"ხი", მისი მნიშვნელობა

როგორც მახსოვს "ხი" დაბოლოებაზე ჯავახიშვილსაც აქვს დაწერილი სადღაც

ეს დაბოლოება ბევრ სამხრეთ კავკასიურ ტომებს ჰქონდათ, მაგალითად კოლხას. ჯავახიშვილი "ხი"-ს ჩამოშორებით კოლხას კოლასთან კავშირს ამტკიცებდა. ტაოხების ტომის საცხოვრებელი ადგილიც ასე გახდა ტაო. სანიგები/სანიკებიც სანიხების სახესხვაობა უნდა იყოს და სავარაუდოდ სანების (სვანების) ქვეყანას ნიშნავს. ჰენიოხებიც ზემოთ ჩამოთვლილი ტომების მონათესავე უნდა ყოფილიყვნენ დაბოლოებიდან გამომდინარე. კარდუხია კი კარდუების->ქართუების->ქართების ქვეყნის აღმნიშვნელია.

"ხი"-ს ცვლილება უნდა იყოს "ქი" - ქასქი და მუშქი (ანუ მესხი).

'ხი"-ს მნიშვნელობას მეგრულში ვხვდებით. დღეს მეგრულში მიწას "დიხა" აღნიშნავს, მაგრამ მისი პირვანდელი ფორმა "ხი" უნდა ყოფილიყო, რადგან თეთრ მიწას და ასევე ერთ ადგილს, სადაც მას მოიპოვებენ "ხინჩე" ქვია (ხი-მიწა, ჩე-თეთრი). "დიხა" სავარაუდოდ "დიდახის" ანუ დედამიწის შეცვლილი ფორმა უნდა იყოს.

სხვების აზრი მაინტერესებს ამასთან დაკავშირებით

SpringtimeOfYouth

-ხე დაბოლოება დღევანდელ მეგრულში ქალის გვარს აღნიშნავს, კოკეხე, დადიხე, მაგალითად _ კოკაიას ან დადიანის ქალი.

გვაინტერესებდა ალბათ მეზობელი ტომების ქალები ძველ ქართველებს! ))))

ტიბარენი გვეშველება მეზობელი ფორუმიდან

"Не следует здесь мешать всё в одну кашу.
В урартском имеется суффикс -ḫi, в хурритском ему соотетствует -ḫe.
Из перечисленных названий стран/этносов лишь таохи/диаохи может содержать указанный суффикс, поскольку известна урартская форма Diaueḫi.
Джавахети же представлена в ур. как Zabaḫa, Колхида – как Qulḫa…"

ურარტული სუფიქსი -ხი(ნი)/-ხე(ნი) აღნიშნავს კუთვნილებას და არა მიწას. მისი ვარიანტია -უხი. მაგ. მენუახი(ნი) - მენუასი, არგიშთიხი(ნი) - არგიშთისა, სარდურიხი(ნი) - სარდურისა და ა.შ.
ხშირად გვხვდება ტომ-ქვეყანათა სახელებში. იხ. დიაუ(ე)ხი, ერიახი, ერიქუახი, იგანიეხი, ლუეხუხი, კაბილუხი, უ(ი)ტერუხი, ეთიუხი და მისთ.

"ხი" მაინც ხურო-ურარტული სამყაროს კუთვნილებაა.ჩვენთანაც აქედანაა დამკვიდრებული

იყო ამაზე აქ 1 ტემა...
ჩემი ვრაუდიც ეგ იყო კა-ხე-თი, კუ-ხე-თი, მეს-ხი კოლა-ხეთი (კოლხეთი) "ხ" ხურიტული ხ ხხომ არაა მექტი როოგრც ნაშთი დარცენილი.
ანუ ხი რომ მოვაშოროთ კოლხეთი-კოლხი-კოლა მსგავსად
დაგვრჩება
კა-ჰა იგივე რაც კაოს/ჰაოს (ის ოს დამატება ბერძნულია)
კარდუხი-კადუსი-კადუ-კარტუ=ქართუ
ეს ტემა წამოვიდა კიტხვიდან რომ წვერებიანი ქორთუები არ არსებობდნენ ისტორიამ ამთ შესახებ აარფერი იცისო

კახი, კუხი, მესხი, კოლხი, ტაოხი, ცხადია ეს ქართველური მოდგმაა

შაქროII

კარდუხი არაფერ შუაშია ქართველთან. ქართი იყო მხარე იბერიაში, ქარიდან მოდის ქართი, ნიშნავს ქარიან ადგილს. ქართ-ი> ქართ-ული და შემდეგ როდესაც ტომები გაერთიანდა და გავცრელდა სალიტერატურო ქართული წარმოიშვა ქართველი.

შაქროII
ყველაზე კარგი და ძველი მაგალითი ამისა არის კოლხების სახელი, ურარტული "ხი"-ს გავლენით დამკვიდრდა კოლხი და კოლხა/კოლხიდა, მაგრამ "წმინდა" სახელწოდება "ხიხიების" გარეშე შემოინახა როგორც ანტიკური კოლი და კოლი-კე, ასევე კოლა (იგივე კოლ-ხ-ა).

ჰო ეგრეა...იგივე ლოგიკიტ მესხი --"მისიმიანები" თუ რაღაც მსგავსი სახელია არ მაქხსოვს ერტი იგივე შეიძლება იყოს

Homo_Georgicus

ხი ურარტული არ არის

parpalacion
მელიქიშვილსაც კი არ დაუჯერებდა არავინ ასე მოკლედ, რომ ეწერა

ვაინახურ დიალექტებზე ხი ნიშნავს წყალს.
ბევრი ქართული სიტყვა ამ დიალქტებზე კონკრეტულ მნიშვნელობისაა, მაგალითად: ხიდი, ტალახი, კოლხი და ა.შ.
სხვათაშორის ნანა ნიშნავს დედას, "ნანა შვილო" ნიშნავს "დედა შვილო"-ს
ვინ იცის ქართული ენის ლინგვისტიკური გასაღები ვაინახურ დიალექტებშიც დევს
კიდევ საინტერესოა ისიც რომ სამეგრელოში გავრცელებული ჰაპლოჯგუფი j2a ინგუშებში ძირითადია

Homo_Georgicus

კახი და კუხი ურარტულის გავლენით ჩამოყალიბდა თავად ამ რეგიონებში? ხი-სი ეს ქართველური დაბოლოებებია.

GIORGI XXL

მაგ სიტყვებიში არ გამოიყოფა ვაინახური ხი

მსოფლიოს უმეტეს ენაში ნანა დედას ნიშნავს

GIORGI XXL
არის მოსაზრება, რომ ხურები და ურარტელები ნახურ-დაღესტნური ხალხების მონათესავე იყვნენ, მაგრამ ეს თეორია ვერ დამტკიცდა.ამის მიუხედავად გარკვეული ლექსიკური პარალელები მაინც არის

parpalacion
კახი და კუხი როდის და რა პირობებში ჩამოყალიბდა მაგაზე პასუხი, გასაგები მიზეზების გამო ალბათ არავის აქვს
"ხი"-ს ქართული ფესვების დამტკიცება კი ძნელი საქმეა, წარმატებები, მხოლოდ გამიხარდება