრამ ის მცირე ნაწილი ვინაც ქრისტიანობა შეინარჩუნა არავისზე ნაკლები ქართველი იყო და სომხებთან და ბერძნებთან ერთად რომ შემოსახლდნენ რუსეთის საქართველოში შემდეგ ენაც ისწავლეს. ეს სოფელ თრიალეთის რეხაში მოხდა როგორც წავიკითხე. ჯავახეთში დასახლებული სომხებიც ზოგი თურქულენოვანი იყო მგონი. ბერძნები ხომ მთლად. ამათ საბჭოთა დროს აზერბაიჯანულად ასწავლიდნენ და იმდროინდელი თუ დაშლიდროინდელი გამოკითხვით ამათგან თითქმის ყველა ბერძნულის სწავლის სურვილს გამოთქვამდა. ახლა ალბათ ყველას ეცოდინება უკვე.
ახლა რაა საინტერესო.
რა განსხვავებაა რეალურად არტაანის თურქულენოვან ქრისტიან ქართველებსა და ერუშეთ არტაანის თურქებს (და არა თურქმანებს ან ყარაფაფახებს) შორის რომელთაც ენაც და რელიგიაც დაკარგეს. ეს უკანასკნელნი ალბათ როგორც სამცხის თურქები შერეული წარმოშობის იქნებოდნენ. შეიძლება ნაკლები თურქულ-ქურთული შენარევიც ჰქონოდათ თუ მოსულების ინტერესი ახალციხე იყო და არა რაღაც ერუშეთი.
საინტერესოა სამცხე ჯავახეთშიც თუ იყოს ასეთი თურქოფონი ქრისტიანი იდენტობით ქართული სოფელი. ხიზაბავრა ხომ არა. არტაანში იყო ველი.
ეხ სამცხის თურქებზე რომ მათი ქართველობის აზრი დაგვემკვიდრებინა მათშიც (გადაუსახლებლობისას) და სხვებშიც როგორც რომელიმე თურქულ ტომს მიუკუთვნებელი შესაბამისად არანამდვილად თურქი ხალხისა, მერე ყველა ასეთ თურქებს გამუსლიმებულ ქართველებად გამოვაცხადებდით გიურჯი ბოღაზამდე. (თაყაიშვილი ჭიჭინაძე მარტვილელი ხომ ამას შვებოდნენ რეალურად როცა გამუსლიმებულ ქართველებს ეძახდნენ მათ ვისზეც საეჭვოა რომ მათ დროს ქართული ახსოვდათ ან ქართველობა)

ინგლისურ ვიკიპედიაში წერია რუსებამდე უკვე სომხებით დასახლებული იყო სამცხეო და მართალია ? აღრიცხვები არის სამცხეში 17-18 საუკუნით დათარიღებული ?

FullbackAce
ინგლისური ვიკიც თუ ასე იტყუება ესეიგი საგანგაშოდაა საქმე
გულდენშტედტი წერს, რომ ჯავახეთის მოსახლეობა ძირითადად ქართველი ქრისტიანები არიანო, მხოლოდ ბეგების ოჯახებია გამუსლიმებულიო.
იგივეს იმეორებს ვახუშტი.