ლაზური და მეგრული

ეს როგორ იქნება მეგრულად "ფული საიდან მოდიოდეს არ გვეცოდინებოდეს იქნება"


:givi: : დ

This post has been edited by Giorgijee on 10 Feb 2024, 23:48

კაი ვიდეოა
ლაზი ზუგდიდში
...............................

თურქეთელი ლაზი ლაზ-მეგრელ-ქორთუ-სვანის ერთობაზე ამბობდა და ერთმა გამოსირებულმა წაუყრანტალა ქორთუები სხვები არიანო. მისმა სვანმა ნაცნობმა კი კოხტად უთხრა, ერთი ერი ვართო.
ის ბოდვაც საიდან მოხვდა ზუგდიდში, რომ ლაზები თურქეთში წასული მეგრელები არიანო?

მნაცაკანა

ბერძნულ თურქული პროპოგანდაა

ფირალებზე რამდენიმე გურულ ლექსში მეგრული ჩანართები ჩანს. ყურმოკრული სიტყვები კი არაა, კაი გამართული წინადადებები და სტროფებიც კია. მთქმელის მეგრულის ცოდნაზე მიანიშნებს თითქოს. შესაძლებელია, მე-19 ს-ის გურიაში გაგურულებულ მეგრელებს ხსომებოდათ მეგრული, თუნდაც სუსტად?
"ლექსი ნიკოლოზ მეხუზლას, წყლიდან რომ ჯარი დახოცა" (აღწერილია 1892 წ. მოვლენები. ჩამწერი მიხეილ ჩიქოვანი. პირვ. გამოქვეყნ. მ. ჩიქოვანი - "ფირალის ეპოსი გურიაში" 1934 წ.)

პრისტავები იძახიან:
"ეი ბოღუ, მალადეცა"!
სტრაჟნიკებსა ჯავრისაგან
ყველას გულზე ზაფრა ეცა,
ცხენებმა ფეხი წამოკრეს,
ერთი ერთმანეთს დაეცა.

მეგრელები იძახიან:
"ყვანა-ყვანა ყოფე თენა,
თექ წყარს მუჭო გარზუ,
მუჭო თექი მინმართენა.
კისერშა წყარს მითოხე,
ირი კოს მოშკურუნა,
ჯარი საფარს თიზმა ვარე,
მუზმა კოჩი დოღურელე!"

პწკარედულად ამას ნიშნავს:
ყანა-ყანა ყოფილა ის,
იქ წყალში როგორ გაძლო,
იქ როგორ შევძლებთ შესვლას,
კისრამდე წყალში ზის,
ყველას (ყველა კაცს) გვეშინია,
ჯარი საფარში იმდენი არაა,
რამდენი კაციც მომკვდარა!

მეგრულჩანართებიანი ლექსია კიდევ "ბუნტი გურიაში" (აღწერილია 1841 წ. მოვლენები. ჩამწერი ალექსანდრე ღლონტი. პირვ. გამოქვეყნ. ალ. ღლონტი – "გურული ფოლკლორი" 1937 წ.)
აქ გვაქვს:
"გურიასუ ბუნტი ყოფე, აჰა მივშვათ" - გურიაში ბუნტი ყოფილა, აჰა წავიდეთ
"ბედინერა" - "ბედნიერა", მეგრული მაყრული სიმღერა
"ჰაი ნიში მიდოუღათ" - აი, ნავი (ნუშა-ნავი) წავართვათ
"ვა დომჭყვიდათ ჯიმალეფი" - არ დაგვწყვიტოთ, ძმებო

ესეც სრული ლექსი:

რუსულად წიგნი მისწერა
ლევანიძემ დადიანსა:
- გურულები აგვებუნტენ,
მუაშველეთ ამ ჩვენს ჯარსა.

დადიანსა პჭობა ქონდა,
გადასწყვიტეს დახმარება,
მუუყარეს ჯარეფს თავი
და უბძანეს გამგზავრება.

გურიაში რომ ჩავალთო,
ბრევლი აქვენ დაპირება,
ქონებით და ვოქრო-ვერცხლით
მიელიენ გამდიდრება.

"გურიასუ ბუნტი ყოფე,
აჰა მივშვათ", იძახიენ,
წინ მოუძღვის თავადები
"ბედინერას" დასძახიენ.

როსტომა მორბის ჩაჩხაჩი:
– ბიჭებო, თოფი მაგასო,
დადიანები მოგვიხთენ
მოტრაბახობენ მაგარსო.

სამი ბიჭები დავტიე,
ჯიხურში გამაგრდებიენ;
ყველა იძახის – ვიჩქაროთ
ამხანაგები გველიენ.

გამოკვანწული ბიჭები
მიქრიენ გამალებული,
წინ მუუძღობა ცერუა
საშიშრათ გამგელებული.

დადიანმა მუაყენა
გრიგოლეჩი მისი ჯარი,
წინ დუუხთენ გურულებმა
ვოზდახუთი მევომარი.

ათასხუთას მომხთურეფსა
გზა არ მისეს გასაქანი,
ვინც გაბედა წინ წამოსლა
მუანტრიეს მოსაქანი.

წყალი არის გასავალი,
მეგრელებმა იგდენ ნავი
– "ჰაი ნიში მიდოუღათ"
გამეეშვა შით მცურავი.

თითოს თითო ტყვია მოხთა,
წყალი წითლად შეიღება,
მიქავა და მისი ხლები
ბარდ-ეკალჩი იმალება.

ჯაიანი ცხენს აგელვებს,
ჯარს წინისკენ ერეკება;
მარა ერიშს ვინ გაბედავს,
შიშით მუხლი ეკვეთება.

ტიგარიძემ შეუძახა:
– საწყალ ხალხს ნუ ერეკები,
შენ თუ გყოფნის ვაშკაცობა,
უკან-უკან რაღას დგები.

– ჯაიანო ვერ წაგვიხვალ
რაკი ხელში ჩაგვივარდი;
აქ წამოსვლას ის გერჩია,
შინ შენ ქალსა მუუარდი.

ჯაიანს კუდი იეწვა,
ვის სოდნია მისი ზრახი,
ეი, ვინ ხარ, შუუყვირა,
გადუუსვა ცხენს მათრახი.

– საყვარელა ვასაძე ვარ,
ხმასან თოფმაც დეიჭექა,
ჯაიანი გადმუარდა,
ჭინკზე თავი დაახეთქა.

იგრიალა ვოზდახუთმა,
სტამბოლი და მაჭახელი,
ვინც გადარჩა, შუუყვირეს
– ასით ყველამ მაღლა ხელი.

აკანკალდა დადიანი
გურიელის ცოლისძმაი,
– " – ვა დომჭყვიდათ ჯიმალეფი"
იძახიან: – ვაი, ვაი.

თოფ-სატევარ დანაყარი
ალაიაში გააძრინეს
და თავადეფს ცემით ვოფლი
შით კბილეფში გაადინეს.

დუუმოწმეს, აღარ გნახოთ,
რიონს აქეთ ხანჯლიანი,
რომ ჩახვიდეთ, მოგვიკითხეთ
თქვენი დიდი დადიანი!

Chatgptს ვკითხე და სხვადასხვა ენააო.

ლაზურად და მეგრულად სიტყვა "პური" როგრ ჟღერს?

John Jolie

და ქართულად ?

მეგრულ ლაზურს გრამატიკა ერთი აქვს ლექსიკაშია განსხვავება და კუდევ მეგრული ენა უხვადაა გაჯერებული ქართველიზმ რუსიციზმებით ლაზური კი თურქიზმებით.

boone11

ბევრი სხვაობაა ლექსიკაშიც
ნაცვალსახელებში , საგნებში , სიტყვის წარმოებაში და ბოლოს ლაზურში 7 ბრუნვაა ხოლო მეგრულში 9.
ეს ყველაფერი რუსიზმების , ქართიზმების და თურქიზმების გარეშე .

butkuj
ლაზურს იგებ როგორც მეგრელი ?

მე მეგრული ისე რა ვიცი, აი ორი მეგრელის საუბრიდან ძირითად აზრს გამოვიტან, ლაზურს ვუსმენ ითუბზე და თითქმის ვერაფერი გავიგე.

don tomi

უკრაინულსაც ჩვეულებრივად ვიგებ .
იმიტომ რომ ვიცი )))
მასე ლაზურიც მეტ-წილად ვისწავლე



ესაა ლაზური ტექსტი (ჩხალური დიალექტი (კლარჯეთი))

ირი ოხორჯა არ ვარ ივენ.
მეგრ. ირ ოსურ ართინერ ვარე (ყველა ქალი ერთნაირი არაა)


არ სერის ფადიში ლალე-მუშიკალა გოხთიმუშს ქოგამახთეს.
მი- თიში ოხორის ლუქუნა ვარ იჭვაფუტუ, ხვალა არ ოხორის იჭვაფუტუ დო ჰემ ოხორის ქეხტეს
მეგრ. - ნამთინ ყუდეს სანთელ ვეჭუდუ , ხვალე ართ ყუდეს იჭუდუ(ონტუდ) დო თი ყუდეშა ქიმერთეს .

. ემ ოხორისარ ბოზო დო არ ბიჭი ორ- ტეს დო ართიქათის ორომტეს - მეგრ. თი ყუდეს ძღაბ დო ართ ბოშ ორდუ დო ართიმაჟია უორდეს



. მუთუ დულია ვარ უღუტეს. ბოზოს ბურგულის ბიჭი გელანჯირტუ, ბიჭი გოკუნცხატუს ბოზო გე− ლანჯირტუ.

მეგრ. - მუთუნ გიონჯირალ ? ვა უღუდეს . ძრაბიშ ბირგულს ბოშ გეჯანუდ, ბოშ გოკურცხუდუნ ძრაბ ქიგლენჯირუდ.



ფადიშაი დო ლალე იდეშ-ქულე კითხეს: „თქვა მუ დულია გიღუნან? აშო ჟურითი მსქკა მუჭო ოკოხტით?“ ჰუნთეფექ უწვეს: „ჩქუ ჰაშო ოროივე რი ბორეთ (ბორტით), აშო იფთი ფუჩინური ბორეთ (ბორტით) ხვალა ართიქათის ოწკომილუში გურიშენი“. ფადიშაი დო ლალე გოიქთეს დო იგზლეს.

არ ჩქვა დერვიში ქომოხტუ დო ბოზოს უწუუ: „აკო (ეკო) ნა მსქვა ქორე, სი კადიშის ქუჩქიტუკო- ნა, სი ხანუმლუღე ქეჭოფუნტუ“. ჰემინდოს ბოზოქ უწუუ: „ჩიმი მსქვანობათე მუ ივენ (ვასუს)?“ დო თის ხე ქოგოლისუ. ჰუმინდოს დერვიშიქ ოგნუ, კაი გურიში ბოზო ნა ვარ ტუ, გამახტუ დო იგზალუ.
მეგრ. - ართ შხვა დერვიში(მგზავრი?) ქუმორთ დო ძრაბის უწუ :"ჩქიმ სისქვამეთი მუ მაში ?" დო თიშა ხე ქუსვუ? . თიმწკიმა? დერვიშიქ ქიგეგუ , ჯგირ გურიშ ძღაბ თენა ვარდუ , გიმილ დო მიდართუ .

დერვიში სუმ დღაშ-ქულე ხოლო ქომოხტუ ემ ოხორიშა. თუდე დუზის ბერეფექ აშიღოისი ისტერტეს; ჟინდოლე ბგარაში სერსი

გამარჯობა, ვინმემ იცით დღევანდელ დროში, ლაზური სად შემორჩა? მაგალითად რიზეს იქით არის რომელიმე სოფელი ლაზური, რომ იცოდნენ?

Historia
გავრცელების არეალი უფრო აღმოსავლეთით თავდება და სოფელი შეიძლება რიზეშიც იყოს და რამდენიმე თურქეთის მეორე ბოლოშიც არის, სადაც მუჰაჯირი ლაზები ცხოვრობენ

რიზეს მიდამოები კარგა ხანია რაც ლაზური არ არის . ალბათ ოსმალების გამოჩენამდე რამოდენიმე საუკუნით ადრე ის მთლიანად გაბერძნულდა .
რადგანაც რიზეს მიდამოებში უხვადაა ბერძნული ტოპონიმისა და ბერძუნული გაფორმება ბოლოში - ოს,ოზ .

ქემერის კონცხი ქ. ფაზარის (ათინის) დასავლეთით) ლაზური ენის გავრცელების ზღვარია უკვე 500+ წელი.