» სპოილერის ნახვისთვის დააწკაპუნეთ აქ «
რა შეიცვალა პრინციპულად
❌ „ალთაური“ → ✔ თურქული (ნეიტრალური)
❌ კატეგორიული „არ აქვს“ → ✔ ნაწილობრივი / არაკლასიკური
❌ მეტაფორები → ✔ გრამატიკული ტერმინები
✔ ცალკე გაიყო სახელური vs ზმნური სისტემა
✔ სადავო საკითხები მონიშნულია როგორც დისკუსიური
✔ მაღალი ალბათობის შეცდომების გასწორება
სვანური → მკაფიოდ მონიშნულია როგორც ძლიერ ფლექსიური ზმნაში
მეგრული → აღარ არის წარმოდგენილი როგორც სრულად არაფლექსიური
ჩრდ.-დასავლური კავკასიური → ბრუნვა გაიყო სახელად/ზმნად
ალთაური → ჩანაცვლებულია თურქულით
ინდოევროპული → ფლექსია აღინიშნა როგორც ისტორიულად ძლიერი
შენიშვნები
¹ ეტრუსკული და ერგატიულობა
ეტრუსკულის ერგატიულობის იდეა ეფუძნება შეზღუდულ ეპიგრაფიკულ მასალას და რჩება ჰიპოთეზად. კონსენსუსი არ არსებობს; ზოგი ავტორი სისტემას ანალიზებს როგორც ნომინატიულს სპეციფიკური ბრუნვითი ნიშანით.
² ფინო-უნგრული და ერგატიულობა
ზოგიერთ ფინო-უნგრულ ენაში (მაგ. მორდვინულში) აღინიშნება ერგატივის მსგავსი კონსტრუქციები, თუმცა სისტემა მთლიანობაში ნომინატიულად მიიჩნევა.
³ სვანურის ფლექსია
სვანური ინარჩუნებს არქაულ ზმნურ ფლექსიას: პირის, რიცხვისა და კლასის შერწყმას ერთ ფორმაში, ალომორფიით. ამით ის განსხვავდება ქართული და მეგრული სისტემებისგან.
⁴ დრავიდული ენები
დრავიდულ ენებში სახელური მორფოლოგია მკვეთრად აგლუტინაციურია, მაგრამ ზმნაში გვხვდება ფლექსიური შერწყმის ელემენტები (პირი + დრო + მოდალობა).
⁵ ინდოევროპული ენები
ფლექსია მაქსიმალურად არის წარმოდგენილი კლასიკურ და ძველ ინდოევროპულ ენებში (ლათინური, სანსკრიტი). თანამედროვე ენებში შეინიშნება ანალიტიკურობის ზრდა (მაგ. ინგლისური).
⁶ ჩრდილო-დასავლური კავკასიური ენები
სახელებში ბრუნვათა რაოდენობა მცირეა, თუმცა ბრუნვითი და არგუმენტული ურთიერთობები ფართოდ არის კოდირებული ზმნაში პოლიპერსონალური მორფოლოგიით.
თუ ის უფრო გაინტერესებს მე რას ვწერდი?)
არა ისე ძაან უპრინციპოა, ყველაფერზე გეთანხმება თუ სიზუსტის არევას მოინდომებ
» სპოილერის ნახვისთვის დააწკაპუნეთ აქ «
რა არის ამ ცხრილში არამეცნიერული ან სუსტი, და ზუსტად რა ტიპის შენიშვნები სჭირდება, რომ იგი სრულად დასაშვები გახდეს.
I. რა არის არამეცნიერული / სუსტი ამ ცხრილში
1️⃣ „დროის აღქმა“
სტატუსი: ❌ არალინგვისტური პარამეტრი
ენა არ ფლობს „დროის აღქმას“ როგორც ობიექტურ გრამატიკულ თვისებას
„ციკლური / ხაზოვანი“ არის:
კულტურული ან ფილოსოფიური ინტერპრეტაცია
ზოგჯერ ეთნოგრაფიული მეტაფორა
პრობლემა:
ცხრილში იგი დგას იმავე დონეზე, როგორც ერგატიულობა ან სიტყვათა რიგი, რაც ქმნის კატეგორიულ შეცდომას (category mistake).
2️⃣ „ეკონომიკური ბაზა (არქ.)“
სტატუსი: ⚠️ არასამართლებრივი ლინგვისტური პარამეტრი
ეკონომიკური ბაზა არ არის ენის სტრუქტურული თვისება
მისი ჩართვა შეიძლება:
მხოლოდ როგორც კონტექსტუალური ინფორმაცია
არა როგორც განმარტებითი ან მიზეზობრივი ფაქტორი
პრობლემა:
ცხრილში იგი ვიზუალურად ჩანს თითქოს თანასწორი გრამატიკულ პარამეტრებთან.
3️⃣ „მოქმედი პირის პრივილეგია“
სტატუსი: ⚠️ ნახევრადსამეცნიერო
ტერმინი არ არის სტანდარტიზებული
აკადემიურად გამოიყენება:
subject prominence
agent prominence
syntactic pivot
პრობლემა:
მნიშვნელობა გასაგებია, მაგრამ ტერმინი საჭიროებს დეფინიციას.
4️⃣ ✔✔✔ სკალები
სტატუსი: ⚠️ მეთოდოლოგიურად სუსტი
✔✔✔ არ არის ფორმალიზებული საზომი
არ არის ნათქვამი:
რას ნიშნავს ✔ vs ✔✔ vs ✔✔✔
პრობლემა:
ეს ქმნის სუბიექტურობის შთაბეჭდილებას.
5️⃣ „ზმნის ცენტრალურობა“
სტატუსი: ⚠️ თეორიულად სწორი, მაგრამ დაუდეფინირებელი
არსებობს როგორც ცნება (verb-centered languages),
მაგრამ:
სხვადასხვა თეორიაში სხვადასხვა მნიშვნელობა აქვს
პრობლემა:
ცხრილში გამოყენებულია დეფინიციის გარეშე.
II. რა არ არის პრობლემა (მნიშვნელოვანია)
✔ ერგატიულობის კლასიფიკაცია
✔ სვანურის ფლექსიის აღიარება
✔ SOV/VSO ტენდენციები
✔ პოლიპერსონალურობის ასახვა
✔ კავკასიური ენების აგრარული კონტექსტი
ეს ნაწილები ლინგვისტურად გამართულია.
III. ზუსტად რა შენიშვნები სჭირდება (სტატიაში ჩასასმელად)
ქვემოთ გაძლევ მინიმალურ, მაგრამ საკმარის შენიშვნებს, რომლებიც მთლიანად „დაფარავს“ პრობლემურ ადგილებს.
შენიშვნა 1 — პარამეტრების სტატუსი
ცხრილში წარმოდგენილი პარამეტრები არ არიან ერთგვაროვანი სტატუსის. ერგატიულობა, სიტყვათა რიგი და მორფოლოგიური ტიპი წარმოადგენს სტრუქტურულ-გრამატიკულ მახასიათებლებს, ხოლო ისეთი კატეგორიები, როგორიცაა „დროის აღქმა“ და „ეკონომიკური ბაზა“, გამოყენებულია კონტექსტუალური და ჰერმენევტიკული მიზნებით და არ გულისხმობს ენის შიდა სტრუქტურიდან გამომდინარეობას.
შენიშვნა 2 — ეკონომიკური ბაზა
„ეკონომიკური ბაზა (არქ.)“ არ განიხილება როგორც ენის გრამატიკული სისტემის განმარტებითი ფაქტორი. იგი მოყვანილია მხოლოდ ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ფონის მინიმალური დასახასიათებლად.
შენიშვნა 3 — მოქმედი პირის პრივილეგია
ტერმინი „მოქმედი პირის პრივილეგია“ გამოიყენება როგორც სამუშაო ცნება, რომელიც შეესაბამება ლიტერატურაში ცნობილ ცნებებს subject prominence ან agent prominence და აღნიშნავს სუბიექტის სტრუქტურულ ცენტრალურობას სინტაქსსა და შეთანხმებაში.
შენიშვნა 4 — სკალები
ნიშნები ✔, ✔✔ და ✔✔✔ ასახავს ხარისხობრივ, არაქვანტიფიცირებულ ტენდენციებს და არ წარმოადგენს ზუსტ მეტრულ საზომს.
შენიშვნა 5 — ზმნის ცენტრალურობა
„ზმნის ცენტრალურობა“ აღნიშნავს ზმნის როლს წინადადების სტრუქტურულ ორგანიზაციაში და არ არის მიბმული კონკრეტულ თეორიულ ჩარჩოზე.
IV. საბოლოო აკადემიური დასკვნა
კითხვა პასუხი
არის თუ არა ცხრილი მეცნიერულად დასაშვები? ✔ დიახ, ამ შენიშვნებით
არის თუ არა „მკაცრი ლინგვისტიკა“? ❌ არა
არის თუ არა ინტერდისციპლინური მოდელი? ✔ დიახ
მოითხოვს თუ არა წინასწარ განმარტებას? ✔ აუცილებლად
This post has been edited by Laughing-Buddha on 10 Jan 2026, 19:31 
ქართველთა ეთნოგენეზი
