კოსმოსური ნაგავი ესაა დედამიწის ირგვლივ ორბიტაზე ყველა იმ ხელოვნური ობიექტის ერთობლიობა რომლებიც უკვე აღარ გამოიყენება ადამიანის მიერ. ესენი არიან ვადაგასული თანამგზავრები, რაკეტა-მატარებლების ზედა საფეხურები რომლებიც ორბიტაზე რჩებიან, მყარსაწვავიანი რაკეტების საწვავის დაწვისგან დარჩენილი წვრილი ნაწილაკები, სხვადასხვა თანამგზავრების დაჯახებების შედეგად წარმოშობილი უამრავი წვრილი ნამსხვრევები რომლებიც განსაკუთრებით საშიშნი არიან რადგან მათი აღმოჩენა და თვალის დევნება გაცილებით ძნელია ვიდრე მსხვილი ობიექტებისა.
1957 წელს კოსმოსური ერის დაწყებიდან დიდი რაოდენობით სხვადასხვა დანიშნულების თანამგზავრი იქნა გაყვანილი დედამიწის ირგვლივ ორბიტაზე და მათი სულ უფროდაუფრო მზარდი რაოდენობა წარმოადგენს დიდ პრობლემას. ზოგიერთი შეფასების თანახმად კოსმოსური ნაგავი უახლოეს ხანებში თანამგზავრების თვით ორბიტაზე მოთავსებას შეუშლის ხელს. როგორც ცნობილია კოსმოსურ რბოლაში სულ უფრო და უფრო მეტი ქვეყნები ებმებიან და სწორედ ამიტომ კოსმოსური ობიექტების (როგორც კოსმოსური ნაგვის, ასევე მოქმედი თანამგზავრების) რიცხვი სწრაფად იზრდება. ყველაზე უსიამოვნოა ზემოთ აღნიშნული მოვლენა როდესაც თანამგზავრები ერთმანეთთან დაჯახების შედეგად წარმოქმნიან უამრავ წვრილ ნამსხვრევს (
“კესლერის სინდრომი”). ერთ-ერთი ასეთი მსხვილი შეჯახება მოხდა 2009 წლის 10 თებერვალს როდესაც უკვე აღარ მოქმედი თანამგზავრი
Kosmos-2251 შეეჯახა მოქმედ
Iridium 33 თანამგზავრს ჩრდილოეთ ციმბირის თავზე 42 120 კმ/სთ სიჩქარით. ამ დაჯახებამ გაანადგურა ორივე თანამგზავრი და წარმოშვა კოსმოსური ნაგვის კიდევ ერთი გროვა რომლის შემადგენელ ნაწილთა ზუსტი რაოდენობა ჯერ არაა ცნობილი (არანაკლებ ათასია იმ ნამსხვრევების რიცხვი რომელთა ზომა 10 სანტიმეტრს აღემატება)[
1] . თუკი ეს ასე გაგრძელდება, თუკი კრიტიკული სიმჭიდროვე, როდესაც ნამსხვრევები უფრო სწრაფად წარმოიშვება ვიდრე ისინი ვარდებიან დედამიწაზე მიღწეული იქნება და გადალახული მაშინ რამდენიმე ათეულის წლის შემდეგ დედამიწის ირგვლივ წარმოიშვება მტვრის და წვრილი ნამსხვრევების მთელი რგოლი.
კოსმოსური ნაგავი შეიძლება მოცილდეს რამდენიმე შესაძლო გზით:
1) მძლავრი ბირთვული აფეთქების შედეგად წარმოშობილი დარტყმითი ტალღა რომელიც შეკუმშული ჰაერის მასას წარმოადგენს ატმოსფეროდან ამოვარდება გარკვეული სისწრაფით და როცა გზად მასში თანამგზავრები გაივლიან ისინი დაკარგავენ სიჩქარეს და ძირს ჩამოვარდებიან. ჰაერის ამ მასის სისწრაფე რამდენიმე კილომეტრი უნდა იყოს წამში იმისათვის რომ მან სამუდამონ არ დატოვოს დედამიწა. ამ მიდგომის აშკარა ნაკლია რაღაც წარმოუდგენლად ზემძლავრი ბირთვული ბომბის დამზადების აუცილებლობა რომლის აფეთქება წარმოშობს უდიდესი რაოდენობით რადიოაქტურ ნალექებს, შეარყევს მიწას და ტექტონიკურ ფილებს, გამოიწვევს ვულკანების ანოფრქვევებს, დაარღვევს საჰაერო მიმოსვლას. ამაზე არავინ წავა რადგან ეს გაცილებით უფრო დიდ პრობლემებია ვიდრე კოსმოსური თვითონ ნაგავი.
2) შეიძლება დიდი ზომის ბრტყელი ფირფიტის დამზადება და მისი უეცრად აწევა მაღლა, ეს გამოიწვევს ჰაერის მასების სწრაფ მოძრაობას მაღლა და შემდეგ თანამგზავრების ძირს დაშვებას. მაგრამ ამ მეთოდს იგივე ნაკლი აქვს რაც წინას: ჰაერის დიდი და ზედმეტი, გვერდული მასების ამოძრავება, საჭიროება იმისა რომ ეს ფირფიტა ძალიან სწრაფად ამოძრავდეს რაც მეტად ძნელია. ამოდენა ფირფიტა თან თხელი უნდა იყოს თორემ მეტისმეტად მძიმე იქნება, მაგრამ რაკი თან იგი დიდი ზომის უნდა იყოს ესე იგი მტკიცე მასალისგან უნდა იყოს დამზადებული თორემ ამ ოპერაციის დროს უბრალოდ დაიხევა. აქ ალბათ თვით ნახშირბადის ნანომილებიც ვეღარ გვიშველიან.
3) როგორც ცნობილია დედამიწასთან შედარებით ახლოს მყოფი თანამგზავრები ნელ-ნელა მაინც ცვივან ატმოსფერული (თუნდაც მცირე) წინააღმდეგობის გამო. რომ შეგვეძლოს ამ წინააღმდეგობის გაზრდა მაშინ ეს ნაგავი უფრო მალე ჩამოცვივდებოდა. როგორ შეიძლება ეს გაკეთდეს? ცხადია, მთელს ატმოსფეროს ვერ ავწევთ მაღლა, მაგრამ შეგვიძლია ავაშენოთ გიგანტური, რამდენიმე ათეული კმ სიმაღლის მილი რომელიც ატმოსფერულ ჰაერს აქაჩავს მაღლა და ჰაერის ამ შედარებით ვიწრო ნაკადში გაივლიან თანამგზავრები, დაკარგავენ ენერგიას და ჩამოვარდებიან.
ჰაერის ნაკადი სასურველია რომ გაფართოებადი იყოს მილიდან გამოსვლის მერე. ეს ისედაც ასე იქნება რადგან გაზი/ჰაერი ხომ (გა)ფართოვდება და მისთვის დათმობილ მთელს მოცულობას (და)იკავებს. ამიტომ ვიწრო ნაკადი ვერც წარმოიშვება და ეს მავნებელიც იქნებოდა რადგან წვრილი, ანუ მკვრივი ნაკადი მასში გამავალ თანამგზავრებს შუაზე გადაჭრიდა რაც ჩვენ სულაც არ გვჭირდება, ამიტომ ჯობია შედარებით „ბლანტმა“ წინააღმდეგობამ შეანელოს თანამგზავრის სიჩქარე.
მილიდან გამოსვლის შემთხვევაში ჰაერის ნაკადის სიჩქარე უნდა იყოს იმდენი რომ მან რამდენიმე ასეულ კმ სიმაღლეს (კოსმოსური ნაგვის დიდი ნაწილი სწორედ შედარებით დაბალ სიმაღლეზეა განლაგებული) მაინც მიაღწიოს და უკან დაბრუნდეს, ანუ მეორე კოსმოსური სიჩქარეზე-11,2 კმ/წმ-ზე ნაკლები უნდა იყოს. სხვათაშორის სასიამოვნოა იმის გააზრება რომ ჰაერის ნაკადი უკან დაბრუნების შემთხვევაშიც დაამუხრუჭებს მასში გამავალ თანამგზავრებს. თუმცა ეს უკანდაბრუნებული ნაკადი უფრო ფართო ზომის იქნება, თუნდაც იმიტომ რომ პირველ ჯერზე მასში თანამგზავრები გაივლიან და ცოტათი გაფანტავენ კიდეც მის მოლეკულებს.
უნდა ითქვას რომ ჰაერი მთლად იქვე არ ჩამოვარდება სადაც ავარდა, არამედ ცოტა დასავლეთით. მიზეზი ნათელია: მილიდან ამოვარდნილი ჰაერი კი ზუსტად ვერტიკალურად ადის მაგრამ ამასობაში დედამიწა ხომ ნაწილობრივ შემოტრიალდება თავისი ღერძის გარშემო და ამიტომ მილის აღმართვის ადგილი უკვე აღმოსავლეთისკენ იქნება წანაცვლებული და შესაბამისად ჰაერის მასები უფრო დასავლეთისკენ იქნებიან გადანაცვლებულები. ესე იგი ჰაერის ნაკადის ტრაექტორია პარაბოლას დაემსგავსება.
რამსიმაღლის უნდა იყოს ეს მილი? მაღალი მილის აშენება უფრო ძნელია ვიდრე დაბლის, მაგრამ ეს სასურველია რადგან დაბალი მილიდან, რომლის დაბოლოება ჯერ კიდევ ატმოსფეროში იქნება და არა კოსმოსში (ვთქვათ 60 კმ სიმაღლეზე) ჰაერის გამოშვება გამოიწვევს ამ ჰაერის ატმოსფეროსთან ხახუნს, მის გაფანტვას და არა კოსმოსში გასვლას.
თანამგზავრი ჩვეულებრივად მოძრაობს დედამიწის გარშემო
თანამგზავრის მოძრაობა ნელდება ჰაერის მაღლა მიმართულ ნაკადშიბმულები 1.
http://www.space.com/5542-satellite-destro...-collision.html 
როგორ მოვიცილოთ თავიდან კოსმოსური ნაგავი
თბილისის ფორუმი -> თემატური ფორუმი -> მეცნიერება და განათლება -> ტექნიკური და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები
