აფსუა ხალხის კულტურა

პასუხად დავწერე ქალაქ სოხუმზე.
გალი-ოჩამჩირე-ტყვარჩელი რაიონებით თუ გულისხმობ ნახევარი აფხაზეთია ეგ .
არც გაგრელი , არც გუდაუთელი, არც ოჩამჩირელი , არც გალელი იმდენი დევნილი არაა რამდენიც სოხუმელია .
მგონი 40 000 + ადამიანი გამოყარეს ამ ქალაქიდან
საქართველოს მასშტაბებს თუ ავიღებთ არნახული ტრაგედიაა .
ფაქტობრივად ერთმა არც თუ პატარა ქართულმა ქალაქმა არსებობა შეწყვიტა
(დროებით!)

RexxaR

და ?
უბრალოდ მაინტერესებს რაიონებში ხალხის თვლას რა აზრი აქვს ამიტომ გკითხე ზემოთაც .

This post has been edited by brdzolisunariani on 30 Apr 2021, 00:14

ფაქტია საინტერესო რომ სოხუმის დასავლეთით ქართველების წილი და მოსახლეობა თითქმის მიზერული იყო 1930 იან წლებამდე

brdzolisunariani

ქ. სოხუმი და სოხუმის რნში 49 + 18 ათასი ქართველი ცხოვრობდა.
გულრიფში +ოჩამჩირე+ტყვარჩელი = 30+37+5=72 ათასი ქართველი.
კიდევ 30 ათასი გუდაუთა და გაგრა.
ასევე 80 000 ქართველიდან 40 000 დევნილად ქცეული გალელები.
კანეშნო სოხუმი უმცირესობაშია.

ავიდა, მერე რა ვქნათ?

პ.ს. რამდენიმე ცდის მერე პროცენტის გამოთვლა მოახერხე, ცოტას თუ მოინდომებ კილომეტრში რამდენი მეტრია იქნებ ისიც დაიმახსოვრო.
* * *

არც 1930-იანების მერე ყოფილა ბევრი ქართველი მანდ, წილიც საკმაოდ დაბალი იყო.

აი სომხებმა და რუსებმა კი იბარტყეს - ორი იძინებდა, ოთხი იღვიძებდა. რუსები გასაგებია - მათი სახელმწიფო იყო იმპერიაც და საბჭოეთიც. სომხები კი მაოცებენ, ამ ძველთაძველმა ერმა ისტორიული სამშობლოს ასაღორძინებლად არც არწახს მიაშურა და შენ წარმოიდგინე არც არაგაწოტნს შავიზღვისპირეთს, თბილისს და ბაქოს მოადგნენ მაინცა და მაინც.

შენ ხომ არ იცი რატომ? ეს პუბლიკა თავის ისტორიულ სამშობლოში რომ წასულიყო იქნებ ყარაბაღში 20 კი არა 80% ყოფილიყვნენ და არც აზერბაიჯანს დარჩენოდა მაქაობა 20-იან წლებში.

This post has been edited by ingfari on 30 Apr 2021, 01:20

butkuj
რომელი ქალაქიდან ყავს საქართველოს ყველაზე მეტი დევნილი ?



RexxaR

შეიძლება... თუმცა უფრო დიდი კულტურული კვალი დატოვეს ქართველებმა მანდ ვიდრე აფხაზებმა .
აფხაზები რიგში მეორენიც არ არიან , ვინც აფხაზეთში კულტურული კვალი დატოვა .
ესეც საინტერესოა , არა ?

brdzolisunariani

სოხუმიდან და მიმდებარე სოფლებიდან, 65 000 ადამიანი.

iviko18

სულ ეგ ვთქვი მეც........
არსად არ დამიწერია რომ სოხუმელები მთლიანი აფხაზეთის ქართველობას აღემატებოდნენ ცალკე .
~250 000 აფხაზეთის ქართველი რომ ვერ ჩაეტეოდა სოხუმში , რომლის მოსახლეობაც პიკში 120 000 არ აღემატებოდა თავის სომხებ-რუსიან-აფხაზებიან-ბერძნებიანებად ჩემთვისაც ნათელია .

8:47 დან რას ამბობს მედეაზე?

ამ კვირაში ინტერნეთში ვნახე
აფხაზეთის ეპარქიის მეტრიკული წიგნები 1867- 69წწ.

შუაწყალის (აძიუბჟა) , ათარის , მოქვის , კვიტაულის , ლიხინის(ლიხნის) და დურუფშის (დურიფშის) პრიხოდები.

წიგნები შევსებულია ხელნაწერი ცნობებით ამ პრიხოდებში ამ წელს დაქორწინების , დაბადების და გარდაცვლილთა რაოდენობის , სახელი გვარი და ა.შ.

აღსანიშნავია რომ დოკუმენტები ქართულ ენაზეა შედგენილი . მათში ფიგურირებენ მართლმადიდებლური სარწმუნოების აფხაზთა გვარები .
ყველაზე გრძელი სიებია შუაწყალის (აძიუბჟის), კვიტაულის და ფოქვეშის პრიხოდები ასევე ლიხინის პრიხოდი .

ს. შუაწყალი :
დაბადებულის სახელი - ელენა .
სოფლის შუაწყალს მცხოვრებელი საბატონო გლეხი უგვა (?) პახავას ძე მირცხულავა და სჯულიერი ცოლი ამისი სოფია სოსრანის ასული , ორნივე მართლმადიდებლობითისა სარწმუნოებისანი არიან .



ხელნაწერებში ზოგ შემთხვევაში ჩემთვის ძნელი ამოსაკითხავი სიტყვებია . მაგალითად ვერ გავარკვიე ს. კვიტაულის უბანი რაღაც უცნაურად ეწერა თურმე "საანჩაბაძო" ანუ იმავე "ჩაარქითი " )))
ასევე შუაწყლის ახლომდებარე სოფელი პირველი ასო ვერ გავარკვიე თურმე "ვერჩე" იგივე ვარჩე ყოფილა .

ასევე აღსანიშნავია ს. აძიუბჟის მკვიდრთა გვარები : კამკია -3 , ჟვანია - 2 , ქარჩავა - 5 , პაპასქირი - 1 , კაცია - 3 , გაბისონია - 1 , მირცხულავა - 2 კომლი და ა.შ.
ანუ ქრისტიანებს შორის მეგრულგვაროვანი აშკარად ჭარბობენ .

ს. შუაწყალში (იგივე შქაწყარი , იგივე დღევ .აძიუბჟა ) 1868 წ. მონაცემებით სახლობდა

ქრისტიანები - 574 ადამიანი
მუსლიმი - 271 ადამიანი

ანუ სულ 110 კომლი ქრისტიანი სარწმუნოებისა .
ამავდროულად მაგ 1867 წ. საეკლესიო რესტრში დაფიქსირებულია ამავე წელში დაბადებულების , დაქორწინებულების და გარდაცვლილებების სახელები და გვარები . რომლის მიხედვით შეგვიძლიათ დავადგინოდ შემდეგი :
სოფელში მოხსენებულია შემდეგი გვარები :

კაცია - 6 კომლი
კამკია /გამგია - 4 კომლი
ქარჩავა - 5 კომლი
მირცხულავა - 4 კომლი
მარღანია - 2 კომლი
ჟვანია - 2 კომლი
ჯებუა/ჯოპუა - 3 კომლი
აკშბაია/ აკშბა - 2 კომლი
ჯიკირბაია / ჯიკირბა - 1
შამაგუა - 2 კომლი
ჭოჭერია ? - 2 კომლი
ფილია , გაბისონია , გვასავლია ?, ხარჩილავა , ცაგურია, სობეკია , ჯარგალავა, გუნბაია/გუნბა, დარასელია , ჟიბა - თითო 1 კომლი.

ჯამში 43 ქრისტიანი ოჯახის ცნობები გაგვაჩნიათ .
მათი აბს. უმრავლესობა ატარებდა მეგრულ გვარებს .
* * *
ს. კვიტაულის ცნობები 1868 წ. მეტრიკული წიგნის მიხედვით.
მოგახსენებთ რომ 1868წ. Кавказский календарь-ის მიხედვით კვიტაულის თემში ცხოვრობდნენ
:

ს. კვიტაული - 524 ქრისტიანი
- 12 მუსლიმი
ს. ლაბრა - 7 ქრისტიანი
- 56 მუსლიმი
ს. სამახარიო - 264 ქრისტიანი
- 19 მუსლიმი
ს . ტუმკეთ (თუმუში) - 12 ქრისტიანი
- 121 მუსლიმი

სიგელში მოხსენებული 1868 წ. დაქორწინებულთა , დაბადებულთა და გარდაცვლილთა შორის შემდეგი გვარები :

კოღონია - 10 კომლი
წვინარია - 7 კომლი
დარასელია - 6 კომლი
ლასურია - 7 კომლი
გოლანძია - 7 კომლი
ჩაგვავა - 7 კომლი
ჭოლოკუა/ ჯოლოგუა - 3 კომლი
გურგულია - 4კომლი
აეშბაია/ეშბა - 3 კომლი
ბიგვავა - 2 კომლი
ლოღინძე - 2 კომლი
საქანია - 2 კომლი
ჩიგია ? - 3 კომლი
ანჩაბაძე - 2 კომლი
კაცინაძე - 2 კომლი (ს.ლაბრა)
ქუთარბა - 2 კომლი
ჯინჯოლია - 2 კომლი
აგირბაია/აგრბა - 2 კომლი

დარასელია , სონგულია, საწიბაია?(ს.ლაბრა ), ჭანია, პაპასქირი, გეზერდავა, ფჰაზოუ, შლარბა (ს.თუმუში) ,ზახუბაია/ზუხბა -- თითოული 1 კომლი.

ჯამში - 83 კომლის მონაცემები გვაქვს დაახლ. 170 ქრისტიანი კომლებისგან .
კვლავ შეგვიძლიათ დავასკვნათ რომ აშკარად ჭარბობენ მეგრული გვარები , მ.შ. რელიქტური - ლასურია, კოღონია , გოლანძია , წვინარია რომელიც ოჩამჩირეს გარდა არსად არ გვხდება .

შესამჩნევია ასევე გვარეების
ქარჩავა
კაცია
დარასელია

საკმაოდ მრავალრიცხოვანია .

This post has been edited by butkuj on 20 May 2021, 21:32

წიგნიდან "Ежегодное моление лидзавцев " , Р. Кузнецова

საინტერესო მონაცემებია ს. ლიძავის ისტორიიდან და საკმაოდ ობიექტური დასკვნებით.
აქაა გვარ აგრბას ეტიმოლოგიის პოლემიკა პროფესორ ბღაჟბას და გლეხური სბროდის შორის.

butkuj
ამ წიგნს ეძებდი?

Kakha.G

არა.

პაატა ცხადაია , ვილენა ჯოჯუა
'სამურზაყანოს გეოგრაფიული სახელწოდებანი".

https://www.academia.edu/resource/work/22852642

https://www.academia.edu/resource/work/26869656