მესხების ეთნოგენეზი

gimmelle

მანდ "ომი"-ა სუფიქსი თუ "მი"
მაგ. გრემი, ილემი, ძაწრემი

გიმმელლე

ხო ეგ გასაგებია ,მაგრამ რომ თარგმანიც მოაყოლებ უკეთესი იქნებოდა :-)


ამიტომ ყველაზე უკეთესი მოკავშირეა ამისათვის ტოპონიმიკური მასალები სხვადასხვა რეგიონებზე.
ცხადაიას აქვს ნაშრომი რამოდენიმე ტომეული სამეგრელოზე და სამურზაყანოზე,ასევე მის მიერ გამოცემულია რაჭის ტოპონიმიური სახელები, ასევე არსებობს ზემო იმერეთის ტოპკნიმთა სახელები.
აი მაგალითად სახელი "გალი" მეორდება მარტვილის რნში სალხინოს თემში .
ილორი - აბაშის და სამტრედიის რნბში
კოდორი - აბაშის და სენაკის რნში
და ა.შ.
აწყური ახალციხის და თიონეთის რნში

1944წ.15ნოემბრისთვის სამცხე ჯავახეთის და აჭარის რეგიონებიდან გაასახლეს 15568 კომლი ანუ 69869 ადამიანი
თურქი 13434 კომლი ანუ 59780 ადამიანი
ქურთი 1820 კომლი ანუ 8627 ადამიანი
ჰემშინი 304 კომლი ანუ 1462 ადამიანი

Kაკჰა.G

ამ რიცხვში არ შედის ომში წასული მამაკაცების რაოდენობა.
სწორი ციფრია 106 000 გადასახლებული. ამათგან 20% გზაში მოკვდა.
მათ შორის გაასახლეს 2000 ლაზი სარფიდან ,მერე 1948 წელს პარტიული კომიტეტის თხოვნით ლაზები მშობლიურ სახლებში დააბრუნეს.

butkuj
რა გამოდის? ყოველი მესამე მესხი ომში იყო გაწვეული? ყოვლად წარმოუდგენელია

არ გაუსახლებიათ მივლინებაში იყვნენ უზბეკეთში გემთმშენებლობის განსავითარებლად

Dehumanizer

ომიო, ასე ამბობს ბედოშვილი, ინგოროყვა. ისე -ემ -ამ სუფიქსებიც საყურადღებოა, მაგრამ ისე ძველი ჩანს ეგ ფორმანტები, რომ ზუსტი შინაარსის გაგება ჭირს.

გიმმელლე

დაბოლოებაში არავინ გედავება ,მაგრამ არც ინგოროყვა და არც ბედოშვილი ლინგვისტები არ იყვნენ .
პატარა ერების მეცნიერება ამ მხრივ დიდი ზღარების ბუდეა.
ზუსტი შინაარსის მიხვდომა არაა ისეთი ძნელი თუ მოიკრიბება სხვადასხვა რეგიონებიდან სავსე ტოპონიმიკური მასალა. ჯერჯერობით მხოლოდ სამეგრელო-აფხაზეთი ამ მხრივ შეიძლება ითქვას სავსებით შესწავლილია.
აჭარის, გურიის და იმერეთის სრული ტოპონიმიკური მასალები წიგნებად არ მინახავს.
დიდ როლს თამაშობს დუბლირებადი ტოპონიმიკა სხვადასხვა რეგიონებში.
მაგალითად როგორც ზევით დავწერე თუ ეს ილემი ,ძარწემი და მსგავსი მეორდება რამოდენიმეჯერ სხვა რეგიონებში ,რაიონებში ეს უკვე იმის ნიშანია რომ ტოპონიმიკა ქართულია,ქართველურია.
ამ მხრივ მესხეთი აღმოსავლეთ ქართლის და კახეთისგან განცხვავებით უხვია სუფთა ქართული ტოპონიმიკით .

[ბ]Kაკჰა.G[/ბ]

მესხეთ -ჯავახეთში 1939 წ. ცხოვრობდა 88 000 თურქი(აზერბაიჯანელი) და სულ ყველანი გაასახლეს შუა აზიაში. 1944 წელს ჯარში გაწვეული მამაკაცები ფრონტზე იყვნენ და მათ შორის 3 თუ 4 საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიღებულები. ესენი 1945 წლის მერე პირდაპირ ყაზახეთში გაუშვეს ტავარნი ვაგონებით ფრონტიდან ....
რას არ უნდა გძულდეს ეს ხალხი მაგრამ ეს იყო არაადამიანური საქციელი.
გადავხედე მათ გვარებს . ადიგენში მესხი-მუსლიმების ნაწილი ქართულ გვარებს ატარებდა ,მაგრამ სულ რაღაც 10% , ახალციხეში აწყურელი და კლდეელი მუსლიმების დიდი ნაწილი ასევე ს.ფერსის მოსახლეობა ქართულ გვარებს ატარებდა. ასპინძაში დაახლ. ადიგენის მდგომარეობა იყო . ჯამში მუსლიმების 15-18% ატარებდა ქართულ გვარებს , თუმცა ვერ ვიტყვი რომ ეს გვარები მრავალრიცხოვნებით გამოირჩეოდა . შედარებით გავრცელებული გვარებია:

ბერიძე
ზასპიაძე
ლომიძე
გოგოლაძე
კოპაძე
ბარბაქაძე
ზაუტაძე
აბულაძე
ბაქრაძე
თურმანიძე
კიკინაძე
ჩხეიძე
და სხვ.
საინტერესოა რომ მუსლიმების ქართულ გვარებში მხოლოდ 2 გვარი ბარათაშვილი და შალოშიშვილი -შვილი-ზე მთავრდება ,დანარჩენი სულ -ძეებია.

gimmelle
butkuj

თავად ამ ტიპის ფორმანტის გავრცელება აჭარიდან კახეთამდე (იმ დათვებით, რომ ყველგან ეს ომი/მი ერთიანი ფორმანტია) ალბათ ქართველურობაზე უნდა მეტყველებდეს, საერთო სუბსტრატი ამ ტერიტორიაზე გამორიცხულია... ფუძეების თაობაზეც საინტერესო იქნებოდა რა ვერსიები არსებობს
იმის გათვალისწინებით, რომ ცოცხალი მეტყველებისთვის როგორც წესი გასაგები არ არის ალბათ საკმაოდ არქაულია

არადა, მესხ კათოლიკეებს შორის ბევრი "შვილზე" დამთავრებული გვარია: თამარაშვილი, მერაბიშვილი, სარაჯიშვილი, ზუბალაშვილი და ა.შ.
თუმცა მათი გვარებს ზოგჯერ "თი"-ზე დაბოლოებული ფორმაბითაც იყო ცნობილი, მაგ თამარათი...
შეიძლება დაბოლოების გადაკეთება გვიანდელი მოვლენა იყოს

This post has been edited by Dehumanizer on 28 Apr 2018, 09:44

Dehumanizer

არამარტო დაბოლოების გადაკეთება თვით მათი გვარები ალბათ კათოლიკობის მიღების მერე გამოჩნდა .ანუ მერაბიშვილები და თამარაშვილები მანამდე არც კი არსებოდნენ.
მე კი სხვა რამე მაინტერესებს . საკმაოდ ბევრი მესხური გვარი ქრისტიანებს და მუსლიმებს Oრის გავრცელებული ალბათ ვაბშე იმერული გურული წარმოშობისა მაგრამ უეჭველად მესხ მუსლიმებს ეკუთვნის - აბაშიძე , ჩხეიძე ბარბაქაძე ყიფიანი ლომიძე და ა.შ

butkuj
მოსახლეობის მიმოსვლა ფაქტიურად უწყვეტად ხდებოდა
გარდა გამაჰმადიანების საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში გამოქცეული მესხებისა იქითაც გადადიოდნენ, ზოგი ძალით, ზოგი ნებით
ვახუშტის აქვს ამაზე ცნობა, თუმცა უფრო ჰჯავახეთს ეხება და არა სამცხეს

წელსა ქსა, ჩ̃ღე, ქარ ტ̃ჟგ მოვიდა ასლან ფაშა და დაჯდა ახალციხეს და განაგებდა წესსა ზედა მათთა, რამეთუ ამ ჟამებთა არღარავინ იყო ქრისტეანე თჳნიერ გლეხთა, არამედ იგინიცა მცირედ სამცხეს თჳნიერ ჯავახეთისა, და უმცირესად შავშეთს, აჭარას და არტანს. გარნა ვაჭარნი რაოდენნიმე იყვნენ ყოველგან საათაბაგოსა შინა. არამედ იყო შენობა დაბნებთა და აგარათა, ვინაჲთგან ესეოდენთა ჟამთა იქმნა მშჳდობა ქუეყანათა ამათ შინა, აყრილნი ქართლიდამ და სომხითიდამ სახლდებოდიან აქა და უმეტესნი ჯავახეთს. კუალად უფროსად ტყუეთაგან იმერთათა განმრავლდებოდნენ ფრიადად თათრობითა, ვინაჲთგან ხარკთაგან კიდე ვერა რაის ავნებდნენ გლეხთა.
https://wikisource.org/wiki/%E1%83%AA%E1%83...%83%A1%E1%83%90

ჯავახეთში ჯავახური წარმოშობის ქართლელები დადიოდენ.საქონელი დაყავდათ ზაფხულის საძოვრებზე, ლეკებთან ერთად ან ულეკოდ, ხოდა როგორც მეჯოგეების წესია ცდილობდენ თავისი ჯოგი დაეცვათ და სხვისი მოეპარათ.ცდილობდენ ჯავახები მოეტაცათ და ქართლელ თავადებზე მიეყიდათ.მეფეები ამას ჩუმად ხელს უწყობდენ; ხალხი გადმოიყვანეთ ოღონდ დავიდარაბის გარეშეო.ყაჩაღთა ბუდედ იყო ქცეული ჯავახეთი და სადგერის ხეობა თედიაშვილების ციხე გოგიას პეტრეს ციხე , ამათგან იყო აკლებული ჯავახეთ არტაანი და ყარსი.მეფეებიც და ახალციხის ფაშებიც ერთმანეთის რბევას ლეკებს აბრალებდენ და იყვნენ მიმოწერაში; ჩვენ შორის მშვიდობაა და რათა იქმთ ამას?
ლეკებს თქვენ ქვეყანაში სადგურს და სარჩოს აძლევთ
მაგ ლეკის წამხდარია ახალციხის ქვეყანა და თქვენ ქვეყანაზე რათ ატარებთ?
საერთოდ ჯავახებს ქართლში ჩოხის კალთები ქარის მიმართულებით ქონდათ მიშვერილი და სადაც იმ მომენტში ჯობდა (ქართლში თუ ჯავახეთში) იქ ცხოვრობდენ.
ნადავლის გაყოფაზე ბევრჯერ დაკადაკა ატეხილა და ხალხიც დახოცილა.
ქართლელების ამ ავაზაკობას წერტილი რუსეთმა დაუსვა როცა ტორმასოვმა მესხეთიდან 15000 კაცი გადმოასახლა და ახალციხის საფაშოსთან საზღვარი დაკეტა.
ქართლელები ჯავახეთში ცალკე კაზაკებივით სახლდებოდენ და უსლამს არ ღებულობდენ
ასე რომ ქართლელებს მუსლიმი მესხების ეთნოგენეზში წვლილი არ მიუძღვით.

ბორჯომის შესახებ.ჯიქიას დავთრის 3ტომი

ბორჯომის შესახებ.ჯიქიას დავთრის 3ტომი
* * *
ესეც საინტერესოა


This post has been edited by Kakha.G on 29 Apr 2018, 16:49

Kაკჰა.G

მოძებნე ცხადაიას წიგნი ?
ერთხელ დადე ამ წიგნიდან ამონარიდი შპალერების სახით . ერთი ორზე მიბმული სკრინები მთელ გვარდზე .

ქრისტიანი ქართველების რიცხვი 1886 წელს ახალქალაქის და ახალციხის მაზრებში იყო 14044.
8705 ახალციხის მაზრაში. <30 000 დღეს.
5339 ახალქალაქის მაზრაში. <18 000 დღეს.

45 000-დან 50 000-მდე მესხი და ჯავახი იქნება სულ, საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ.
საინტერესოა ჯავახებს და მესხებს საერთო იდენტობა აქვთ თუ ასხვავებენ ერთმანეთს?

ingfari
მესხობა უფრო პრესტიჟულია ამიტომ მაგ.ხიზაბავრელები მესხობენ . ნაწილობრივ იმიტომ რომ დღეს ჯავახეთში უმრავლესობა სომეხია ნაწილობრივ იმიტომ რომ ხიზაბავრელები კათოლიკეები არიან ჯავახეთში კი ქართველები მართლმადიდებლები არიან.
ნუ მეჯავახებიო (ნუ მეჩხუბები) იტყვიან ქართლში ეს იმ დროის გამოძახილია როცა ჯავახი მოდიოდა და ქართლელს ყრიდა.ქართლელები ერეკლე 1თან მიდიოდენ შველის თხოვნით.ერეკლე აივნიდან ეუბნეოდა ამ ხიდს ხედავთ (მეტეხის ხიდი) გადადით იარეთ და კახეთში მიხვალთ იქ არავინ შეგაწუხებთო.ასე დაასახლეს ქართლი ჯავახებმა და კახეთი ქართლელებმა.