ფშავი, ყველაფერი ფშავის შესახებ

ფშავი აღმოსავლეთ მთიანეთის უდიდესი ისტორიული მხარეა, რომელიც გვიან ფეოდალიზმამდე ხევსურეთთან ერთად ფხოვად მოიხსენიებოდა.
ფშავის საზღვრები იწყება ჟინვალის წყალსაცავიდან ჩრდილო აღმოსავლეთიდან ფშავის არაგვისა და ხევსურეთის არაგვის წყალშეყრამდე. ფშავხევსურეთის არაგვიდან აღმოსავლეთით ფშავი გრძელდება ივრის ხეობასა და ილტოს ხეობამდე, სადაც დღემდე არსებობს ფხოვის ყოფილი ადმინისტრაციულ-რელიგიური ცენტრი _ კვეტერა.
ფშავლები, ხევსურებთან და თუშებთან ერთად უდიდეს წარმართულ/ქრისტიანულ სალოცავად მიიჩნევენ ლაშარს, მაშინ როცა ხევი, მთიულეთი და გუდამაყარი ლომისას მიიჩნევს. თუმცა ორივე ჯვარი უძლიერესად ითვლება აღმოსავლეთ მთიანეთის ყველა მაცხოვრებლისთვის.
დღეს ფშავლები ცხოვრობენ არაგვის, ივრისა და ილტოს ფშავში განლაგებულ სოფლებში, გარეკახეთში, პანკისის ხეობაში, ყვარელში, ქედში, თეთრიწყაროში, დუშეთსა და თბილისში.

ფშავლები იყოფიან 12 თემად, რომლებშიც თავის მხრივ გაერთიანებული არიან სხვა გვარები ან ძირითადი 12 გვარის "განაყოფი" გვარები. დაინტერესებულებს ვთავაზობთ ამ 12 თემის დასახელებას:

თემი ხატი

ქისტაურთა თემი იახსარი
უძილაურთა თემი კოპალა
გოგოჭურთა თემი მთავარანგელოზი
ზურაბაულთა თემი მთავარანგელოზი
გოგოლაურთა თემი მთავარმოწამე
წოწკურაულთა თემი მოხარნადე
გაბიდაურთა თემი სა15ო ძელის ანგელოზი
ჭიჩოელთა თემი პირცეცხლი
გოდერძაულთა თემი პირქუში
წითელაურთა თემი კოტიას წმინდა გიორგი
უკანაფშაველთა თემი წყაროსთაველი
ჩარგლელთა თემი ლაშარის ჯვარი

This post has been edited by Fabian on 19 Jan 2011, 21:43

რარიგ გამახარ ამ პოსტით, ნიადამ ბედნიერად გევლოსთ ფშავლებო!

С Кахетиею смежны небольшие земли, в коих живут народы, именуемые пшавцы и тушинцы, издавна покорствовавшие грузинским царям. Они имеют богатое весьма скотоводство, наклонностей воинственных, верны правительству. Над ними от начальства поставлен пристав из грузин, ибо необходимо знать язык. Не всегда однако же повинуются они надлежащим образом и доселе почти в диком состоянии.

Записки
Алексея Петровича Ермолова
во время управления Грузией

ეს იმის დასტურია, რომ ერმოლოვის დროსაც ფშავლები ფართოდ იყვნენ დასახლებული ალაზნის ხეობაში, გარეკახეთში

მიყვარს ფშავი და ფშაველები! უღალატო და პირადაპირი ხალხია !

იხარეთ და იმრავლეთ ფშაველებო!

ისე, მაგრა ტეხავს როცა ქართველებმა არ იციან რეგიონების მდებარეობა და კუთხეების სახელებიც კი.

მაგალითად ბევრისთვის მთიელი და მთიული ერთი და იგივეა ,

ზოგმა არ იცის სად არის თუშეთი ან რას ნიშნავს წოვა თუში,

ძალიან ბევრმა არ იცის სად არის გუდამაყარი და ვინ არიან გუდამაყრელები და ა.შ.

კაროჩე რა, მაგრა ტეხავს როცა ზეპირად შეგიძლია ჩამოთვალო ამერიკის შტატები და არ იცოდე შენი სამშობლო

ჩარგალში ვარ ნამყოფი,ულამაზესია და ხალხიც მართლა ძალიან კარგია!

ფშაო, ფშაო, ფშანტურაო
ხან მგელი გჭამს, ხან ტურაო
-----------------------------------------
აქაც შამაიხედოდით>>>> კაფიაობა >> კაფიაობა

დედა მყავს უძილაური და გმირ კოპალას სალოცავში ლუდიცა მაქვს დალეული. წყალობათ ხატისა

This post has been edited by ABABUA on 6 Feb 2008, 13:28

ABABUA
ნიადამა, ნიადამა, თქვენც გწყალობდესთ გმირი კოპალას ხატი და ლაშარის ჯვარი!

----------------- ------------------

წყალობა ხატისა!

--------------- -------------------------

წაწლობა

სერგი მაკალათიას "ფშავი"-ს მიხედვით, წაწლობა იყო სიყვარულის ნიადაგზე აღმოცენებული მეგობრობა ქალია და ვაჟისა, მაგრამ იგი შორს იყო გარყვნილობისგან. ქალი და ვაჟი მართალია ედთად წვებოდნენ, მაგრამ მათ შორის სქესობრივი კავშირი გამორიცხული იყო და მხოლოდ კოცნა-ალერით კმაყოფილდებოდნენ. ეს წესი უნდა ჩაითვალოს ამ კუთხის მკვიდრთა მაღალი ზნეობისა და ვაჟის მხრიდან ქალისადმი რაინდული დამოკიდებულების დასტურად.

ვაჟას პოემა გამახსენდა უცებ:

"იარაღნ მამეც ფშაველნო,
რად გი, არ იცი ხმარება.
პირდაპირია გოგოთურ,
ხევსურს არ უყვარს პარება".

მე ხევსური ვარ მაგრამ დედა მყავს ფშაველი...

გურული ვარ მაგრამ

"ისე მიყვარხართ მთიელნო როგორც რომ ხატი გევარგის,
გწყალობდეთ ლომისას ჯვარი, თვალნი გიჭრიდეთ ველამდის!"

(საკუთარი)

რას ნიშნავს წოვა თუში?

წოვა თუშები ლაპარაკობენ ცალკე დიალექტით, რომელშიც ბევრი ვაინახური სიტყვაცაა. მაგრამ ეგ თემა უფრო თუშების თემისთვის არის განკუთვნილი. ფშავლებს თავისი დიალექტი აქვთ, რომელიც მცირედით განსხვავდება ხევსურულისგან. ფშაურად ლაპარაკობენ ფშავშიც, თიანეთშიც და ახმეტის ბევრ ფშაურ სოფელშიც, ფშაური შემორჩენილია ყვარლის რაიონშიც