მეგრულ/სვანურ/ლაზური ენები

ჩემი აზრით საკმაოდ აქტუალური თემაა. ამ ფორუმზე იყო ასეთი თემები, მაგრამ იგი პროვოკატორების წამოწყებული იყო და გინებებით სრულდებოდა. მე მინდა ვკითხო ამ საკითხით სერიოზულად დაინტერებულ ხალხს, თუ რა სტატუსი უნდა მიენიჭოს ამ ენებს.

...ოსური/აფხაზური/თუშური(რომელიც გაქრობის პირასაა უკვე თუ არ გაქრა) და სხვა

რა თქმა უნდა. მაგრამ მეგრული/ლაზური/სვანური პრიორიტეტი უნდა იყოს , რადგანაც ეს ენები ქართველურია, შენს მიერ ჩამოთვლილთაგან განსხვავებით. წოვა თუშების ენა მართლაც ძალიან მაინტერესებს, სულ 2000 კაცი საუბრობს და ისინიც ნელნელა ქართულზე გადმოდიან. ოსურს არაფერი ემუქრება, დამიჯერე აფხაზები კი.....

Ar-Pharazon
ყველა ენა მოვლას საჭიროებს,მაგრამ არ მგონია მართალი რომ ვთქვათ ზუგდიდში მაღიაზას მეგრულადაც ეწეროს

kardu
ენის სტატუსი და დამწერლობა (ანბანი) ერთმანეთთან ცოტა კავშირში არიან.

dd69
ვერ მიგიხვდი ,სიმართლე გითხრა,მე ვთქვი რომ არ არიან კავშირში ან არიან კავშირში მეთქი???

აფხაზებს რაზეც დავცინივარ ხოლმე ერთი ასეთი სიტუაციაა იმისთვის რომ აფხაზურ ენას სახელმწიფო ენის სტატუსი მიეღო დამწერლობაც უნდა ჰქონოდა. (იქნებოდა ალბატ სსსრკ დირექტივა XXXX) შედეგად მიიღეს სასაცილო A რაღაც პრიპამპასებით, ასიგარეტ აკოსმოსი და აგაგარინ აკოსმოს აშვიიიიიიიტ. ზუგდიდში მაღაზიას ისევ ქართული ანბანით დაეწერება (თუ დაეწერა მარგლ'იშ გაზეთი-ს კვალობაზე) მაგრამ მეგრულს ამით არაფერი მიემატება (და მით უმეტეს დააკლდება). მე ვთვლი რომ, მეგრულ-სვანურ-ლაზური (ამ უკანასკნელატან სამწუხაროდ ნაკლები შეხება მაქვს). აბა რომელ მაღაზიას აწერია ლათინურად, მაგრამ ამიტომ ლატინური ენის სტატუსი გაურკვეველი სულაც არა არის. ასევე არცერთ მაღაზიას არ აწერია შუმერულ ენაზე.
ანუ რა მნიშვნელობა აქვს რა ენაზე ეწერება მაღაზიაზე ზუგდიდში?

dd69
ის მნიშვნელობა აქვს ენის სტატუსის განსაზღვრის ერთი გაგება ისიც შეიძლება იყოს რომ მეგრული სამგრელოში მეორე სახელმწიფო ენად გამოცხადდეს ყოველგვარი დამწერლობის გარშე და ეს არ მომწონს მეთქი

Ar-Pharazon
რას ნიშნავს ქართულზე გადმოდიან ? LOL
ნეტა ყველა მასეთი ქართულით ლაპარაკობდეს

PBero

ვსმისლე ავიწყდებათ ბაცბური... ბაცბებს...

მეგრულს რაც შეეხება, სახელმწიფო დონეზე არ უნდა იქნას აყვანილი, მაგრამ უნდა იბეჭდებოდეს წიგნები, ადგილ-ადგილ ზუგდიდიში წარწერებიც უნდა იყოს და ა.შ.

This post has been edited by Ar-Pharazon on 4 Dec 2004, 16:36

აბა რა სისულელეა, რომელ სტატუსზეა საუბარი. ეს მარაზმატული საკითხი რა წამოსაჭრელი იყო საერთოდ. მეგრული, სვანური და ლაზური დიალექტები ხომ ქართული ენის განშტოებანია და სხვა არაფერი, მაშინ მოვსდგეთ ამ ისედაც დასახიჩრებულ და დაჯიჯგნილ ქართულ ენას და ყოველი მისი კუთხური დიალექტი სახელმწიფო ენად გამოვაცხადოთ. ამ დიალექტებს დიალექტის სტატუსი უკვე აქვთ და მეტი არც არის სავალდებულო. რომელიმე მათგანი ცალკე, დამოუკიდებლად რომ დაინერგოს, ამისათვის ცალკე ანბანი, გრამატიკა და უდიდესი იდიოტიზმია საჭირო. როგორც არ არსებობს ცალკე. განყენებული მეგრული კულტურა, ისევე არ არსებობს სვანური, ლაზური, ჭანური, კახური თუ თუშური კულტურანი. არსებობს ქართული კულტურა და საქართველოს ყოველი კუთხის მონაპოვარი უნდა განვიხილოთ როგორც ქართული კულტურის ნიმუში. მეგრული დიალექტი დამახინჯებული ქართული ენის ერთ-ერთი ნიმუშია და სხვა არაფერი. თუ კარგად ჩავუღრმავდებით, ეს თვალსაჩინოა. სვანური დიალექტი ცოტა განსხვავებულია, თუმცა გაცნობიერებულ ადამიანს მასში ქართული ენის საფუძვლების დანახვა არ უნდა გაუჭირდეს. ანალოგიური სიტუაციებია ყველა დანარჩენ ქართულენოვან დიალექტშიც. ზოგიერთი დიალექტი უფრო მძლავრია, ზოგი მისუსტებული. არც თუშურ დიალექტს ემუქრება რაიმე საფრთხე დაკარგვის მხრივ და ის არგუმენტი, რომ დღესდღეობით ამ დიალექტზე მხოლოდ 2000 კაცი საუბრობს, მისაღები არ არის, ვინაიდან ეს კანონზომიერია. თუშეთის მოსახლეობა ალბათ 2000 კაცს არც აჭარბებს და ეს ფაქტიც ამით არის განპირობებული. სამეგრელოს ტერიტორია ბევრად მჭიდროდ არის დასახლებული, შესაბამისად მეგრულ დიალექტზეც გაცილებით მეტი ადამიანი მეტყველებს, ვიდრე თუშურად. საერთო ჯამში დიალექტი ენას ისეთივე ზარალს აყენებს, როგორც მახრა მცენარეს.
ჩემი აზრით ეს თემა დასახურია, ვერდიქტი საბოლოოა და გასაჩივრებას არ ექვემდებარება.

ანუ პირიქით უნდა დაგეწერა?

This post has been edited by PBero on 4 Dec 2004, 16:29

არასწორადაა ნათქვამი. მე მათ უფრო ალტერნატიულ ქართულს დავარქმევდი, რადგანაც მეგრული და ლაზური იმავე ასაკისაა, რამდენისაცაა ქართული და სვანური 1000 წლით უფრო ძველი. საერთო ჯამში კი საერთო ქართველურისაგან (და არა ქართულისაგან) მოდის ოთხივე ეს ენა. დიალექტები ქვია გურულს და კახურს (და კიდევ 14-ს), რომელზე მოლაპარაკე ხალხს აშკარად ესმის ერთმანეთის, მიუხედავად განსხვავებისა კილოში და ადგილ-ადგილ ტერმინოლოგიაში, მაგრამ მეგრული და სვანური არ გვესმის იმიტომ რომ ეს ენებია და არა დიალექტები. ეს ფაქტია და სამარცხვინოს ვერაფერს ვხედავ.
მეგრელების უმრავლესობა საუკეთესო ქართველები არიან (ლაკადას და ნუგზარ ჯოჯუასნაირი სამშობლოს გამყიდველებისაგან განსხვავებით), რომლებიც მეგრულსაც და ქართულსაც ერთი სისხლი და ხორცის დედა ენებად აღიარებენ, თუმცა "დამახინჯებული ქართული" რომ ახსენო, ნაღდი ჯიგიტი მეგრელი ხელს დაგარტყამს....

კიდევ მინდა ვთქვა, რომ არ ღირს წოვა თუშების (ნაღდ,ჩაღმა თუშებში არ შეგეშალოთ) ქართველებად გასაღება. ორივე ენას ფლობენ და ძალიან კარგი ხალხია, მაგრამ ენით არ გვენათესავებიან და თუ გვინდა რომ სიტყვა ქართველი ერს აღნიშნავდეს და არა რაღაც სხვადასხვა ხალხების კონფედერაციას, მაშინ მოდით ჩავთვალოთ ისინი ეროვნულ უმცირესობად...
* * *

This post has been edited by Ar-Pharazon on 4 Dec 2004, 16:35

Ar-Pharazon
მოიცა წოვა თუშები სადაურები არიან აბა? და ან ნაღდი თუშები რა ცნებაა?

Ar-Pharazon

კარგით ბატონო ენის რეფორმატორო, საინტერესოა თავად რა სტატუსს მიანიჭებდით როგორც თავად ბრძანებთ ამ არაქართულ, მაგრამ ქართველურ "ენებს".. ისე შესატყვისი დიალექტი თუ არ გაკმაყოფილებთ, სიტყვა წარმონაქმნს მოვიშველიებდი.
მოკლედ მაინც ამ წარმონაქმნების ირგვლივ ვტრიალებთ სვავებივით, არადა მაინც მიმაჩნია, რომ სრულოიად მოკლებულია ეს მსჯელობა საღ აზრს.