ეთნონიმი "მარგალი", .

butkuj
კელასურამდე? აფსილები სად ცხოვრობდნენ?

სულხან-საბა რომ წერს თავის ევროპაში მოგზაურობაზე გურული, მეგრელი და აფხაზი შემხვდა თურქეთშიო და იქ უწერია ყველაზე მეტად იმან გამაკვივრა, რომ აფხაზი ქართულად საუბრობდა კარგად და ქართული ენა იცოდაო.

მოკლედ, ცხოვრობდა ეგ ხალხი ამჟამინდელ აფხაზეთში ჯერ კიდევ იმ დროიდან, როდესაც კოლხეთი ატრაკებდა, ოღონდ სოხუმს იქეთ, ალბათ.

ეგ ვითომ აფხაზები რომ ქართველები იყვნენ და ჩამოთრეული ხალხია ეგ აფსუა, შემოგვიგდეს რუსებმა და ჩვენმა გენიალურმა ისტორიკოსებმა გადაყლაპეს ეგ სატყუარა.


აფსუებს ბოლომდე ვერ გაამტყუნებ, აი ჩვენც მაგარი მიქარული გვაქვს, უბრალოდ გენოციდი რომ მოგვიწყვეს რუსების დახმარებით მაგას არ აქვს გამართლება, თორემ უბრალოდ ომის გაპრავება შეიძლება. ასე რომ, მაგ ტერიტორიების დაბრუნება მხოლოდ ომით არის შესაძლებელი.

რაც შეეხება ერთად ცხოვრებას- მაგის შანსი არ არის დიდი.

butkuj

საერთოდ სხვა ეპოქაზე ვსაუბრობდით.

საერთოდ ეგ აფხაზების თემა მე-17 საუკუნეშიც საკმაოდ უცნაური ამბავია, ჩელები წერდა მეგრულად საუბრობენო და აფხაზები ალბათ უბრალოდ პოლიტიკური სახელწოდება იყო სამთავროს გამო, თორე არანაირი აფსუა ხალხი არ იყო და შესაძლოა ელიტის გავლენით მოხდა მეგრულის ჩანაცვლება აფხაზური ენით.
* * *
ბასიანი89

სხვა ეპოქაზე წერს და ეგ აფსილები გამორიცხულია აფსუები ყოფილიყვნენ, რა უნდოდათ ვიღაც აფსუა ხალხს გალ-სამეგრელოში?
ჩემი აზრით სახელის დამთხვევა ან მითვისებასთან გვაქვს საქმე, როგორც ხეთები ან არაბებმა რომ პალესტინელები დაირქვეს და ა.შ.

აბაზგები ჩრდილო კავკასიაში იყვნენ და მერე ჩამორეკეს ბიზანტირლებმა ქვევით სავარაუდოდ ან უბრალოდ გაძლიერებამ ან სხვა ფაქტორებმა გამოიწვია მათი ჩამოსვლა ქვემოთ. :დ


პ.ს. ის რუკები რომ დევს ინტერნეტში აბაზგები და აფსილები სად ცხოვრობდნენ, არის მიხატული ძალიან გვიან და ეტყობა იმდროინდელი პოლიტიკური სიტუაციის გავლენა. ანუ აბასგია სებასტოპოლისამდე რომ არის ეგ არის იმის გადამღერება კელასურამდე რომ ჰქონდა ლევან დადიანს სამთავრო, ზუსტად ერთ-ერთშია და მაგ პერიოდის რუკაა ეგ(მე-17 საუკუნის).

This post has been edited by ცერცვა. on 22 Jul 2024, 11:38

აფხაზებს ირეკლავთ სარკისებურად?

არაერთი მკაფიო ცნობა გვაქვს, რომ XVII საუკუნის პირველ ნახევარში აფხაზურ-მეგრული ენობრივი საზღვარი იდო მდ.კოდორზე. დასავლეთით სამეგრელოს სამთავროს ეკუთვნოდა დღევანდელის გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სამხრეთი (დრანდის ეპარქია), მაგრამ მოსახლეობა იქ უკვე აფხაზური იყო. ამის შესახებაც პირდაპირი ცნობებია.

ასცერცვა.
გვარ აბშილა-ვას ჰაპლოც ნახე. ისე საინტერესოა თორემ არაფერი მტკიცებულება ეგ არაა.

ცნობა რომ ლაზებისგან განსხვავებული ენა აქვთ. მე მგონია რომ გენეტიკურად მეგრელების იდენტური მარა აფხაზურზე გადასული ტომი იყო

რატომ ცრუობ? სხვებს აბრალებ, რომ აფხაზების ჩამოსახლების თეორიები მოიგონეს და ამით დაამახინჯეს სინამდვილეო, თვითონ უფრო უხეშ ტყუილს წერ. კოდორს იქით XVII საუკუნეში უკვე აფხაზები ცხოვრობდნენ, ამის თაობაზე არაერთი ცნობა არსებობს. უდიდესი ალბათობით XVI საუკუნეშიც. ის რომ კოდორი-კელასურის მონაკვეთი ოდიშს ეკუთვნოდა იმას კი არ ნიშნავს, რომ მოსახლეობაც ქართული იყო. ასე დღევანდელი ჯავის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაც ქართლ-კახეთის შემადგენლობაში შემოდიოდა ერეკლე II-ის დროს, მაგრამ მოსახლეობა უკვე ოსური იყო.

ingfari

ჩელები მაინც ნახე, რა ენობრივი საზღვარი კოდორი, კელასურის ზემოთ მცხოვრებ აფხაზებსაც მეგრულენოვან ხალხად ასახელებს.


ბასიანი89

კაი ნუ მაძებნინ3ბ შენ დამიწერე აფშილავას ჰაპლო.
ზოგადად, აფხაზები სვანებთან და რა უცნაურიც არ უნდა იყოს ლეჩხუმელებთან ჯგუფდებიან, მეგრელები იმერლებთან...
* * *
ingfari



აგერ ლინკი დარწმუნდე იმაში რომ წრ გატყუებ. :დ
https://books.google.ge/books?id=-bLyDwAAQB...epage&q&f=false

This post has been edited by ცერცვა. on 22 Jul 2024, 12:04

ცერცვა.
არკანჯელო ლამბერტი გსმენია? 17-18 წელი იცხოვრა საქართველოში, აქედან 14-15 სამეგრელოში. 1630-1640-იანი წლები გაატარა ოდიშში. დეტალურად აღწერა ყველაფერი. მკაფიოდ აქვს დაფიქსირებული ენობრივი საზღვარი კოდორზე. იმასაც წერს, რომ დრანდა ოდიშშია, მაგრამ აფხაზების ქვეყანაში მდებარეობს, ანუ პოლიტიკური კუთვნილება სამეგრელოსია, ეთნო-ლინგვისტურად აფხაზურია. სხვათა შორის ლამბერტი ერთადერთი წყარო არ არის.

გუმისთა-კელასურის მონაკვეთში აფხაზები მართლაც ჩამოსახლებული უნდა იყვნენ, მაგრამ ეს დანამდვილებით XVII საუკუნეზე ადრეა მომხდარი, დიდი ალბათობით XVI-ზეც. რომ დაწერ XVII საუკუნეშიც ქართველები ცხოვრეობდნენ მანდო ამოგიღებენ არაერთ წყაროს და სახეზე აგაფარებენ, ამით რეალური ჩამოსახლების ფაქტსაც გაგიბაიბურებენ და არასერიოზულ მეზღაპრედაც წარმოგაჩენენ.

ასე მაგალითად, მინახავს ძალიან „ჭკვიანი“ ქართველები, სომხები ჯავახეთში გენოციდის დროს რომ ჰგონიათ შემოსახლებული და ამას წერენ, მერე რომელიმე სომეხი დაუდებს XIX საუკუნის აღწერას და იქვე პირს დააღებინებს. 1830-იან წლებში რომ შემოვიდნენ იმ ფაქტს კი მიჩქმალავს და უკეთაც გამოჩნდება ვიდრე ეს ქართველი.

ingfari

დადე წყარო და შევადაროთ რა პრობლემაა, ოღონდ ვიღაც ისტორიკოსების დასკვნების ციტირებების გარეშე, პირდაპირი თარგმანი მაჩვენე ლამბერტის, რასაც ამტკიცებ.

ცერცვა.
ინგლისურად რად გინდა, ქართულადაც არის ნათარგმნი. ოღონდ ეგ არაფერს ცვლის. ჩაჩების ტომში შერვაშიძეების დაქვემდებარებაში მყოფი აფხაზები იგულისხმებიან, ჰოდა ესენი დღევანდელი სოხუმისა და გუდაუთის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ. მათ შორის რაღაც ნაწილს მეზობლების ენაც რომ სცოდნოდა ამაში გასაკვირი არაფერი იქნება, მაგრამ რა თქმა უნდა იყვნენ წმინდა წყლის აფხაზები.

ingfari

ნუ აგრძელებ უაზრო კამათს, მაჩვენე რასაც ამტკიცებ(მე მაინტერესებს) ან არა და მორჩა ამდენ პრეტენზიულ კამათს.

„ყველაზე უკანასკნელი მდინარე არის კოდორი, რომელიც უნდა იყოს (ძველთა) კორაქსი, რადგან კოლხიდის საზღვრებია (ძველთა სიტყვით) ერთის მხრით ფაზისი და მეორეს მხრით – კორაქსი; როგორც ფაზისი ჰყოფს სამეგრელოს გურიისაგან, ისე კორაქსი ჰყოფს მას აფხაზეთისაგან, და როგორც ფაზისის გაღმა მეგრული იცვლება ქართულად, ისე კორაქსის გაღმა – იცვლება აფხაზურად. აქედან ცხადია, რომ მეგრელების კოდორი ძველებური კორაქსია, რადგან კოდორს გადაღმავე ცხოვრობენ აფხაზები თავისის განსაკუთრებულის ენით.“
არკანჯელო ლამბერტი, „სამეგრელოს აღწერა“.

ესეც იგივე ავტორი სამეგრელოს ეპარქიების შესახებ: „პირველი საეპისკოპოსო ეკლესია არის დანდრის (Dandra) ტაძარი, აბასხების საზღვრებს შიგნით. იგი ღვთისმშობლის სახელობისაა, ეპისკოპოსს უწოდებენ დანდრელს (Dandreli).“
არკანჯელო ლამბერტი, წმინდა კოლხეთი“.
* * *

მოთმინება იქონიე.



პ.ს. ნახე?

ingfari

ამდენი პრეტენზიული კომენტარი ამისთვის გააკეთე? სად წერია მანდ რომ აფხაზურად საუბრობენ კოდორამდე? სამთავროს საზღვარზე საუბრობს, რომელიც შერვაშიძეებმა გააფართოვეს.

შენ წარმოიდგინე და კი.

აქ: „და როგორც ფაზისის გაღმა მეგრული იცვლება ქართულად, ისე კორაქსის გაღმა – იცვლება აფხაზურად.“

ingfari

ეგ არის ძალიან ზოგადი ტექსტი და ინფორმაცია, ჩელების კი ძალიან კონკრეტული.
ჩელებთან არ წერია აფხაზურად და მეგრულად ლაპარაკობენო, პირდაპირ არის დაწერილი მეგრულად მოლაპარაკე ხალხიაო.

პ.ს. ნუ, მეორე საკითხია ან ერთის თარმანი რამდენად ზუსტია ან მეორესი....
ორიგინალი ტექსტის გარეშე რთული იქნება მსჯელობა.

This post has been edited by ცერცვა. on 22 Jul 2024, 12:44