სამხრეთ ოსეთის საკითხი

სადავო არაა რომ "სამხრეთ ოსეთი" მთლიანად ყალბი და მოგონილი სახელწოდებაა და მას ეს სახელი არ უნდა ერქვას. მაგრამ "სამაჩაბლოც" ზუსტად მგონი ვერ შეეფერება ამ მიწას. ვინმემ თუ იცის ტერმინ "სამაჩაბლოს" წარმოშობა? რას ნიშნავს იგი? მაჩაბლების მამულს? ანუ იგივე წარმოშობისაა რაც "სამურზაყანო"? რომელ ტერიტორიას მოიცავს სამაჩაბლო? დიდი ლიახვის ხეობას? პატარა ლიახვის ხეობას? დიდი ლიახვის ხეობის ზემო ნაწილს რომელსაც ადრე მაღრან-დვალეთი ერქვა? თუ ცხინვალის მიმდებარე ტერიტორიას?
რაც შეეხება "სამხრეთ ოსეთს", როგორც ბევრს ჰგონია რომ იგი ბოლშევიკების მიერ არის მოგონილი ძალიან ცდება. ამ ტერმინს ჯერ კიდევ იაკობ გოგებაშვილი იყენებდა თავის "ბუნების კარში", მაგრამ მაშინ ეს არაოფიციალური ტერმინი იყო. ოფიციალურად იგი ბოლშევიკებმა დაამკვიდრეს 1922 წელს როცა ოსებს ავტონომია მისცეს მაშინ როცა "ჩრდილოეთ ოსეთში" ოსებმა ავტონომია 1924 წელს მიიღეს................

This post has been edited by არწივი9 on 2 Nov 2006, 15:07

მიმაგრებული სურათი

სამხრეთ ოსეთი ასეთი ტერმინი შეიძლება გოგებაშვილსაც გამოეყენებინა და შეიძლება სამადაშვილსაც, ყველა ქვეყანას აქვს თავისი სამხრეთი, ჩრდილოეთი, დასავლეთი და აღმოსავლეთი სიტყვაზე კახეთზე შეგვიძლია ვიხმაროთ სიტყვა აღმოსავლეთ საქართველო, მაგრამ სომხეთს ნამდვილად ვერ ვუწოდებთ აღმოსავლეთ საქართველოს. ანუ ოსეთშიც გამოიძებნება ტერიტორია, რომელსაც სამხრეთ ოსეთი მშვენივრად მოერგება, მაგრამ არანაირად საქართველოში. ვერ დავიჯერებ რომ გოგებაშვილი მაგ ტერმინს, ე.წ. ცხინვალის რეგიონთან დაკავშირებით ხმარობს. კონკრეტულად სად წერია მეც რომ ვნახო?

ისე შენ ძალიან "სტრანნი" წიგნებს პოულობ ილია ჭავჭავაძის არ იყოს, შადიმანს აქებდაო შენ დაწერე თუ არ ვცდები

"სამხრეთ ოსეთი" არ არის კომუნისტური ტერმინი ... მანამდეც იხმარებოდა.
სამაჩაბლო მცდარი ტერმინია.

ადრე მას უბრალოდ "ქართლი", ან "ქვემო ქართლი" ეწოდებოდა ... იყო კიდევ ზემო ქართლი: მესხეთი, ახალციხე ...

გოგებაშვილის დროს აფხაზეთი არ მიაჩნდათ საქართველოს ნაწილად. ის ითვლებოდა მეზობელ ქვეყანად (ბუნების კარი - 537 გვ.)

"ამის გამო ოსეთი ორ ნაწილად განიყოფება: ჩრდილოეთ ოსეთად და სამხრეთ ოსეთად" (540 გვ.) შესაბამისად მისი კლასიფიკაციით არსებობენ აქეთა (გაქართველებული) და იქითა (რუსიფიცფირებული) ოსები.

მაგრამ მხოლოდ ერთი წყარო არაფერს გვეუბნება, საინტერესოა სხვები რას ფიქრობდნენ.

This post has been edited by Armor on 2 Nov 2006, 16:19

შადიმანზე რომ არ დაგიმალო ჟურნალ "სარკეში" ეწერა. ისე, საინტერესოა სადმე ილიას პუბლიკაციების სრული კრებული თუა სადმე? შადიმანზე რას წერდა ძალიან მაინტერესებს.

იაკობ გოგებაშვილი კი ასე წერდა: "ოსეთი იყოფა ჩრდილო და სამხრეთ ოსეთად". მან შენ როგორც იცი "ბუნების კარი" დაწერა. ერთ-ერთი მისი გამოცემა ხელახლა დაიბეჭდა 90-იან წლებში. დიდი, პრიალა სტაფილოსფერი წიგნია. მე მქონდა მაგრამ დღეს ვერ ვიპოვე და თუ ვიპოვი აუცილებლად დავწერ ზუსტ ციტატას და გვერდსაც მივუწერ.
ამას გარდა, "საქართველოს ისტორიის" სკოლის სახელმძღვანელოშიც (მე-10 თუ მე-11 კლასისათვის, ის კი არა ეკლესია რომ ახატია და ყველას რომ აქვს სკოლაში ნასწავლი. ეს სახელმძღვანელო სხვაა) წერია რომ ტერმინი "სამხრეთ ოსეთი" რევოლუციამდეც (ანუ ცარირიზმის დროს) იხმარებოდაო მაგრამ მხოლოდ იმ აზრით რომ ოსები კავკასიონის ქედის სამხრეთითაც ცხოვრობდნენო.


ჰო, აი რას წერს იაკობი.

იაკობ გოგებაშვილი
"ბუნების კარი"
მესამე და მეოთხე წლისათვის
ოცდამეერთე გამოცემა (110 000)
თბილისი, 1912
(სხვათაშორის ძალიან საკვირველია! აკი 1936 წლამდე თბილისს ტფილისი ერქვაო? აქ კი გარკვევით წერია "თბილისი")


მეზობელი ქვეყნები
აფხაზეთი


"სამურზაყანოს დასავლეთით სძევს აფხაზეთი. აფხაზები ჩამომავლობით ქართველები მოდგმისანი არ არიან და შეადგენენ ცალკე ტომსა. მაგრამ აფხაზები მაინც კავკასიის ყველა ხალხზედ უფრო ახლოს არიან ქართველებთან. შუა საუკუნეებში საქართველო და აფხაზეთი ერთად იყო შეერთებული და ერთ სამეფოს შეადგენდნენ.................." გვერდი 537

რის გამო დაწერა ასე იაკობმა-არ ვიცი. ცენზურამ არ დაუშვა რომ აფხაზეთი საქართველოს ნაწილად მოეხსენებინა თუ?


ოსებზე კი ამას წერს:

"ოსები არიან მთის ხალხი. მათ უჭირავთ შუა წელი კავკასიონის ქედისა ხევსურეთიდგან დაწყებული სვანეთამდე. ზოგი მათგანი სცხოვრობენ ქედს იქით, ქედის ჩრდილო კალთებზედ, ზოგნი-აქეთ, სამხრეთ კალთებზე. ამის გამო ოსეთი ორ ნაწილად განიყოფა: ჩრდილო ოსეთად და სამხრეთ ოსეთად" გვერდი 540

This post has been edited by არწივი9 on 2 Nov 2006, 16:45

არწივი9

ძალიანაც მიუქარია თუ ეგრე დაუწერია მე ის ვიცი, რომ ცხინვალში "სამხრეთ ოსეთის დედაქალაქში" 20-იან წლებში სულ რამოდენიმე ოსური ოჯახი ცხოვრობდა და ეხლა მთის კალთებზე თუ ოსები ცხოვრობდნენ მაგისთვის იმ ტერიტორიას ოსეთი უწოდო სისულელეა. ისე მაგარია არა, კავკასის ქედით გაყოფილი ერთიანი სახელმწიფო, თუ იმასაც გავითვალისწინებთ რომ როკის გვირაბი კაცობრიობისთვის სულ ახალი "მონაპოვარია"

ოს პოეტებს რომ უყვართ გამოთქმა-"კავკასიონის ქედზე ხურჯინივით გადადებული ოსეთი"
ეს კარგი და სამაჩაბლო მაინც რომელი ტერიტორიაა? ვიკიპედიაშიც არაფერი წერია ამაზე

კანიაზ მაჩაბელების კუთვნილი ყანები მაგ რეგიონში ...

არწივი9

რეალურად ეგ ტერიტორია არც სამაჩაბლოა და არც შიდა ქართლი, ხელოვნურად შექმნილი საზღვრებია და ისტორიასთან საერთო აარფერი აქვს, ასე რომ ყველაზე შესაფერისი ტერმინი დღევანდელ ვითარებაში - ცხინვალის რეგიონია.

Armor

მაჩაბლებს, მე როგორც ვიცი ეკუთვნოდათ ტერიტორია ცხინვალიდან ჯავამდე. და სულაც არაა მცდარი ტერმინი, თუმცა მთლიანად მაგ რეგიონის სამაჩაბლოდ გამოცხადება, მართლაც არ შეიძლება.

ეგ ტერიტორია ქვემო ქართლი ვერანაირად ვერ იქნება, იმიტომ რომ შიდა ქართლია ყველანაირად (ძველებურად შუა ქართლი).
ქვემო ქართლი იწყება ფონიჭალის მერე რუსთავიდან და თელელითან.

This post has been edited by veshapo on 3 Nov 2006, 14:01

სამაჩაბლო იყო მაჩაბელთა მამულები. საგვარეულო მოდის აჩაბეთიდან. თუ ზუსტად მახსოვს, "სამხრეთ ოსეთში" სამაჩაბლოს გარდა შედის სამუხრანბატონოს, საციციანოს, ქსნის საერისთაოს (შესაძლოა მთის თემების - ხევის), აგრეთვე რაჭისა და იმერეთის ნაწილები.

სამხრეთ ოსეთი რევოლუციამდეც არსებობდა. საქმე ის არის, რომ "სამხრეთ ოსეთში" შედის ასევე დვალეთი. დვალები ცალკე ტომი იყო, რომლებიც გაოსდნენ (იყო კიდევ მაღრან-დვალეთი, რომელიც საერთოდ კავკასიონს გაღმაა და ახლა ჩრდილოეთ ოსეთშია. ან შესაძლოა დვალეთი და მაღრან-დვალეთი მერევა). დვალების მცირე ნაწილი გაქართველდა (გარაჭველდა ). დვალების გაოსება იმდენად გაშინაგანებული მოვლენაა, რომ შიდაოსურ კუთხურ დაყოფაში მათ ცალკე სახელიც აქვთ - туалы.

გარდა ამისა, საქართველოში იყო სამი უბატონო მხარე - სვანეთის ზემოწელში, ქიზიყის ნაწილი და ახლანდელი "სამხრეთ ოსეთის" ზემო ნაწილი, რომელთა მოსახლეობა ბატონებს არ ემორჩილებოდა. მაგრამ თუ სვანეთისა და კახეთისთვის ეს მხოლოდ სოციალური მოვლენა იყო, ოსები ამას დამოუკიდებლობის არგუმენტად იშველიებენ.

რაც შეეხება "ქართლებს", ცნობილია: შიდა ქართლი, ქვემო ქართლი და ზემო ქართლი. ზემო ქართლს უწოდებდნენ სამცხე-ჯავახეთსა და საზოგადოდ, სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ვიდრე სპერამდე. თუმცა მოგვიანებით ეს სახელწოდება აქტიურად აღარ გამოიყენებოდა. ხოლო შიდა ქართლის ჩრდილოეთ ნაწილს ერქვა "ზენა სოფელი" და მისი უმეტესი ნაწილი შევიდა სწორედ "სამხრეთ ოსეთის" საზღვრებში.

დვალეთი იყო მდინარე არდონის ხეობაში, კავკასიონის ქედის ჩრდილოეთით და მაღრან-დვალეთი კი აქეთ, დაახლოებით ჯავის მიდამოებიდან ვიდრე კავკასიონის ქედამდე. "მაღრანი" ნიშნავს თურმე "უღრანს". ეტყობა ხშირი ტყეები იყო მანდ.

დვალების წარმომავლობაზე ორი აზრია. ისინი ან ვაინახები იყვნენ ან ქართველური, კერძოდ ზანური ტომები. ზუსტად დადგენილი არ არის.

არწივი9

ჰო, ესე იგი, დვალეთები ამერია.

მეც ასე ვიცი.

ბატონებო და ქალბატონებო,
ისტორია იქმნება ყოველთვის მიკერძოებულად, ანუ: ვინც წერს ის ვიღაცას ემსახურება,
მაგალითად დღევანდელი სომეხი აკადემიკოსები და გუშინდელნიც, საქართველოს მთლიანად სომხური კულტურის,ისტორიის და სინამდვილის ეგზოტიკურ დანამატად მიიჩნევენ და ამას დოკუმენტურად ასაბუთებენ.
ალბათ გაგეცინათ,მაგრამ ერთ-ერთი სომეხი აკადემიკოსის ლექცია რომ მოისმინოთ, შეიძლება ნაწილობრივ დაეთანხმოთ, იმდენად დასაბუთებული და დამაჯერებელია.
რაც შეეხება დვალეთზე მსჯელობას.
დვალეთის ,როგორც აწ გარდასული ისტორიულ ეთნოსური ფენომენის კვლევა სულ ახლახანს,საბჭოთა პერიოდში დაიწყო.
რატომ?
იმიტომ რომ დიდმა ბელადებმა და კომპარტიამ საბჭოური იმპერიის ყველა დეტალი დაგეგმა და გაითვალისწინა.
ანუ, ბელადები ითვალისწინებდნენ იმას რაც შეიძლება მომხდარიყო მომავალში.
მაშინ დათესილი ეხლა მოვიმკეთ.
ქართველი საბჭოთა მეცნიერები რომელთა აზრი ორად იყოფოდა, სასიკვდილო პრესინგის ქვეშ იყვნენ.
მრავალი მათგანი შეიწირა სიმართლის წერამ დახვრიტეს ან გადაასახლეს იქ სადაც დაიღუპნენ.
დარჩენილებმა ზემოდან მითითებული გეზით შექმნეს ის ისტორია, რომლითაც დღეს ვსარგებლობთ.
მაგალითად ქართული მეცნიერების ზოგიერთი გიგანტი ამტკიცებდა რომ ასურელი მამები მონოფიზიტები იყვნენ,რითაც ქართველი ერის ერთადერთ დასაყრდენს,მართლმადიდებლურ ეკლესიას ძირს უთხრიდნენ.
ხოლო ოსური ავტონომიის უნივერსალური დაკანონებისთვის ამტკიცებდნენ რომ დვალები არა იბერიული წარმოშობის არამედ ალანური ან თუნდაც ვაინახური მოდგმისა იყვნენ.
აი რას წერენ დღევანდელ ოსურ ფორუმზე დვალეთის შესახებ :
http://ossetia.ru/geography/ter-dvaleti

სომხების ნდობა რომ დანაშაულია ეს ალბათ შენც იცი, ასე რომ მათთვის ყურის გდება არ ღირს. შენ თუ იცი სამაჩაბლოს შესახებ? როდიდან ეკუთვნით ეგ მიწა მაჩაბლებს? და კერძოდ რა ტერიტორიაზეა მანდ საუბარი?

აქ შემშლია:

საციციანო არ შედის, ის მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზეა. შედის საამილახვროს მიწები.

ბიძია ბაბუა

დამანდვილებით არ ვიცი, მაგრამ არ მგონია, ასე ადვილად იყოს საქმე. ცამეტი საურელი მამა მოვიდა ასურეთიდან, ანუ ასირიიდან, ანუ სირიიდან. სირიის ეკლესია კი მონოფიზიტური იყო და დღესაც მონოფიზიტურია. ასევე მონოფიზიტი იყო პეტრე იბერი, მაიუმის ეპისკოპოსი (ნუცუბიძე-ჰონიგმანის თეორიის მიხედვით, ფსევდო-დიონისე არეოპაგელი). ქართული ეკლესიაც ერთი პერიოდი მონოფიზიტური იყო, სანამ სომხურ ეკლესიასთან განხეთქილება მოხდებოდა.

სირიის ეკლესიათან ქართული ეკლესიის კავშირი უმჭიდროესი იყო. ამის ენობრივი დადასტურებაც არსებობს. მაგალითად, იესოს რომ "მაცხოვარი" ეწოდება და არა "მხსნელი" - Спаситель, ეს სწორედ სირიული გავლენის მიზეზით არის. "მხსნელი" - Спаситель რუსულში კი ბიზანტიიდან შევიდა.

სხვა მაგალითი. არსენ დიდმა საფარელმა (კათალიკოსმა) დაწერა თხზულება "განხეთქილებისთვის ქართველთა და სომეხთა", სადაც სწორედ საეკლესიო განხეთქილებაა განხილული და როგორც საეკლესიო მოღვაწე და თეოლოგი, ქართული მხარის სიმართლეს ამტკიცებს. თხზულება შექმნილია მანამ, სანამ ლეონტი მროველი და სხვანი საქართველოს წმიდა ნინოს მიერ გაქრისტიანებაზე დაწერდნენ. ჰოდა, არსენ საფარელი საქართველოს გამაქრისტიანებლად მიიჩნევს გრიგოლ განმანათლებელს - სწორედ მას, ვინც სომხები მოაქცია - ასე უწერია კორნელი კეკელიძეს ქართული მწერლობის ისტორიაში.

არ ვიცი, არ ვიცი...

This post has been edited by Geronti on 4 Nov 2006, 14:03