http://rustavi2.co/index.php?option=com_ne...=gourl&id=22886ინტერვიუ რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატთან, პოლიტიკური კვლევების ინსტიტუტის დირექტორთან, პოლიტოლოგ სერგეი მარკოვთან.
- მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთის ხელისუფლებამ ჩრდილოეთ კავკასიაში კონტრტერორისტული ოპერაციის დასრულების შესახებ განაცხადა, რეგიონში სტაბილური სიტუაცია აშკარად არ არის და აფეთქებები გრძელდება. თქვენ როგორ შეაფასებდით ჩრდილოეთ კავკასიაში არსებულ სიტუაციას?
- 1990-იანი წლების შემდეგ ჩრდილოეთ კავკასიაში ჩეჩენ სეპარატისტებთან დაკავშირებით სერიოზული პრობლემები გაჩნდა. ამ პრობლემის გადაჭრა ერთდროულად სამხედრო, პოლიტიკური და ეკონომიკური გზით მოხერხდა. მკაცრი სამხედრო ხაზი ე.წ. იჩქერიის სამხედრო ქვედანაყოფების განადგურებას ითვალისწინებდა. 1996 წელს, როდესაც ბოევიკებმა გროზნო მიიტაცეს, შეიარაღებულმა ძალებმა ისინი ალყაში მოაქციეს და სამხედრო სტრუქტურის მაშინდელი ხელმძღვანელი კონსტანტინე კულიკოვსკი მათი განადგურების წინადადებით გამოვიდა: "ჩვენ ისინი ალყაში გვყავს მოქცეული, გავანადგუროთ და ამით ისინი ეკონომიკურად 80%-ით განადგურდებიან". თუმცა მაშინ ამის გაკეთება პოლიტიკური მიზეზების გამო ვერ მოხერხდა.
- თქვენ იჩქერიის ხელისუფლებას "ეგრეთწოდებულად" მოიხსენიებთ, თუმცა რუსეთის მაშინდელმა ხელმძღვანელობამ მისი ლეგიტიმურობა აღიარა...
- დიახ, ეს მოლაპარაკებებისა და "ხასავიურტის შეთანხმების" გაფორმების შემდეგ მოხდა, რომელსაც მე მიუნჰენის ხელშეკრულებას შევადარებდი. შემდეგ ჩვენ იჩქერიის რეჟიმის ლეგიტიმურად ცნობის გზით წავედით. ვიმედოვნებდით, რომ მასხადოვი, რომელიც ჩვენ პრეზიდენტად ვაღიარეთ, სიტუაციის კონტროლქვეშ აყვანას შეძლებდა და შემდეგ მასთან სხვადასხვა საკითხზე მოლაპარაკებას შევძლებდით. თუმცა გაირკვა, რომ მასხადოვი იმ მდგომარეობაში არ იყო, რომ სიტუაცია ემართა. უკონტროლო ვითარება სხვა რესპუბლიკებზეც გავრცელდა, კერძოდ, დაღესტანში თავდასხმები გახშირდა და უკვე მეტ-ნაკლებად გასაგები გახდა, რომ დაიწყო ომი. დღეს ჩეჩნეთის და რუსეთის ხელისუფლებები რესპუბლიკის ეკონომიკური აღორძინების კურსს ატარებენ. რუსეთის რესურსების დიდი ნაწილი ჩეჩნეთის ნორმალური ეკონომიკური და სოციალური ცხოვრების აღორძინებისკენაა მიმართული. შედეგიც გვაქვს. შეგვიძლია, ამერიკელებისთვის სემინარები გავმართოთ იმის შესახებ, როგორ უნდა მოიგონ სამოქალაქო ომი და გაატარონ ომის შემდგომი სიტუაციის დარეგულირების პოლიტიკა.
- მართლაც თვლით, რომ ჩეჩნეთში ყველაფერი კარგადაა და პრობლემები აღარ არსებობს?!
- არა, პრობლემა, რა თქმა უნდა, არის. ომში სეპარატისტების დამარცხების შემდეგ ჩვენ ახალ პრობლემას წავაწყდით - ისლამურ ტერორიზმსა და რადიკალიზმს. იმ დროს ეს საკითხი, ასე ვთქვათ, "გავატარეთ", რადგან ვთვლიდით, რომ ჩეჩნეთის ტერიტორიაზე მათი მთავარი ბაზების განადგურებით ამ საფრთხეს შევამცირებდით და სიტუაცია თავისთავად დალაგდებოდა. უკვე დაწყებული იყო სახელმწიფო სოციალური ინსტიტუტების აღდგენა, თუმცა აღმოჩნდა, ჩვენ რადიკალური ისლამის სოციალური ფესვები სათანადოდ ვერ შევაფასეთ და იგი ბაზების გარეშეც მარტივად ვითარდება. გაირკვა ასევე, რომ მან საკუთარი სოციალური ფესვები მაქსიმალურად აამოქმედა და ტერორისტული იატაქვეშეთი ჩამოაყალიბა, რომელიც უკვე მუდმივი ბაზების გარეშეც წარმატებით აგრძელებდა მოღვაწეობას. ასე ჩაეყარა საფუძველი პარტიზანულ ომს, ჩვენ კი მისი სახით უკვე სულ სხვა, ახალი მოწინააღმდეგე მივიღეთ; თუ ადრე ჩეჩნურ ნაციონალიზმს ვებრძოდით, დღეს რადიკალური ისლამიზმი გვიპირისპირდება, რომლის დამარცხებას, შესაბამისად, ბრძოლის მეთოდების შეცვლა სჭირდება.
- რას გულისხმობთ "ბრძოლის სხვა მეთოდებში"?
- მოსკოვის მეტროში განხორციელებული მასშტაბური ტერაქტების შემდეგ პოლიტიკა შევცვალეთ და ეკონომიკურ აღორძინებაზე, სამუშაო ადგილების შექმნაზე, ცხოვრების დონის გაუმჯობესებასა და კორუფციასთან ბრძოლის გააქტიურებაზე დავიწყეთ მუშაობა. ვთვლით, რომ აუცილებელია ასევე ჩრდილოეთ კავკასიის რუსეთის ფედერაციასთან ერთიან კულტურულ სივრცეში ინტეგრაცია. ამ კონტექსტში საჭიროა, გადაილახოს ჩრდილოეთ კავკასიელების გაუცხოება, რადგან ვხედავთ, რომ რუსების ძირითადი ნაწილის ცნობიერებაში მათ მიმართ სერიოზული დაძაბულობა არსებობს. მე ყოველთვის საკმაოდ მკაცრად აღვნიშნავ, რომ ჩვენ ვალდებული ვართ, კავკასიელები გვიყვარდეს. თუ არ გვიყვარს კავკასიელები, როგორ უნდა ვიცხოვროთ მათთან ერთად?!
- თქვენ ამბობთ, რომ რუსეთის ხელისუფლება ჩრდილოეთ კავკასიელების გაუცხოებას ებრძვის და ამისთვის ფინანსური რესურსების მნიშვნელოვან ნაწილს ხარჯავს. ამ ფონზე ალბათ, უცნაური შეიძლება, ეწოდოს იმ ფაქტს, რომ სახელისუფლებო მედიასაშუალებები დღემდე ყველა ბოროტებას კავკასიელებს მიაწერენ... რამდენად რეალურად მიგაჩნიათ, ასეთ პირობებში რუსულმა საზოგადოებამ კავკასიელები შეიყვაროს?
- საზოგადოებრივი აზრის შეცვლა მარტივი არ იქნება, თუმცა თუ ამ მიმართულებით სწორი, მტკიცე პოლიტიკა გატარდება და ეს პროცესი შესაბამისი რესურსებით იქნება უზრუნველყოფილი, გამარჯვება ჩვენ დაგვრჩება. დღეისათვის ეკონომიკურ პროექტებში რიგი პრობლემები არსებობს. ჩემი აზრით, ახლა ყველაზე მთავარი სამუშაო ადგილების შექმნაა, რისთვისაც სოფლის მეურნეობის აღორძინებაა საჭირო. როდესაც ადამიანი დასაქმებული და დაოჯახებულია, იგი ასეთ ძალებთან თანამშრომლობაზე არ ფიქრობს. ასე, რომ, ჩემი აზრით, ტერორიზმს სოფლის მეურნეობის აღორძინება უნდა დავუპირისპიროთ.
გარდა ამისა, როგორც იცით, რუსეთის ხელისუფლებამ ჩრდილოეთ კავკასიაში საკუთარ სრულუფლებიან წარმომადგენლად ალექსანდრე ხლოპონინი დანიშნა. სიმართლე გითხრათ, პირადად ჩემთვის მთლად გასაგები არ არის, როდესაც 21-ე საუკუნის ტიპიური წარმომადგენელი იმ რეგიონის კურატორად ინიშნება, რომელიც ჯერ კიდევ XX-XIX საუკუნეებით ცხოვრობს.
- ზემოთ ბრძანეთ, "ვალდებულები ვართ, კავკასიელები გვიყვარდესო".... ეს მხოლოდ დღემდე რუსეთის ფედერაციის შემადგენლობაში მყოფ ჩრდილოეთ კავკასიურ რესპუბლიკებს ეხებათ, თუ სხვა კავკასიელებსაც? რას ფიქრობთ, მაგალითად, რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობებზე? ამ ბრძოლაშიც ხომ არ აპირებს რუსეთი მეთოდების შეცვლას?
- ჩვენ საქართველოს ამჟამინდელ ხელისუფლებასა და ქართველ ხალხს ერთმანეთისგან მკაფიოდ ვყოფთ. ქართველ ხალხთან საუკუნეების მანძილზე ძალიან თბილი და მეგობრული ურთიერთობები გვაკავშირებს. სამწუხაროდ, საქართველოს ხელისუფლება კვლავინდებურად ცდილობს, ცუდი ურთიერთობების პროვოცირება მოახდინოს, ჩვენი ამოცანა კი ის არის, რომ სრულად აღვადგინოთ დიპლომატიური ურთიერთოებები, სატრანსპორტო მიმოსვლა და საერთოდ, ურთიერთოებების ნორმალიზება მოვახდინოთ. რაც შეეხება აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთს, ჩვენ ყოველთვის ვამბობდით, რომ ამ ხალხების განადგურებას არ დავუშვებდით. აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის ბედი სწორედ ამ ხალხებმა უნდა გადაწყვიტონ.
- იგივე ლოგიკით, დამეთანხმეთ, საქართველოს მომავალს, საშინაო და საგარეო პოლიტიკას, ისევე, როგორც ტერიტორიულ საკითხებს საქართველოს მოსახლეობა უნდა წყვეტდეს, როგორც ქვეყნის მთელი ტერიტორიის მეპატრონე, აფხაზეთი და ე.წ. სამხრეთ ოსეთი კი სწორედ საქართველოს ტერიტორიის ნაწილია! ვფიქრობ, ხვდებით, რომ ეს მიდგომა ქართველების მხრიდან არ შეიცვლება, ვინც არ უნდა იყოს ქვეყნის ხელისუფლებაში...
- ყოველთვის ვამბობდი, რომ ის ქართველები, რომლებიც აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში ცხოვრობდნენ, აუცილებლად უნდა დაბრუნდნენ, თუმცა ეთნიკური ბალანსი არ უნდა შეიცვალოს. აფხაზები აფხაზეთში უმრავლესობაში უნდა იყვნენ. გსურთ მეგობრობა? - ჩვენ ამისთვის ყველაფერს გავაკეთებთ. სწორედ ამის გამო 13 წლის განმავლობაში რუსეთი ყველაფერს აკეთებდა და ატარებდა აფხაზეთის წინააღმდეგ ეკონომიკურ სანქციებს, რათა აფხაზებისა და ქართველებისთვის ერთად ყოფნისკენ ებიძგებინა. რაც შეეხება სამხრეთ ოსეთს, საქართველოს ამ საკითხის მოგვარება ძალიან მარტივად, ყოფითი პრობლემების გადაწყვეტით შეეძლო, თუმცა ამის ნაცვლად, საქართველოს ხელისუფლებამ ის ერთადერთი ბაზარი დაკეტა, რომელიც ოსებს და ქართველებს აერთიანებდა და იმ ტერიტორიაზე სამხედრო დანაყოფები ჩააყენა. ამას დაემატა დროებითი ადმინისტრაციის შექმნის საკითხი, რომელმაც ყველაფერი დაანგრია. არადა, მაშინ რუსეთის ხელისუფლება მზად იყო, საქართველოს ოსებთან შერიგების საქმეში ყველანაირად დაჰხმარებოდა. ახლა რეალობა შეცვლილია: ჩვენ ვამბობთ, რომ მზად ვართ, საქართველოსთან ურთიერთობები გავაუმჯობესოთ, მაგრამ ჩვენ არ ვართ ბაზარში და არც ოსები და აფხაზები არიან ბადრიჯანი და პამიდორი, რომ მათით ვივაჭროთ. რუსი ჯარისკაცები არიან იმის გარანტორები, რომ არცერთი ერი დამცირებულ მდგომარეობაში არ იქნება. მე ვიტყოდი, რომ ჩვენ გვაქვს იმპერიული აზროვნება, ამ სიტყვის კარგი გაგებით. თქვენ ალბათ, გახსოვთ აჭარის სიტუაცია: ჩვენ ვთქვით, რომ ყველაფერი ხალხის გადასაწყვეტი იყო და მხარი დავუჭირეთ სააკაშვილის, რამდენადაც მაშინ ხალხი სწორედ მას უჭერდა მხარს. ასე, რომ, ყველა ერი თავად წყვეტს საკუთარ ბედს.
რაც შეეხება საქართველოს მოქმედ ხელისუფლებას, არ მინდა, იფიქროთ, რომ რუსეთში მის მიმართ უსაფუძვლო ზიზღი არსებობს. იმის მიუხედავად, რომ სააკაშვილი სამხედრო დამნაშავეა, არ შემიძლია, არ აღვნიშნო, რომ ამ ხელისუფლებამ სამართალდაცვის სფეროში მშვენიერი რეფორმები გაატარა, ქვეყანაში მნიშვნელოვნად შემცირდა კორუფცია და ის, თუ როგორ მოექცა სააკაშვილი "კანონიერ ქურდებს", ბევრისთვის კარგი გაკვეთილი უნდა გახდეს. ასევე ვხედავთ, როგორ ვითარდება ზუგდიდი და ამას, რა თქმა უნდა, აფხაზებიც ხედავენ. ასე, რომ, ჩვენ უმიზეზოდ არავინ გვეზიზღება და პოზიტიურს, თუ ასეთი არსებობს, ნებისმიერის, მათ შორის სააკაშვილის ხელისუფლების ქმედებებშიც ვამჩნევთ.
- თქვენ აღნიშნეთ, რომ აფხაზებს და ოსებს უფლება აქვთ, თავად აირჩიონ, ვისთან და როგორ სურთ ცხოვრება. ნამდვილად არ ვიქნები პირველი, ვინც ჩეჩნებთან გაავლებს პარალელს. მოგეხსენებათ, 1990-იანი წლების დასაწყისში ჩეჩნეთში ჩატარდა რეფერენდუმი, რომელზეც ჩეჩენმა ერმა თავისი არჩევანი გააკეთა და ამ საფუძველზე მაშინდელმა ხელისუფლებამ იჩქერიის დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. რატომ არ მისცა რუსეთმა ჩეჩენ ერს იმის უფლება, აფხაზებისა და ოსების მსგავსად, თავად გადაეწყვიტა, ვისთან და როგორ ეცხოვრა?
- პროვოკაციული კითხვაა. მინდა, გითხრათ, რომ ჩეჩნეთის მაშინდელმა ხელისუფლებამ რეფერენდუმი არალეგიტიმური გზით ჩაატარა. რეფერენდუმმა ავტომატებისა და ტანკების თანხლებით ჩაიარა. გირჩევთ, ახლა ჩახვიდეთ ჩეჩნეთში და ჰკითხოთ იქ მცხოვრებ ჩეჩნებს, ვისთან და როგორ სურთ ცხოვრება. ჩეჩენმა ხალხმა გააკეთა თავისი არჩევანი და ჩეჩნეთი ვითარდება. ჩადით გროზნოში და ჩემს სიტყვებში თავადაც დარწმუნდებით.
- ცნობილმა ქართველმა საზოგადო მოღვაწემ ალექსანდრე ჭაჭიამ ბოლო წლებში არაერთხელ განაცხადა აფხაზეთთან და ე.წ. სამხრეთ ოსეთთან კონფლიქტის დარეგულირების ფარგლებში ახალი ტიპის კონფედერაციის შექმნის აუცილებლობის თაობაზე, რომლის სუბიექტები რუსეთი, საქართველო, აფხაზეთი და ე.წ. სამხრეთ ოსეთიც იქნებოდნენ. თქვენ როგორი დამოკიდებულება გაქვთ ამ იდეის მიმართ?
- როდესაც ჭრილობა ჯერ კიდევ მოუშუშებელია, აფხაზებთან ამაზე საუბარი ძნელია. მათ ეშინიათ, ამდენად ამ ეტაპზე კონფედერაციის შექმნაზე საუბარი უადგილო და უდროოა. პირადად მე ქართველ პოლიტიკოსებს შევთავაზებდი, თუ სიკეთე უნდათ, 20 წელი აფხაზეთი საერთოდ დაივიწყონ. როდესაც დრო გავა, ეს საკითხი, რა თქმა უნდა, კვლავ დადგება დღის წესრიგში, მაგრამ სხვაგვარად. ჩვენ ხომ მშვენივრად ვიცით, რომ საზღვრები მუდმივი არ არის?! ასე, რომ აფხაზეთი იყო საქართველოს შემადგენლობაში და შესაძლოა, ისევ დაბრუნდეს, თუმცა ამ ეტაპზე ამაზე საუბარიც კი არ ღირს. ამ ეტაპზე ყველა ვხედავთ, რომ როცა ქართული მხარე ამ საკითხს ყველა მოლაპარაკებაზე ერთ-ერთ მთავარ პირობად აყენებს, მოლაპარაკებები ჩიხში შედის. საერთოდ, ყველას ვურჩევ, სამხრეთ კავკასიის პრობლემატიკას არა XIX, არამედ XX საკუნის თვალით შევხედოთ. მომავალში შესაძლოა, შევქმნათ კონფედერაცია, რომელშიც შევიდოდა რუსეთიც, საქართველოც, აფხაზეთიც, სამხრეთ ოსეთიც, თურქეთიც, სომხეთიც და აზერბაიჯანიც. შეიქმნას ასეთი აღმოსავლურ-ევროპული ეკონომიკური კავშირი, რომელშიც ასევე შევიდოდნენ უკრაინა, ბელორუსია და ყაზახეთი... დამერწმუნეთ, ამ ქვეყნებიდან ევროკავშირში არცერთს მიიღებენ, რადგან ყველას სხვადასხვა პრობლემა აქვს. ამჟამინდელ ღატაკ უკრაინას, მაგალითად, 50 მლნ ღარიბი ადამიანით ევროკავშირში მიღება ნამდვილად არ უწერია; თურქეთთან დაკავშირებით მუსლიმანური ფაქტორი არსებობს. საქართველოს და აზერბაიჯანს ტერიტორიული პრობლემები აქვთ... ევროკავშირში არც რუსეთს მიიღებენ, მაგრამ რუსეთს გაცილებით დიდი შანსი აქვს ამის, ვინაიდან აქვს ნავთობი და გაზი. თუმცა ჩვენ ერთი რამ გვაერთიანებს – სურვილი, ევროპული ტიპის ინსტიტუტი ავაგოთ და ისეთივე ცხოვრება შევქმნათ, როგორიც ევროკავშირშია.
- ქართულმა მხარემ რუსეთთან ყოველგვარი წინაპირობების გარეშე დიალოგის დაწყების მზადყოფნის შესახებ არაერთხელ განაცხადა. თქვენი აზრით, რამდენად რეალურია დიალოგის დაწყება?
- როგორც კი რუსული მხარე რაიმე პოზიტიურ ნაბიჯს გადადგამს, სააკაშვილი მაშინვე პროვოკაციული განცხადებების კეთებას იწყებს და სიტუაციას ამწვავებს. აქედან გამომდინარე, გაუგებარია, ვის ვესაუბროთ. ჩვენ ხომ არ შეგვიძლია, სრულად აღვადგინოთ ავიამიმოსვლა იმ ქვეყანასთან, რომლის პრეზიდენტსაც ეს არ სურს?! ჩვენ არ გვყავს მომლაპარაკებელი და არა მარტო ჩვენ, - ევროკავშირსაც, რომელიც სააკაშვილის შეცვლაზე ოცნებობს.
- მაგრამ ოფიციალური განცხადებების თანახმად, ევროკავშირი საქართველოს ხელისუფლებას როგორც ეკონომიკურად, ისე პოლიტიკურად უჭერს მხარს...
- არა, ევროკავშირი საქართველოს ხელისუფლებას მხარს არ უჭერს, მას უბრალოდ არ სურს, რუსეთმა სამხრეთ ოსეთის ომში გამარჯვებულად იგრძნოს თავი.
- და პირადად თქვენი აზრით, რუსეთი ამ ომში მოგებულია?
- დიახ, ყველა ხვდება, რომ რუსეთი მოგებულია. ომის შემდეგ რუსეთი სხვა გეოპოლიტიკურ საფეხურზე გადავიდა. პირველ რიგში, მან თქვა: "ჩვენ ვრისკავთ ომით, მომავალში უკან არ დავიხევთ და თუ გსურთ, რუსეთმა მომავალში უკან დაიხიოს, იქნება ომი – დიდი ომი".
- 2013 წელს საქართველოში საპრეზიდენტო არჩევნები ჩატარდება. დავუშვათ, შეიცვლება სააკაშვილი და მოვა სხვა პრეზიდენტი, მაგრამ საქართველოს საგარეო პოლიტიკა სავარაუდოდ, არ შეიცვლება, რამდენადაც ქართველმა ხალხმა გააკეთა თავისი არჩევანი – ევროსტრუქტურებში ინტეგრაცია. თუ შეიცვლება ასეთ შემთხვევაში საქართველოს მიმართ რუსეთის დამოკიდებულება?
- რა თქმა უნდა, შეიცვლება. ჩვენ გვექნება საშუალება, მოლაპარაკებების მაგიდასთან დავსხდეთ. ამის შესაძლებლობა სააკაშვილის დროსაც არის, მაგრამ ჩვენმა ამერიკელმა მეგობრებმა უნდა უთხრან სააკაშვილს, "კაპიკს ვერ მიიღებ, ვიდრე საკუთარი მინისტრების გუნდს არ უბრძანებ, რუსეთთან ურთიერთოებები მოაწესრიგონ".
- სააკაშვილმა ეს გუნდს უკვე დაავალა და საგარეო საქმეთა მინისტრმა გრიგოლ ვაშაძემ არაერთხელ განაცხადა კიდეც რუსეთთან მოლაპარაკებების დაწყებისთვის მზადყოფნის შესახებ...
- ესე იგი, სააკაშვილმა მართლაც დაავალა გუნდს. ჩვენ მზად ვართ, ვისაუბროთ მინისტრებთან, მაგრამ სააკაშვილთან ერთ მაგიდასთან ყოფნა უბრალოდ არ გამოვა.
- ანუ, მზად ხართ, სააკაშვილის ხელისუფლების მინისტრებთან მოლაპარაკებები დაიწყოთ?
- მინისტრებთან, როგორც უკვე გითხარით, მზად ვართ, ვისაუბროთ.ლევან ჭითანავა
საინფორმაციო სააგენტო "პირWელი"
რამე ხდება და ვერ ვხვდებით?
ვისაც არ უყვარს - არც ენატრება. ვისაც არ ენატრება, არც არასოდეს ყვარებია და არც არავის ელოდება.
· 
რუსეთი ქართველ მინისტრებთან მოლაპარაკებების, დასაწყებად მზადაა
