ეთნონიმი "მარგალი", .

ცერცვა.

მე საერთოდ აფხაზურისა და ჩერქეზულის ნათესაობაში დიდი ეჭვი მეპარება და რუსული პროპაგანდისტული მეცნიერების ფანტაზიის ნაყოფი მგონია. თუ არა ადა აგერ სვოდეშის ცხრილი, მე ვერანაირ კანონზომიერ მსგავსებას ვერ ვხედავ აფხაზურ-აბაზინურსა და ადიღეურ-ყაბარდინულს შორის:

https://en.m.wiktionary.org/wiki/Appendix:N...n_Swadesh_lists

თუ არ დაგეზარება, ქართული, აფხაზური და ჩერქეზული სიტყვები შეადარე, მგონია, ქართულთან მეტი საერთო აქვს აფხაზურს:

https://en.m.wiktionary.org/wiki/Appendix:C...sian_word_lists

This post has been edited by ვარაზვაჩე on 18 Jul 2024, 08:29

ვარაზვაჩე

ეგ ეჭვი მეც მქონია, მაგრამ მე დილეტანტი ვარ მაგ საკითხში და ამიტომ დიდად სერიოზულად არც მიმიღია ეგ ეჭვები.


მაგრამ ერთ რამეში დარწმუნებული ვარ რომ ქართველური და აფხაზური ენები არ არის საფუძვლიანად შესწავლილი და საკმაოდ ზედაპირული ჩანს კვლ3ვები ამ ენებზე.
თან ეს კვლევები გასული საუკუნის წინ იყო, იმის მერე არც კი მომხდარა ან მცდელობა ჰქონიათ ცოტა უფრო ფართო და საფუძვლიანი შესწავლა ეწარმოებინათ ამ ენების.

თან აფხაზური რაღაც უცნაური ენაა, ისე სულ მგონია ხოლმე სვანურს ჰგავს ჟღერადობით. :დ მაგრამ აქ სვანურს ჩერქეზულსაც ამსგავსებდნენ და რავი..

This post has been edited by ცერცვა. on 18 Jul 2024, 12:34

ცერცვა.
ჩუხუა იკვლევს

აფზაზური და ადიღური ჟღერადობით საკმაოდ გავს ერთმანეთს, სხვა ენებში არ აგერევა. ვარაზვაჩე არავინ გამიგია რომ მაგას უარყოფდეს.

ბასიანი89

საეჭვოდ ვუყურებ საბჭოთა მეცნიერების და ა.შ. კვლევებს, იმიტომ რომ ეგ ხალხი ზედმეტად კონფორმისტია და დადგენილ "ჭეშმარიტებას" ვერ გადაუხვევენ ან უარყოფენ.

ანუ მათი ობიექტურობის მე არ მჯერა.
* * *

რავიცი, ადიღეური მე ნამეტანი ფშტვენია ენას მაგონებს, აფხაზური სხვანაირად უცნაური ენაა.

This post has been edited by ცერცვა. on 18 Jul 2024, 14:25

იხ. საერთოაფხაზურ-ადიღური ფონოლოგიური სისტემა, ალექსანდრე კვახაძე.

ვარაზვაჩე

აფხაზური და ადიღური ერთმანეთთან ლამის სვანურის და ქართულის დონეს აქვთ განსხვავება.

ვარაზვაჩე

სხვათაშორის მეც მქონია მაგაზე ეჭვები, ეს ენები თუ ენათესავებიან ერთმანეთს, ასე გამოდის ძაან შორს.

19ს ბოლომდე აფხაზებს ჩერქეზები სძულდათ, ამპარტავნების გამო და თავს ქართველი პოლიტეთნოსის ნაწილად მოიაზრებდენ, შემდეგ მოვიდენ ქართველები და აუხსნეს რომ მათი ძმები ადიღეები არიან და ქართველები უაფშე სხვა ხალხია.
განსაკუთრებით დიდი როლი ამაში ითამაშა სულძაღლმა მაჩევარიანოვმა.

ეს მაჭავარიანი რა ჩიტი იყო, სულ ჩითავს აფხაზების ნაწერებში? ვინ იყო, საიდან მოვიდა?

butkuj
ცერცვა.
ბასიანი89
ვარაზვაჩე
kobakhi
ბარემ აქ ვიკითხავ ისტორიკოცი

რომელ მოსაზრებას ეთანხმებით აფსუები ჩამოსული ხალხია თუ იმას, რომ ეგ აფსუები ოდითგანვე ცხოვრობდნენ მაგ ტერიტორიაზე მეგრელებთან და სვანებთან ერთად, ოღონდ სოხუმის აქეთ ჩვენ ვიყავით ძირითადად

J.R.R.Tolkien

რამდენჯერ უნდა დასვა ერთი და იგივე კითხვა?

აფხაზები გენერიკურად ყველა ქართველთან უფრო ახლოს არიან, მათ შორს ყველაზე აღმოსავლეთით მცხოვრებ კახელებთან, ვიდრე მათ "ძმა" აბაზებთან და ა.შ.

ცერცვა.

საკმაოდ საფუძვლიანად არის შესწავლილი. თუმცა, ცხადია, ამომწურავი ვერ იქნება. ზედაპირული ნამდვილად არაა.

butkuj

გაცილებით დაშორებულია აფხაზურ-აბაზური და ადიღური ენები. თუმცა ნათესაობა ეჭვგარეშეა. უბიხური ადიღურთან ბევრად უფრო ახლოსაა.

Kakha.G

ჯიქები აბაზა-აფხაზთა ტომია, იგივე საძები. მე-19 საუკუნეში მთლიანად აიყარა თავისი საცხოვრისიდან. ნაწილი ბათუმთან დასახლდა 1864-67 წლებში (მათი შთამომავლები ცხოვრობენ ფერიაში, ურეხში, სალიბაურში, ქვედა სამებაში, ადლიაში, ჭარნალში, ჩელტაში). აბსოლუტური უმრავლესობა კი თურქეთშია.
* * *

კი, ხდება.


მაგალითად, აფხაზურში ქარხანა არის აზაუად (რუსული ზავოდიდან).


გვარის დაბოლოებებში სულაც იკარგება ვ.
პაპაა, ძვაბაა და ა.შ.

აფხაზურში ნასესხებ სიტყვებში ო ავტომატურად გადადის ვ'ა-ში (wa). ზავოდს უნდა მოეცა zavwad, მაგრამ vw აფხაზურისთვის უჩვეულოა და მივიღეთ a-zawad.
საკუთრივ ვ (v) ბგერას, აფხაზურში მეტად შეზღუდული არეალი აქვს და, როგორც ჩანს, მშობლიურ ინვენტარს არ განეკუთვნება. გვაქვს მორფემა ვ(ა) "გვერდით", ზმნისწინი ა-ვ(ა)- "გვერდზე, მახლობლად" და მათი მეშვეობით ნაწარმოები ფორმები. ვ-თი დაწყებული დანარჩენი სიტყვების აბსოლუტური უმრავლესობა ახალი ნასესხობაა (მაგ. ა-ვეტერან, ე-ვენგრ, ა-ველოსიპედ და მისთ.).

როდის დავსვი ეგ კითხვა ?

მაინტერესებს კონკრეტული პასუხი.

ეს იგი არანაირი ჩამოთრეულები არ არიან და ეგ თეორია რუსებმა შემოგვიგდეს, რომელიც მაგრად გადაყლაპეს ჩვენებმა

Kakha.G

რა მაგის პასუხია და, აფხაზებმა დაივიწყეს ჩერქეზების ძველი აფხაზური სახელი ა-ზახვ/ა-ზჷხვ (რომელსაც აგდებული ელფერი დაკრავდა) და ქართულიდან ნასესხები ა-ჩარქჲაზ-ით (<ჩერქეზი) ჩაანაცვლეს. ასევე, ჩერქეზების ყველა განშტოების საერთო სახელად რუსულიდან ისესხეს адыг (> ა-დჷგა).

ეთნონიმებიდან, ასევე, საინტერესოა, რომ ბერძენის ( (ა-ბარზაჲნ/ა-ბჷრზაჲნ < ბერზენი), ოსის (ა-wაფს < ოფსი) და სომხის (აშwამახჲ/ას'wამახჲ < სომეხი) სახელები მეგრულიდან აქვთ ნასესხები.
უბიხებს უწოდებდნენ შემდეგს: უბჷხ, ა-უბლა(ა) და ა-ყwჷშwჰაა (სიტყვა-სიტყვით "ბრძენი ბატონები").
უბიხების სახელად გენკომ ერთ აბჟუელ ქალთან ა-ყwმჷყw-იც (<ყუმუყი?) კი ჩაიწერა.

მნაცაკანა
ჯიქეთში აფხაზური გაავრცელა პატარა მაგრამ აქტიურმა აფხაზურმა კოლექტივმა, აფხაზთა სამეფოს დროს, ძუხუ ადიღე იყო აფხაზურად, მეორე მხრივ უბიხურად აზიხშე აფხაზი იყო.
15ს დან პირუკუ პროცესი მიდის და ჩამოსახლებული შაფსუღები და უბიხები ჯიქეთს აქრობენ, თუმცა 17ს ში მოსახლეობა ჯერ კიდევ ორენოვანი იყო.
19ს თვის ჯიქეთი ადლერიდან ბიჭვინთამდე შემცირდა, თავად ჯიქებმა აფხაზები ბიჭვინთამდე შეავიწროვეს.
უბიხები სავარაუდოდ ანტიკური ბრუქები არიან, რომლებიც აბაზგების გადაღმა ცხოვრობდენ, საინტერესოა ალანის თემი უბიხებში, როგორც ალანიის გავრცელების უკიდურესი ზღვარი.