აფსუა ხალხის კულტურა

Kakha.G

აქ იგულისხმება დალელების და წებელდელების რაოდენობა . მაგ. ლეჩხუმელების რაოდენობა საქართველიში 1989 წ. იყო 100 000 , ამათგან მხოლოდ 20 000 ცხოვრობდა ლეჩხუმში.
გუმა სხვა ოლქებთან შედარებით ყველაზე თხლად დასახლებული იყო . კელასურიდან დრანდამდე 1877 წელს სულ 160 კომლი ცხოვრობდა . მთლად გუმაში 1877 წელს - 10 000 მცხოვრები იყო. გაამრავლე ეხლა 4-ზე მიიღებ 40 000.

საიდან მოიტანე ? ადლერში , მზიმთის ხეობაში გაგრამდე აფხაზური ტომი საძები ცხოვრობდნენ რომელმაც საუბრობდნენ აფხაზური ენის საძურ დიალექტზე რომელიც თითქმის არაფრით განირჩევა აფხაზურისგსნ .
ადიღების გავლენა შეეხო უბიხებს , რომელიც ნაწილი ორენოვანი იყო ამიტომ გაქრა უბიხური თურქეთში . უბიხები სულ 20 000 იყვნენ 1862 წელს სოჭის მიდამოებში , ამათგან ნახევარმა უფრო ადიღურად საუბრობდა .
გაადიღება აფხაზებს არ ემუქრებოდა რადგან ადიღები 1864 წ. გაასახლეს თურქეთში.
აფხაზების რაოდენობა 1989 წ. იქნებოდა ~ 250 000 - 280 000.

butkuj
ევლიას დროს აფხაზური ტუაფსემდე მიდიოდა, მაჰაჯირობამდე კი ორენოვანი (ადიღა აფსუა) ხალხი უკვე ბიჭვინთამდე ცხოვრობდა
ან 3000 დალელს რა ნამატი უნდა ქონოდა რომ ბარი 40 000 კაცით აევსო?
ან 1989წ აღწერაში ვინ დაითვალა ლეჩხუმ გარეთ ლეჩხუმლები?ან ლეჩხუმელი ვინაა ლეჩხუმ გარეთ? ვინც ჩისტაკროვნი ლეჩხუმელია თუ ვისაც დედა ან მამა ყავს ლეჩხუმელი?

Kakha.G

ევლიას აფხაზების ნაწილი მეგრეკებად მიაჩნოდა )
აფხაზებმა ტუაფსემდე რომ ცხოვრობდნენ მაშ სად იყვნენ უბიხები მაგ დროს ?)

ლეჩხუმში 1897 წელს ცხოვრობდა 32 000 მცხ.
საშუალოდ ქართველების მატება 1897-1989 წწ. 3-ჯერ იმატა . 32 000 ×3= 96 000.

უბიხური საკმაოდ განისხვავდება ადიღურისგან ლამის როგორც სასაუბრო ინგლისური და გერმანული.

butkuj
ევლია სწორს ამბობს.კელასურიდან ანაკოფიამდე მეგრელები ცხოვრობდენ , აფხაზეთი კი ერქვა.
ევლიას დროს უბიხები კავკასიონის იქით ცხოვრობდენ.
ამერიკაში იტალიური და ნაწილობრივ იტალიური წარმოშობის 50 მლნ. ადამიანი ცხოვრობს, ლამის იმდენივე რაც იტალიაში, გააჩნია როგორ დათვლი.

Kakha.G

კელასური და ანაკოფია მოხსენებულიც არ აქვს . რათ გინდა ევლიას სამართალი ? აგერ ლამბერტის , ძამპის და მაკარიუსს უცხოვრია სამეგრელოში წლეების მანძილზე და გამვლელი ჩელები რა გასაზიარებელი ხდება ?

გეშლება .
ირლანდიელებია.

butkuj
ევლიას დედა აფხზია და აფხაზების გაზრდილია რამდენნაირი აფხაზები ყავს აღწერილი მეომარი მშიშარა ვაჭარი ოხუნჯი და რავი კიდე
ნუ დავუშვათ ირლანდიელები.მასობრივი ემიგრაციის დროს ირლანდია 2მლნ.მ დატოვა ჰოდა როგორ იმრავლა 150წ ში 50მლნ მდე?

Kakha.G

შენ თქვი კელასურს და ანაკოფიას იხსენიებსო .

მეტი . 19 ს. მანძილზე 6-7 მლნ. დატოვა .

butkuj
ჩაჩების ტომზე წერს, რომელიც სამეგრელოს ესაზღვრება.ერთმანეთში მეგრულადაც საუბრობენ და ყველა ერთი რჯულის არააო.
1855წ მდე ანუ დიდ შიმშილამდე ირლანდიაში 5მლნ ცხოვრობდა 1 შიმშილით გაწყდა 2 ამერიკაში გაიქცა ჰოდა დარჩენილი 2 როგორ წარმოშობდა 5 მლნ ემიგრანტს დარჩენილ 50 წელში?

Kakha.G

ხოდა ვინაა ეგ ჩაჩი ?
საზღვრად მოჰყავს ნიტო რიონი ნიტო კოდორი და კიდევ ბევრი ვერსიაა.

ემიგრაცია მიმდინარეობდა 18 ს. ბოლოდან და 100 წელიწადში ემიგრანტთა რიცხვი 6-7 მლნ. გახდა . ეხლა უკვე 19 ს. ბოლოს უკვე ამერიკელი ირლანდიელების ბუნებრივი მატება გაოთხმაგებდა ამ რიცხვს . ელიზე რეკლიუს წიგნში წერია 19 ს. ბოლოს ამერიკელების შორის - 12მლნ. ირლანდიელი წარმომავლობის , 7 მლნ. გერმანელი, 3 მლნ. ინგლისელი და ა.შ.

ირლანდიაში შიმშილობამდე 1841 წ. ცხოვრობდა 8 მლნ. მცზ.

butkuj
ჩაჩები (შარვაშიძეები) ცხოვრობდენ კოდორ კელასურიდან ხუაფამდე მერე ლაკობები ბიჭვინთამდე მერე ჭანბები და მერე არედბები ადლერამდე
ნუ ცხადია რომ ევლიას მექანიკური შეცდომა მოუვიდა როცა კოდორის ნაცვლად ზღვარი რიონზე დადო
8 მლნ?მე 5 ვიცოდი

Kakha.G
butkuj
მგონი ადრეც ვიკითხე, რამე არის რამაც გამოიწვია აფხაზების ასე გაქრობა?
ანუ აი ბატონი კახა ფიქრობს რომ ადიღბი ცოხვრობდნენ მთელ დასავლეთ საქართველოში , ეს ადიღები დიდ ალბათობით აფხ-ადიღებიდან "აფხ" იქნებოდნენ.
ნახებიც ადიღებიც და დაღებიც ბევრნი არიან გაცილებით
იმ პირობებში რომ აფხაზებს მეორე მხარეს მოძმე ადიღები ყავთ და რამე ისეთი ომი ან დამყრობელი მგონი არც არასოდეს ყოლიათ ქართველურ ტომებს რომ არ გადაეტანათ და ამოეჟუჟათ .. რაოტომ არიან ასე ორი კინკილა?
უი და კიდევ რა მაინტერესბეს , ბატონო ბუტკუჯი თქვენ გეცოდინებათ დაახლოებით რა სხვაობაა ადიღურ და აფხაზურ ენებს შორის? ამ ხალხებს შორის რამდენი ათასი წელია? მდინარე ფსოუ იყო ის ბუნებრივი ბარიერი რამაც დაყო თუ რამ?

aprilsilver
აფხაზები გააქრო ასიმილაციამ მონათვაჭრობამ და მაჰაჯირობამ
როგორ გინდა რომ მეთხეობას და ნადირობას მიმდევი ტომი გამრავლდეს? მეტად მწირი ეკონომიური ბაზაა სამაგისოდ.
ხოლო ფსოუ არასდროს (სავარაუდოდ) არ ყოფილა საზღვარი აფხაზებს და სხვა ხალხს შორის.
აფხაზურ ადიღეური დაახ. ქართულ მეგრულის დონეზეა დიფერენცირებული.მათ 3500 წ აშორებთ ერთმანეთს.

მოდი დავიწყოთ მადლობით მადლობა . ყველა პუნტქტი მოიცვა თქვენმა პასუხმა

მეგრელებიც ხომ ამ თემებში იყვნენ მაგრამ მაინც აფხაზებზე მეტნი დავრჩით
მუჰაჯირობაზეც იმიტომ ვიკითხე ვიფიქრე რომ რამე ნახევარმილიონამდე მაინც იქნებოდა პასუხი
წარმომიდგება ხოლმე აფხაზთა სამეფო თვალწინ, მერე ამდენ საუკუნოვანი მეგრული თანაცხოვრება და ის ამბები რაც ჩამოთვალეთ და ვერ ვხვდები ლოგიკურად უფრო მეტნი უნდა იყვნენ თუ სულაც გამქრალნი .

რამე არსებობს ვარაუდი რა ბუნებრივმა ბარიერმა ან სხვა მიზეზმა განაპირობა აფხაზური ენის გამოყოფა ადიღურიდან?
მახსოვს ადრე მითხარით რომ არ არის ეს ბუნებრივი ბარიერები აუცილებელი ენის დაშლისთვის, მაგრამ კავკასიაში ძირითადად ეგრეა . როცა მეგრულ ენას განვიხილავთ და ქართო-ზანურ დაშლას ვახსენებთ - ხომ ლიხის ქედზე მივუთითებთ ხოლმე მიზეზად.

aprilsilver
არაფერს
აფხაზეთში არასდროს არ იყო ფეოდალური წყობა, ამის ნიშანია რომ ქართულმა საისტორიო ტრადიციამ მხოლოდ ერთი ფეოდალური გვარი იცის აფხაზეთიდან და ისიც ცენტრიდან იყო ჩანერგილი.რას ნიშნავს ეს? ეს იმას ნიშნავს რომ აფხაზეთში არ არსებობდა ზედმეტი პროდუქტი რომელსაც ფეოდალი მიითვისებდა, ანუ მატერიალურ სიკეთრს მიდრეკილება აქვს კონცენტრაციისკენ ხოლო მატერიალური სიკეთე კი ძალაუფლების პირდაპირპროპორციულია.
აფხაზური საზოგადოება იყო ძაან ღარიბი, ამ სიტუაციაში გვაროვნული ზედაფენისთვის ზედმეტი პროდუქტის მითვისების ერთადერთი გზა იყო მონონათვაჭრობა.ეს სენი აფხასებში ბევრად უფრო გავრცელებული იყო რადგან მეგრელი ფეოდალი ყოველ შემთხვევისთვის ყმას ეგრე ადვილად არ ყიდდა, რადგან ყმა ბეგარას იხდიდა.ხოლო ქართლ კახელი ფეოდალი აქეთ ყიდულობდა ყმას იტაცებდა იბირებდა, რადგან ქართლ კახეთში მეურნეობა ძაან რენტაბელური იყო.არცერთ ქართლ კახელ ფეოდალს არ მოაფიქრდებოდა ოჯახში მოჯალაბის ქონა, რა საჭიროა ოჯახში გყავდეს ნახევრად უსაქმური მონა როცა იგივე კაცი შეიძლება მიწაზე დასვა და ბეგარა დაადო.
ხოლო ეს პრიმიტივიზმი განპირობებული იყო იმით რომ აფხაზეთი დემოგრაფიულად ყოველთვის კავშირში იყო პრიმიტიულ ჩრდილოელ მონათესავეებთან, ანუ ხდებოდა მოსახლეობის პერმანენტული "გაახალგაზრდავება"
რაც შეეხება ეთნოგენეზს.აფხაზები არიან დას.ქართული ნეოლითის შთამომავლები იმ ნაწილის რომლებიც მაიკოპის კულტურის გარეთ დარჩენ.
ანუ ჩ.კავკასიაში გადასულებმა შექმნეს მაიკოპის კულტურა (ადიღეები) ადგილზე დარჩნენ აფხაზები.

aprilsilver

რაის გაქრობაზეა საუბარი ?
გაქრობა გამოიწვია მუჰაჯირობის 3 ნაკადმა :
1864 - ჯიქეთი, ფსხუ .
1867- წებელი , დალი და ნაწილობრივ სხვა ადგილები.
1877 - გუმა -100%, ბზიფი და აბჟუა - 25-30% .

დაახლ. ქართულს, მეგრულს და სვანურს შორის. სხვაობა ძალიან დიდია .