აფსუა ხალხის კულტურა

მნაცაკანა

ქაჯაები აფხაზები ცხოვრობენ ს. არასაძიხში.
ჩემი კლასელი იყო გვარად ქაჯაია .
ასევე ს. ოტაფში ცხოვრობს 20 კომლი ქუთელია .

აგერ ს. აძიუბჟაში 25 კომლი აფხაზი ქარჩავები , 10 კომლი აფხაზი ჟვანიები.

butkuj

გვარი კაკრაზ საცნაურია. უცნაურია აფხაზას სახელად დათო, ჩვენს დროში.

მუხაჯირებშიც ერია

-ნძია სასტავი რა ხალხია? ლამანძია, ქვაბანძია, ბერანძია. მეგრელებში შეგხვედრია ეგეთი გვარები, ქე რო ორმაგად მეგრელიზებული იყოს? მაგ. ჭაფანძია, ხიკლანძია, მიქანძია, აბსანძია?

მნაცაკანა

საკმაო რაოდენობით არიან მზია, ბესო , ჭიჭიკო, მურმანი, ზაზა და ა.შ.

ქვარანძია - ვარაუდობენ ქორიძე
ბერანძე - ჭლოუელ აფხაზებში - ბრანძია .
მათი დიდი უმრავლესობა გალელი მეგრელებია იშვიათად ოჩამჩირელი აფხაზები.

წავაწყდი საქართველოს არქივის აფხაზეთის განყოფილების საიტს სადაც დებენ ხელნაწერ დოკუმენტებს 19 ს. ძირითადად რუსულ ენაზე .
რაღაც ბოლო 6 თვეში არაფერი იდება .
დილეტანტები მუშაობენ გაციფრებაში .
თუმცა არ ვაქცევ ყურადღებას ლიჟბი დადონ ბლომად მასალები .
იქნებ რამე დახმარება ჭირდებათ ამ ტუტუცებს ეზარებად გაციფრება დავეხმარები უანგაროდ !

აფხაზური სათვისტომოების თავჯდომარე მახარიაა (მახარაძე)

butkuj

ძველ თაობაში ხო, მარა ახლებშიც? ეგ დათო ღლაპია
https://www.youtube.com/watch?v=c0dPvRPXyV0
Дато Каджая, заместитель председателя партии «Единая Абхазия»
https://www.youtube.com/watch?v=YyxnVPY8_AY
Дато Каджая о ситуации с выступлением грузинского певца

Badri Gogia
8 თვის წინ
სად ჰქონდათ აფსუებს გვარები მე-18 საუკუნემდე ?! ძველი აფხაზების (აფხა-ზანეთის ანუ მთის საზანოს მეგრელების) გვარები ქართველური იყო, რასაც ადასტურებს ყველაზე ძველი დოკუმენტი (მე-16-ე ს) აფხაზეთის ანთროპონიმიკისა. გვარები ანჩაბაძე და მაჩაბელი მოდიან მაჩამალიდან ("პურის მჭმეველი", მეგრულად). მეგრული ჩამა-დანაა ("საჭმლის მიცემა", "დაპურება") აფსუური აჩა ("პური") და ოსური გორზიაქ ("პური", გურჯიდან ანუ ქართველიდან). შერვაშიძე კი სხვა ეტიმოლოგიის ქართული გვარია და ჩაჩბად ასევე მექანიკურად იქცა, როგორც კუჩუბერია კუჩბად, კაცია კაცბად... სად ანჩაბაძე და სად შერვაშიძე ?! ეს აჩბა და ჩაჩბა ხელოვნურადაა შექმნილი ! აფხაზიც მეგრულია (აფხა "ბეჭი", მთა) და აფსუაც (ფსუა "ფრთა", სანაპირო ზოლი, ასევე ეგრულად) : პირველიდანაა ფორმა აფხაზი, მეორედან კი - ფსუანი || სვანი, საიდანაც მერე გაჩნდა აფსუა. 80 % აფსუების გენოფონდი არის ქართული. ანთროპოლოგმა ალექსეევმა დაწერა, რომ დღევანდელი აფხაზები ეთნიკურად მეგრელები არიან, ენით კი აბაზინებიო. აფსუა ტომი არის მე-14 საუკუნიდან ჩრდილოკაკასიიდან ჩამოსული აბაზინების და ადგილობრივი აფხაზების (აფხა-ზანას ახსენებს პავლე ალეპოელი) ანუ მეგრელების ნარევი ტომი ! აფსუები ატყუებენ აბაზინებს, აქაოდა აბაზინური ენა აფხაზურს გამოეყოო მე-8 საუკუნეში ! პირიქით, აბაზინურს გამოეყო ფსევდოაფხაზური (აფსუური) მე-15 საუკუნიდან. სახელმწიფო აბაზინლებს უნდა ჰქონდეთ და არა ხელოვნურად შექმნილ ტომ აფსუებს. ანტიკური ტომი აფსილი || აფშილი არის მეგრულენოვანი ზღვისპირა ტომი, რადგან მეგრულად ეფშილი ("წყლით სავსე") არის სანაპიროზე მცხოვრები ზანური ტომი, რაც ბერძნებმა ჰომონიმიით გადათარგმნეს ასე : Α-Ψιλος ("არა-შიშველი", "სავსე"), ხოლო შუასაუკუნეების გენუელებმა ეტყობა აფსილთა ანტიკურიტომის არსებობის ინფორმაცია მიაწოდეს უკვე მთიდან ჩამოსულ აბაზინებს და ამათაც დაიმშვენეს და აფსუა უწოდეს საკუთარ თავს. შემდეგ კი ქართველმა ისტორიკოსებმა ასევე მექანიკურად უწოდეს აფფხაზეთის გვიანდელ მოსახლეობას აფხაზები და აბაზინელმა კოლონებმა ესეც დაიმსვენეს და მიიღეს. ასე მიიტაცე ზანური სახელები აბაზინებმა.



ბადრი გოგიას ბოდვები თურმე აბაზებმა სპეციალურად დაირქვეს აფსუა

ისე აბაზური ენა და აფხაზური რამდენად დაშორებულია ერთმანეთთან?

Деление на абхазский и абазинский язык не строго генетическое.
ეს რას ნიშნავს?

როდის დაშორდნენ ერთმანეთს? მართლა მერვე საუკუნეს ვარაუდობენ?

ეგ თუ ეგრეა რაღატო უტრაკებენ ზვიადას აფსუები ჩამოთესლილი არიან ჩრ. კავკასიიდანო რომ თქვა?

This post has been edited by ereklebarv on 8 Dec 2021, 10:44

ereklebarv
აშხარული (მთის) და აფხაზური პრაქტიკულად იდენტურია, მათ შორის მისვლა მოსვლა არასდროს შეწყვეტილა, ანუ დაახ. 15-17ს დან.
ტაპანტურის (ბარის) გაგება ჭირს, მაგრამ შეიძლება, დაახ. 11-13ს დან.

Kakha.G

ხოდა რაღაზეა მაშინ ამხელა სჯა-ბაასი? მართლა ჩრდილეოთიდან გადმოსულან მეთხუთმეტე საუკუნეში. იქამდე რატომ ეძებენ აფსუურ კვალს მაშინ და რის საფუძველზე?

ereklebarv

რატომ ჭედავ ?
გეზარება ? შედი ვიკიში და თუნდაც ანი ბანი წაიკითხე აბაზების შესახებ.
აბაზები აფხაზეთიდან (გაგრა-ხოსთის მიდამოებიდან) ჩრდილო კავლასიაში გახიზნული აფხაზების შტამომავლებია .
მათი იქ გადასვლა მოხდა 14-16 სს.
ამიტომაა მათი ენა ერთამანეთთან ასე ახლოს .
აბაზური ენა აფხაზურის მიმართებაში ახლოსაა ვირდე რუსული უკრაინულთან

butkuj

გაგრიდან არა ეხლა ჩხოროწყუდან. ეგ საკენკი ქათმებს დაუყარონ. გაგრიდან გადასულან ბიჭები თურმე. ხო ეხლა სხვაგვარად როგორ ახსნიდნენ რომ ჩრდილოკავკასიელი ველურები და აფსუა ბოროტები ერთ ენაზე ლაპარაკობენ... გაგრიდან გადასახლდნენ და აყუა დაარსეს სოხუმ-აყუას ნაცვლად.

ereklebarv



მეგობარო , ასეთია მეცნიერული მიდგომა .

აბა აბაზგებს რომ იხსენებიან გაგრა - ახალი ათონის მონაკვეთში 2 საუკუნიდან ესენი ვინები იყვნენ ?

butkuj

აფსილები რომ იხსენიებიან ეგენი ვინ იყვნენ? მაინც და მაინც აფსუებს 3000 წლის წინ ვიღაც რაღაცას ეძახდა და ის სახელწოდება შემორჩათ და სხვა არავის. კოლხები სად არიან? იბერები? მარა აი აბაზგები შემორჩნენ რატომღაც და მეთოთხმეტე საუკუნეში ქედს იქითაც გადავიდნენ...

კავკასიის ქედზე ხალხების გადასვლა გადმოსვლა სულ იყო უწყვეტად.

ისე რომ იცოდე საქართველოს ტერიტორიის დაახლოებით 5 % ჩრდილო კავკასიის ტერიტორიაზეა ხევი ხევსურეთი თუშეთი ჩრდილოეთი კავკასიაა,
ჩრდილო კავკასიაში ყველაზე დიდი დასახლება გვაქვს სტეფანწმინდა
ადიღელების ნაწილი სამხრეთ კავკასიაში ცხოვრობდა ძირითადათ შაფსუღები
აფხაზების ერთი ნაწილი აბაზების სახით ცხოვრობენ ჩრდილო კავკასიაში
ასე რომ თამამად შეგვიძლია თქვათ რომ აფხაზები საქართველოს მეორე აბორიგენული მოსახლეობაა ქართველების შემდეგ.

ფაქტია აფხაზეთში იყო ადიღეური წარმოშობის ხალხი ჩრდილოეთიდან, პერიოდული მიგრაციები იყო. მაგრამ აფხაზეთში ძირითადად იყო ქართული მოსახლეობა და ქართული კულტურა. აფხაზი კი ნიშნავდა ქართველს.

This post has been edited by Georgian_Highlander on 8 Dec 2021, 19:20