#62466652 · 10 Feb 2026, 13:07 · · პროფილი · პირადი მიმოწერა · ჩატი
დაბლა დავწერ რამოდენიმე ექსპერიმენტს:
1. „ფიქტიური“ ოპერაციები (Sham Surgeries)
ეს ექსპერიმენტი ერთ-ერთი ყველაზე გამაოგნებელია მედიცინაში.
ექსპერიმენტი: პაციენტებს, რომლებსაც მუხლის ქრონიკული ტკივილი აწუხებდათ, ორ ჯგუფად ყოფდნენ. პირველ ჯგუფს რეალური ოპერაცია უტარდებოდა, ხოლო მეორე ჯგუფს — ფიქტიური. ფიქტიური ოპერაციის დროს ექიმები აკეთებდნენ მხოლოდ კანის გაჭრას, იყენებდნენ ქირურგიული ხელსაწყოების ხმას, მაგრამ მუხლის შიგნით არაფერს ცვლიდნენ.
შედეგი: პაციენტები, რომლებმაც მხოლოდ „მოჩვენებითი“ ოპერაცია გაიკეთეს, ზუსტად ისევე გამოჯანმრთელდნენ და ტკივილიც ისე გაუყუჩდათ, როგორც მათ, ვისაც ნამდვილი ოპერაცია ჩაუტარდა. მათმა ტვინმა „დააჯერა“ სხეული, რომ დაზიანება გამოსწორდა.
2. „შხამიანი სუმახის“ (Poison Ivy) ექსპერიმენტი
ეს არის ნოცებოს (Nocebo) ეფექტის კლასიკური მაგალითი, რომელიც იაპონიაში ჩატარდა.
ექსპერიმენტი: სკოლის მოსწავლეებს თვალები აუხვიეს. ერთ ხელზე დაადეს უვნებელი მცენარის ფოთოლი, მაგრამ უთხრეს, რომ ეს იყო შხამიანი სუმახი (რომელიც კანს წვავს). მეორე ხელზე კი ნამდვილი შხამიანი ფოთოლი დაადეს, მაგრამ უთხრეს, რომ ის სრულიად უსაფრთხო იყო.
შედეგი: მოსწავლეებს იმ ხელზე, სადაც უვნებელი ფოთოლი შეეხოთ (მაგრამ ეგონათ შხამიანი), რეალური გამონაყარი და ბუშტუკები გაუჩნდათ. ხოლო იმ ხელზე, სადაც ნამდვილი შხამი შეეხოთ, ბევრ მათგანს არანაირი რეაქცია არ ჰქონია.
3. სპორტული შედეგები და „სტეროიდების“ ტყუილი
ეს ექსპერიმენტი აჩვენებს გონების ძალას ფიზიკურ შესაძლებლობებზე.
ექსპერიმენტი: პროფესიონალ ძალოსნებს უთხრეს, რომ აძლევდნენ ახალ, ძალიან ძლიერ სტეროიდს. სინამდვილეში კი მათ ჩვეულებრივ შაქრის აბებს (პლაცებოს) აწვდიდნენ.
შედეგი: სპორტსმენებმა მაშინვე დაიწყეს თავიანთი რეკორდების მოხსნა და გაცილებით მძიმე წონების აწევა, ვიდრე მანამდე შეეძლოთ. როდესაც მოგვიანებით სიმართლე გაუმხილეს, მათი შედეგები მკვეთრად დაეცა — მიუხედავად იმისა, რომ მათმა სხეულმა უკვე „იცოდა“, რომ ამ წონის აწევა ფიზიკურად შეეძლოთ, რწმენის დაკარგვამ ძალა დააკარგვინათ.
ასევე არსებობს ნოსევოს ეფექტი, ანუ ადამიანს სჯერა უარყოფითი რაღაცის და ის ხდება როგორც მას სჯერა:
1. „WiFi-ს გამოსხივების“ ექსპერიმენტი
ეს ექსპერიმენტი ეხება ადამიანებს, რომლებსაც სჯერათ, რომ ელექტრომაგნიტური ტალღების მიმართ ზემგრძნობელობა აქვთ.
ექსპერიმენტი: მონაწილეები შეიყვანეს ოთახში, სადაც იდგა „WiFi-ს როუტერი“. მკვლევარებმა აანთეს როუტერზე ნათურა და პაციენტებს უთხრეს, რომ ის ჩართულია და ასხივებს.
შედეგი: პაციენტების უმრავლესობამ მაშინვე იგრძნო თავის ტკივილი, თავბრუსხვევა და კანის ჩხვლეტა. სინამდვილეში, როუტერი იყო მხოლოდ ცარიელი პლასტმასის ყუთი, რომელსაც არანაირი შიდა ელექტრონიკა არ გააჩნდა. სიმპტომები მხოლოდ მათმა შიშმა გამოიწვია.
2. გვერდითი მოვლენების „გაფრთხილების“ ეფექტი
მედიცინაში ეს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი პრობლემაა.
ექსპერიმენტი: სტატინების (ქოლესტერინის წამალი) კვლევისას, პაციენტების ერთ ჯგუფს დაწვრილებით აუხსნეს ყველა შესაძლო გვერდითი მოვლენა, მათ შორის კუნთების ტკივილი. მეორე ჯგუფს კი ეს ინფორმაცია არ მიაწოდეს.
შედეგი: იმ ჯგუფში, რომელმაც იცოდა გვერდითი მოვლენების შესახებ, კუნთების ტკივილი სამჯერ უფრო ხშირად დაფიქსირდა, მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი მათგანი წამლის ნაცვლად შაქრის აბს (პლაცებოს) სვამდა. მათი ტვინი ქვეცნობიერად ელოდა ტკივილს და სხეულმაც „შეასრულა“ ეს მოლოდინი.
რა არის პლასებო? ან ნოსებო? რას ფიქრობთ თქვენ?
აგერ ყველაფრის მცოდნე მეცნიერები ამბობენ აზრზე არა ვართო......
--------------------
— «Tu diventi asociale, Guido», disse il conte.
— «Sì, ma è perché non mi piace parlare con i morti»
|
პლასებოს ეფექტი, მეცნიერებმა დღემდე არ იციან რა არის და რანაირად ხდება
