ვაინახური ენები

საინტერესოა ამ ენების ისტორიული შემადგენლობა, ნათესაობა სხვა ცოცხალ თუ გამქრალ ენებთან. დღეისათვის ჯგუფი სამი ენისაგან შედგება: ჩეჩნური, ინგუშური და ბაცბური. აქ უკვე გამქრალ დვალურ ენასაც ვაინახურ ენად მიიჩნევენ. სავარაუდოდ ჩრდილო-კავკასიის მთიანეთში გადმოსახლებამდე ოსებს სწორედ ვაინახური მასივი უსწრებდა წინ (დასავლური, უშუალოდ ღლიღვური შტო). იქნებ აქ მოგვეგროვებია ჩვენს ხელთ არსებული ინფორმაცია და გვემსჯელა?

საინტერესოა ასევე ქართველურ-ვაინახური ენობრივი კავშირები.

მოკლედ, დაწერეთ ვინ რა იცით

მე მაგალიტად დავისუფლად მესმის ბაცბურიც ინგუშურიც და ჩეჩნურიც უმეტეს შემთხვევაში თუ სწორი ვაინახურით ლაპარაკობ ნორმალურად გვესმის ერთმანეთის
ერთი და იგივე ენებია

რა საერთო სიტყვებიც მახსენდება ეხლა ვაინახურ-ქართული
ხერხ-ხერხი
პესკარ -პარასკები
კიირ(ა) -კვირა
კ1ალ- ქალი

---------------
და კიდევ ერთი შეკითხვა მაქვს ბაცბები თავს ქართველებად მიიჩნევენ?თუ ვაინახებად?

This post has been edited by milana20 on 25 Mar 2007, 01:29

მიმაჩნია, რომ დაკავშირებული უნდა იყოს ღმერთის საერთო-ვაინახური სახელი "დალი" და ნადირობის ქალღმერთის საერთო-ქართველური სახელი "დალი".
საერთო-ნახური: დალი
ჩეჩნური: დელა
ინგუშური: დალა
ბაცბური: დალე

აქვე უნდა აღინიშნოს ჩვენში გავრცელებული ძველებური მისამღერი დელია, დელა. აქაც შეიძლება ძველი წარმართული ღვთაების სახელი იყოს შემორჩენილი. სულაც არ გამოვრიცხავ, რომ წარმართობისას საერთო ღვთაებებიც კი ჰყოლოდათ ჩვენი და ვაინახების წინაპრებს და "დალა" ერთ-ერთი მათგანი იყოს.

This post has been edited by Chkoni on 25 Mar 2007, 02:03

milana20

გთხოვ მითხარი ამ ორიდან ქართული რომელია

milana20

ესენი შედარებით ახალი ნასესხებია ქართულიდან ვაინახური ნასესხობებიც არის ქართულში. მაგ. "არწივი" (ბაცბურიდან). ძველქართულში არწივის მნიშვნელობით ორბიც გამოიყენებოდა და არწივიც (ალბათ ეს ვაინახურის მეზობელი ქართული დიალექტიდან იყო). ახლა მხოლოდ არწივს ვიყენებთ.
არის ისეთი ძირებიც, რომლებსაც ერთი შეხედვით ვერც შეამჩნევ. მაგალითად ვაინახური "თას-", რაც გაფანტვას და თესვასაც (ჩეჩნურ-ინგუშურში) ნიშნავს. შეადარე თას-უ-ა (მეგრული) - ო-თას-უ (ლაზური) - თეს-ვ-ა (ქართული). ვინაიდან სვანურში ეს ძირი არ არის, საერთო-ქართველურ დონეზე ვერ აღდგება. ამიტომ, უნდა ვიფიქროთ, რომ ქართ-ზანურმა ენამ ისესხა ვაინახურიდან.
ერთ კავკასიურ ფორუმზე დაწერა ინგუშმა ბიჭმა მსგავსი სიტყვების ნუსხა და უნდა მოვძებნო

ქართველებად

This post has been edited by Chkoni on 25 Mar 2007, 01:49

აარასწორია?

ქართველებს ვაინახებს და დაგესტანის ერეებს ერთი წინაპარი გვყავს

მეც სადრაც ვნახე და აღარ მახსოვს რომელ ფორუმზე

This post has been edited by milana20 on 25 Mar 2007, 01:48

კიდევ გამახსენდა. ჩეჩნურად და ინგუშურად ბავშვი არის "ბერ", ლაზურადაც "ბერე" ბავშვია. ქართულში და მეგრულშიც არის ეს ძირი ბავშვის მნიშვნელობით შემონახული საკუთარ სახელებში: კახა-ბერი, ჭია-ბერი, ბერი (თავად არის სახელი. კნინობითი ბერიკა). გვარებშიც: გოგ-ბერი (>გოგბერაშვილი), გოგო-ბერი (>გოგობერაშვილი), გიგი-ბერი (გიგიბერია), კაკუ-ბერი (გვარია თავად), ღოღო-ბერი (>ღოღობერიძე), ჩაკა-ბერი (>ჩაკაბერია)

This post has been edited by Chkoni on 25 Mar 2007, 02:17

Chkoni

და ჩაკა-დემუსი ??? (>chakademus)

kotekh

ძალიან დროული შენიშვნა იყო თემასთან დაკავშირებით რას იტყოდი?

milana20
შენ ქართული სად ისწავლე?

15 ეჯერ მეკითხებიან
დედა მყავს ქართველკა

ანუ ბაცბები ქარტველები არიან?

This post has been edited by milana20 on 25 Mar 2007, 02:27

Chkoni

თემასთან დაკავშირებით ვერაფერს მოგახსენებთ მასწავლებელო. გუშინ მამას სტუმრები მოუვიდნენ და ხმაური იყო და ვერ ვიმეცადინე

ერთი ვიცი კიდო: ჩაკა-ხანი (> chaka khan) (ცნობილი ინგუში მომღერალი )

kotekh

მეც თქვენებრ მოწაფე ვარ

მოდი ძმურად ნუ აოფოფებ თემას კაი?
* * *
milana20

დიახ აქ შემოდის ხოლმე ერთი წოვა-თუში და ის უფრო კარგად აგიხსნის ამას

ბარკალ ჩეჩნურად ნიშნავს მადლობას
ქართულად კიდევ ბარკალი

რატომღაც მეგონა რომ ვაინახები იყვნენ

This post has been edited by milana20 on 25 Mar 2007, 02:47

milana20
ბაცბურად მადლობა არის ”მადლობ”. ცხადია, ქართულიდანაა.
"ბარქალ" ბაცბურშიც არის, მაგრამ უფრო შექებას გამოხატავს. იგივეს, რასაც ქართულში "ბარაქალა". მგონია არაბული წარმოშობისაა

ინგუშურ ლექსიკონებსა და გრამატიკას მივაგენი ონლაინ:
http://ingush.narod.ru/lang/